II AKA 577/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę A.L., oskarżonego o znieważenie Prezydenta RP oraz dwóch wicepremierów podczas konferencji prasowej. Sąd Okręgowy w Gdańsku skazał oskarżonego na rok pozbawienia wolności za znieważenie Prezydenta RP oraz po 6 miesięcy za znieważenie wicepremierów, orzekając karę łączną roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności. Obrońcy oskarżonego wnieśli apelacje, zarzucając m.in. obrazę prawa materialnego, błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie przepisów postępowania. Sąd Apelacyjny, analizując apelacje, uznał, że ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego co do przebiegu zdarzenia nie budziły wątpliwości, a użyte przez oskarżonego słowa miały charakter znieważający i nie mieściły się w granicach dozwolonej krytyki. Podkreślono, że wolność słowa podlega ograniczeniom w celu ochrony dobrego imienia innych osób. Sąd Apelacyjny zmienił jednak zaskarżony wyrok w zakresie orzeczonej kary. Uznał, że kara pozbawienia wolności była rażąco niewspółmierna i nieadekwatna do popełnionych czynów. Zamiast tego, orzeczono kary grzywny, stosując instytucję ciągu przestępstw (art. 91 § 1 k.k.) wobec czynów z art. 226 § 1 k.k. oraz łącząc wymierzone kary grzywien w karę łączną. Sąd Apelacyjny odrzucił większość zarzutów procesowych obrony, w tym dotyczących wyłączenia sądu czy braku powiadomienia pokrzywdzonych. Rozstrzygnięcie o karze grzywny uzasadniono potrzebą ograniczenia represji karnej do niezbędnej potrzeby w społeczeństwie demokratycznym oraz tym, że kara pozbawienia wolności za czyny polegające na użyciu słów powinna być stosowana w absolutnie niezbędnych przypadkach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja granic wolności słowa w kontekście znieważenia funkcjonariuszy publicznych, stosowanie kar grzywny zamiast pozbawienia wolności w takich przypadkach, stosowanie instytucji ciągu przestępstw.
Orzeczenie dotyczy specyficznego kontekstu wypowiedzi politycznych i obraźliwego języka. Ocena, czy dane słowa są znieważające, zawsze zależy od konkretnych okoliczności i powszechnych ocen.
Zagadnienia prawne (4)
Czy użycie obraźliwych słów wobec Prezydenta RP i wicepremierów podczas konferencji prasowej stanowi przestępstwo znieważenia, czy mieści się w granicach dozwolonej krytyki politycznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Użycie obraźliwych słów, takich jak 'bandyta', 'idiota', 'nierób', wobec Prezydenta RP i wicepremierów stanowiło przestępstwo znieważenia, a nie mieściło się w granicach dozwolonej krytyki politycznej, ponieważ stanowiło 'złośliwy atak osobisty'.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że choć wolność słowa jest gwarantowana, podlega ona ograniczeniom w celu ochrony dobrego imienia innych osób. Użyte przez oskarżonego słowa, o jednoznacznie pejoratywnym znaczeniu, były skierowane personalnie i miały charakter obraźliwy, wykraczając poza dopuszczalną krytykę.
Czy w przypadku popełnienia przez oskarżonego dwóch przestępstw z art. 226 § 1 k.k. w krótkich odstępach czasu, przed wydaniem wyroku, należy zastosować instytucję ciągu przestępstw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku popełnienia dwóch przestępstw z art. 226 § 1 k.k. w podobny sposób, w krótkich odstępach czasu, przed wydaniem wyroku, należy zastosować instytucję ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy nie zastosował instytucji ciągu przestępstw wobec dwóch czynów z art. 226 § 1 k.k. Sąd Apelacyjny uznał, że zachodziły podstawy do zastosowania art. 91 § 1 k.k., co skutkowało zmianą wyroku w tym zakresie.
Czy kara pozbawienia wolności jest adekwatną karą za znieważenie Prezydenta RP i wicepremierów, czy też właściwsza jest kara grzywny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kara pozbawienia wolności była rażąco niewspółmierna. Właściwszą karą jest kara grzywny, która w ocenie Sądu Apelacyjnego jest najodpowiedniejsza w przypadku popełnienia tego typu przestępstw.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wymierzanie kary pozbawienia wolności za czyny polegające na użyciu słów obraźliwych powinno być ograniczone do absolutnie niezbędnych przypadków. Kara grzywny, odpowiednio wysoka, stanowi wyraz dezaprobaty dla tego typu postawy i jest zgodna z zasadami społeczeństwa demokratycznego.
Czy rozprawa odbywająca się w obecności dziennikarzy, mimo nazwania spotkania 'konferencją prasową', narusza przepis o wyłączeniu jawności rozprawy w sprawach o przestępstwa przeciwko czci?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozprawa nie naruszyła przepisu o wyłączeniu jawności. Przepis ten dotyczy przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego, a czyny z art. 135 § 2 k.k. i 226 § 1 k.k. ścigane są z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że art. 359 § 2 k.p.k. dotyczy przestępstw przeciwko czci ściganych z oskarżenia prywatnego (np. zniesławienie, znieważenie z art. 216 k.k.), a nie przestępstw ściganych z urzędu, jak w tym przypadku. Obecność dziennikarzy i publiczny charakter wypowiedzi były oczywiste dla oskarżonego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. L. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | pokrzywdzony |
| L. B. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| J. T. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokuratura Rejonowa G. | organ_państwowy | inna |
Przepisy (22)
Główne
k.k. art. 135 § § 2
Kodeks karny
Znieważenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
k.k. art. 226 § § 1
Kodeks karny
Znieważenie funkcjonariusza publicznego w związku z pełnieniem obowiązków służbowych.
k.k. art. 91 § § 1
Kodeks karny
Stosowanie instytucji ciągu przestępstw przy wymiarze kary.
k.k. art. 85
Kodeks karny
Zasady łączenia kar.
k.k. art. 86 § § 1 i 2
Kodeks karny
Zasady wymiaru kary łącznej.
k.k. art. 91 § § 2
Kodeks karny
Łączenie kar w ramach ciągu przestępstw.
Pomocnicze
k.k. art. 58 § § 3
Kodeks karny
Określenie wysokości stawek dziennych grzywny.
k.p.k. art. 359 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Wyłączenie jawności rozprawy w sprawach o przestępstwa przeciwko czci ścigane z oskarżenia prywatnego.
k.p.k. art. 413 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Wymogi formalne wyroku, w tym określenie czynu przypisanego oskarżonemu.
k.p.k. art. 332 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określenie czynu zarzuconego w akcie oskarżenia.
k.p.k. art. 355
Kodeks postępowania karnego
Zasada jawności rozpraw.
k.p.k. art. 32 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie.
k.p.k. art. 384 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Prawo pokrzywdzonego do wzięcia udziału w rozprawie.
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
Koszty postępowania odwoławczego.
k.p.k. art. 627
Kodeks postępowania karnego
Koszty postępowania.
Dz.U. z 1983r. Nr 49 poz. 223 art. 10 § ust. 1
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Opłaty w sprawach karnych.
Dz.U. z 1983r. Nr 49 poz. 223 art. 3 § ust. 1
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Opłaty w sprawach karnych.
k.k. art. 1
Kodeks karny
Podstawowe zasady prawa karnego.
k.k. art. 115 § § 2
Kodeks karny
Pojęcie społecznej szkodliwości czynu.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Czyn ciągły.
k.k. art. 168
Kodeks karny
Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu.
k.k. art. 69 § § 2
Kodeks karny
Przesłanki warunkowego zawieszenia wykonania kary.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kara pozbawienia wolności była rażąco niewspółmierna do popełnionych czynów. • Należało zastosować instytucję ciągu przestępstw (art. 91 § 1 k.k.) wobec czynów z art. 226 § 1 k.k. • Kara grzywny jest właściwszą sankcją za czyny polegające na znieważeniu słowami.
Odrzucone argumenty
Zarzuty obrony dotyczące obrazy prawa procesowego (wyłączenie sądu, brak powiadomienia pokrzywdzonych, naruszenie art. 413 § 2 k.p.k., naruszenie art. 359 § 2 k.p.k.). • Argumentacja obrony, że użyte słowa mieściły się w granicach dozwolonej krytyki politycznej. • Argumentacja obrony o jedności czynów.
Godne uwagi sformułowania
„złośliwy atak osobisty” • „kara pozbawienia wolności powinna być ograniczona do absolutnie niezbędnych wypadków” • „wolność słowa podlega ograniczeniom zakreślonym między innymi, przez ochronę dobrego imienia innych osób” • „kara grzywny jest najwłaściwsza w przypadku popełnienia przestępstw takich jak przypisane oskarżonemu”
Skład orzekający
Jerzy Grubba
przewodniczący-sprawozdawca
Waldemar Płóciennik
sędzia
Roman Sądej
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja granic wolności słowa w kontekście znieważenia funkcjonariuszy publicznych, stosowanie kar grzywny zamiast pozbawienia wolności w takich przypadkach, stosowanie instytucji ciągu przestępstw."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego kontekstu wypowiedzi politycznych i obraźliwego języka. Ocena, czy dane słowa są znieważające, zawsze zależy od konkretnych okoliczności i powszechnych ocen.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między wolnością słowa a ochroną dobrego imienia funkcjonariuszy publicznych, a także zmiany orzeczonej kary z pozbawienia wolności na grzywnę, co jest istotne dla praktyki prawniczej i debaty publicznej.
“Czy obraźliwe słowa w debacie politycznej to zawsze więzienie? Sąd Apelacyjny zmienia wyrok!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.