II AKA 86/18

Sygn. akt II AKa 86/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2020 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący Sędzia SA - Zbigniew Kapiński Sędziowie SA - Rafał Kaniok SO (del.) - Dorota Radlińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Marzena Brzozowska przy udziale Prokuratora Jacka Pergałowskiego po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2020 r. sprawy: 1. J. M. , syna Z. i B. , urodz. (...) w W. ; 2. J. S. , syna D. i M. , urodz. (...) w W. oskarżonych z art. 282 k.k. i inne na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt XVIII K 170/16 I. zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonego J. M. w ten sposób, że: 1. – uchyla orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności oraz o karze łącznej grzywny określone w punkcie III, wobec tego oskarżonego; 2. - zmienia orzeczenie w punkcie II odnośnie tego oskarżonego w ten sposób, że uniewinnia go od przypisanego mu w tym punkcie czynu; II. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II odnośnie J. S. i uniewinnia go od przypisanego mu w tym punkcie czynu ; III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokatów D. R. i K. P. Kancelarie Adwokackie w W. kwoty po 1080,00 zł /tysiąc osiemdziesiąt złotych/ plus VAT, tytułem pełnienia funkcji obrońców z urzędu oskarżonych w postępowaniu odwoławczym; IV. zwalnia oskarżonego J. M. od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze w sprawie, obciążając wydatkami Skarb Państwa; V. w części uniewinniającej oskarżonego J. M. oraz w stosunku do J. S. przyjmuje, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa. UZASADNIENIE UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 86/18 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 2 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 września 2017 roku, sygn. akt XVIII K 170/16. 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 1. 1. 1. 1 1. J. M. Udział oskarżonego w przypisanym mu przestępstwie w punkcie I wyroku Sądu I instancji; Zeznania świadka P. K. (1) ///////////////// 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2. 1. 1. J. M. 1.Udział oskarżonego w przypisanym mu przestępstwie w punkcie II wyroku Sądu I instancji; Zeznania świadka P. K. (1) ///////////////// 2. J. S. 2.Udział oskarżonego w przypisanym mu przestępstwie w punkcie II wyroku Sądu I instancji Zeznania świadka P. K. (1) ///////////////// 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu Zeznania świadka P. K. (1) W zakresie przypisanego J. M. czynu w punkcie I wyroku Sądu I instancji zeznania były logiczne, spójne, konsekwentne i korespondowały z wcześniej złożonymi przez tego świadka zeznaniami. 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu Fakty 1 i 2 z pkt 2.1.2 Zeznania świadka P. K. (1) Dodatkowe przesłuchanie świadka zasadniczo, podobnie, jak wcześniej złożone przez tego świadka zeznania w zakresie uczestniczenia oskarżonych w przypisanym im przestępstwie w punkcie II wyroku Sądu I instancji – nie dało podstaw do uznania, że oskarżeni dopuścili się tego przestępstwa. W tym zakresie świadek nie wskazał żadnych faktów, które jednoznacznie mogłyby świadczyć o tym, że oskarżeni M. i S. mieli świadomość jakiego przestępstwa dopuszcza się P. K. (1) i inne osoby w momencie, kiedy oskarżeni będąc na zewnątrz budynku stanowili jego ochronę. 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut Apelacja obrońcy J. M. Wskazany w apelacji w punkcie I : 1 - podnoszący obrazę art. 5§2 k.p.k. poprzez niepowzięcie wątpliwości co sprawstwa oskarżonego w zakresie obydwu czynów. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Wskazany w apelacji w punkcie I : 2.- podnoszący obrazę art. 4 i 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów z zeznań świadka P. K. (1) . ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Wskazany w apelacji w punkcie II : Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że oskarżony dopuścił się przypisanego mu czynu w punkcie I wyroku w ten sposób, że brał udział w zastraszaniu L. B. , podczas gdy do wymuszenia na M. T. doszło w skutek pozbawienia go wolności przez inne osoby. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Wskazany w apelacji w punkcie III : Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że oskarżony dopuścił się przypisanego mu czynu w punkcie II wyroku podczas gdy oskarżony nie brał udziału przy dokonywaniu czynności przez inne ustalone osoby, mających na celu doprowadzenie do wymuszenia rozbójniczego na osobie P. K. (2) . ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzuty Wskazane w apelacji w punkcie I były zasadne jedynie w części, w której dotyczył czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie II wyroku Sądu I instancji. Odnośnie zarzutu z punktu I. 1 apelacji – Zdaniem Sądu II instancji - brak było dowodów, z których jednoznacznie wynikałoby, że oskarżony miał pełną świadomość a przy tym i wiedzę jakiego przestępstwa dopuścił się P. K. (1) z innymi osobami na pokrzywdzonym P. K. (2) . Jedynym dowodem, który mógłby o tym świadczyć były zeznania P. K. (1) . Jednakże analiza zeznań tego świadka odnoszących się do czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie II wyroku Sądu I instancji prowadzi do wniosku, że świadek ten nie przedstawił konkretnych faktów, z których wynikałoby uczestnictwo oskarżonego w popełnieniu przestępstwa na szkodę P. K. (2) . W szczególności z zeznań tego świadka wynikało jedynie, że oskarżony był na zewnątrz budynku i stanowił swoistą ochronę świadka. Co więcej P. K. (1) zeznał, iż on nie informował M. o tym z kim ma się spotkać i w jakim celu. Świadek K. twierdził jednak, że M. uczestniczył w tym przestępstwie, gdyż otrzymał później pieniądze. Reasumując stwierdzić należy, że zeznania P. K. (1) , które były jedynym dowodem odnośnie J. M. nie zawierały informacji, z których jednoznacznie wynikałoby, że oskarżony ten posiadał wiedzę a tym samym miał świadomość jakie przestępstwo dokonywane jest na osobie P. K. (2) przez P. K. (1) i inne osoby. Żaden z przeprowadzonych dowodów także nie pozwolił na ustalenie tej okoliczności. Sam P. K. (1) twierdzenie udziału M. w tym przestępstwie uzasadniał swoim domniemaniem a nie konkretnymi faktami. Mając zatem na uwadze treść art. 5§2 k.p.k. wątpliwość, która nie została usunięta w przeprowadzonym postępowaniu potraktowana został na korzyść oskarżonego. Zarzut powyższy odnoszący się do czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie I wyroku Sądu I instancji nie był zasadny. Z zeznań P. K. (1) wynikało, że oskarżony M. nie tylko stanowił ochronę świadka, ale także uczestniczył czynnie na poszczególnych etapach, na których dokonywane było przypisane mu w punkcie I przestępstwo. Treść zeznań M. T. nie dawała podstaw do zastosowania wobec tego oskarżonego instytucji z art. 5§2 k.p.k. W tym bowiem zakresie treść zeznań świadka P. K. (1) stanowiła dowód popełnienia przez tego oskarżonego z innymi ustalonymi osobami przypisanego mu przestępstwa w punkcie I wyroku Sądu I instancji. Podobnie jak wyżej, także zarzut wskazany w punkcie I.2. apelacji – był zasadny w zakresie, w jakim odnosił się do czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie II wyroku Sądu I instancji. Słusznie zatem wskazał obrońca, że ocena zeznań P. K. (1) w zakresie, w jakim odnosiła się do czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie II wyroku – była oceną dowolną a nie swobodną, tym samym w tym zakresie doszło do naruszenia normy art.7 k.p.k. Jak wskazano powyżej z zeznań świadka P. K. (1) nie sposób bowiem wywieźć, iż J. M. miał pełną wiedzę i świadomość w zakresie swojego uczestnictwa w przypisanym mu przestępstwie w punkcie II wyroku Sądu I instancji. W tym zatem zakresie ocena zeznań tego świadka dokonana została przez Sąd I instancji w sposób wadliwy. Ocena zeznań świadka P. K. (1) w zakresie, w jakim odnosiła się do czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie I wyroku Sądu I instancji była prawidłowa i zgodna z normą z art. 7 k.p.k. W tym bowiem zakresie świadek podał szczegółowo w jaki sposób oskarżony uczestniczył w konkretnych zdarzeniach i w oparciu o zasady logicznego rozumowania zasadnie Sąd I instancji wywiódł uczestniczenie oskarżonego w popełnieniu przypisanego mu przestępstwa w punkcie I wyroku Sądu I instancji. Zarzut wskazany w punkcie II apelacji - niezasadny. Wbrew twierdzeniom obrońcy z zeznań P. K. (1) wynikało w sposób nie budzący żadnej wątpliwości, że oskarżony brał udział wespół z innymi osobami na poszczególnych etapach w popełnieniu przypisanego mu przestępstwa w punkcie I wyroku Sądu I instancji. Zarzut wskazany w punkcie III apelacji - zasadny. Uznając zasadność podniesionych zarzutów w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie II wyroku Sądu I instancji – z powodów wskazanych powyżej- ich konsekwencją było uznanie także zasadności podniesionego zarzutu błędu ustaleń faktycznych w zakresie tego czynu. Wnioski Zmiana poprzez uznanie oskarżonego za niewinnego popełnienia przypisanych mu czynów ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wobec uznania zarzutu apelacyjnego w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie II wyroku Sądu I instancji za zasadny- także wniosek uznać należało za zasadny w tym zakresie. Uznanie zarzutu za niezasadny w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie I wyroku Sądu I instancji - skutkowało uznaniem za niezasadny wniosek w zakresie tego czynu. Lp. Zarzut Apelacja obrońcy J. S. podnoszący obrazę art. 7 k.p.k. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów z zeznań świadka P. K. (1) , wyjaśnień oskarżonego oraz błędne ustalenia faktyczne, będące następstwem naruszeń prawa procesowego. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Analiza zeznań świadka P. K. (1) nie dała podstaw do uznania, aby w oparciu o te zeznania można było przypisać J. S. popełnienie przestępstwa, które zostało mu przypisane w punkcie II wyroku Sądu I instancji. Podobnie jak w przypadku oskarżonego M. – świadek K. nie przedstawił żadnych faktów, z których w sposób nie budzący żadnych wątpliwości można byłoby wywnioskować, że oskarżony S. posiada wiedzę o tym jakiego przestępstwa dopuścił się K. w tym czasie, kiedy oskarżony S. /podobnie jak M. / stanowił jego ochronę i przebywał na zewnątrz budynku, w którym przebywał K. . Co więcej odnośnie tego oskarżonego K. wprost twierdził, że nie dokonał z nim żadnego przestępstwa. Reasumując stwierdzić zatem należy, iż zgodnie z twierdzeniem obrońcy – Sąd I instancji dokonał dowolnej a nie swobodnej oceny zeznań P. K. (1) , a zatem z uchybieniem normy z art. 7 k.p.k. W oparciu o wadliwą ocenę zeznań tego świadka Sąd I instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych, które z kolei stanowiły podstawę przypisania oskarżonemu czynu wskazanego w punkcie II wyroku Sądu I instancji. Wnioski Zmiana poprzez uznanie oskarżonego za niewinnego. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wobec uznania zarzutów apelacyjnych za zasadne- także wniosek uznać należało za zasadny. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Nie wystąpiły. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Nie dotyczy. 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Orzeczenie w punkcie I . Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie było prawidłowe, zarzuty niezasadne. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany - uchylenie kary łącznej pozbawienia wolności oraz kary łącznej grzywny orzeczonej w punkcie III, wobec oskarżonego J. M. ; - zmiana orzeczenia w punkcie II odnośnie oskarżonego J. M. i uniewinnienie go od przypisanego mu w tym punkcie czynu; - zmiana orzeczenia w punkcie II odnośnie oskarżonego J. S. i uniewinnienie go od przypisanego mu w tym punkcie czynu. Zwięźle o powodach zmiany Zmiana orzeczenia we wskazanym powyżej zakresie podyktowana była uwzględnieniem zarzutów apelacyjnych, które odnosiły się do tej części wyroku. 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. Nie dotyczy ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Nie dotyczy 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Nie dotyczy 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia Nie dotyczy 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Nie dotyczy 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Nie dotyczy 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Brak 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 4 zwolniono oskarżonego J. M. od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając wydatkami Skarb Państwa; 5 w części uniewinniającej oskarżonego J. M. oraz w stosunku do J. S. koszty postępowania ponosi Skarb Państwa; 3 zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokatów D. R. i K. P. Kancelarie Adwokackie w W. kwoty po 1080,00 zł /tysiąc osiemdziesiąt złotych/ plus VAT, tytułem pełnienia funkcji obrońców z urzędu oskarżonych w postępowaniu odwoławczym. 7. PODPIS Zbigniew Kapiński Rafał Kaniok Dorota Radlińska 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonego J. M. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, sygn. akt XVIII K 170/16. 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonego J. S. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, sygn. akt XVIII K 170/16. 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana