II AKa 528/01

Sąd Apelacyjny w KatowicachKatowice2002-02-28
SAOSKarneodszkodowania za represjeŚredniaapelacyjny
PRLaresztowanieodszkodowanierepresjeustawa represyjnadezercjaUBAKsąd apelacyjny

Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego oddalający wniosek o odszkodowanie za rzekome niesłuszne aresztowanie, uznając, że aresztowanie było konsekwencją dezercji z organów bezpieczeństwa, a nie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Sąd Apelacyjny rozpatrzył apelację od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił wniosek o odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie S. W. w okresie PRL. Apelujący zarzucał błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że aresztowanie nie było związane z dezercją, lecz z działalnością w AK. Sąd Apelacyjny uznał apelację za nieuzasadnioną, stwierdzając, że zebrane dowody, w tym zeznania i dokumenty, jednoznacznie wskazują, iż aresztowanie było konsekwencją dezercji S. W. ze służby w UB, a nie jego działalności niepodległościowej.

Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał sprawę z wniosku W. W. o odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie jego ojca, S. W., który miał miejsce w okresie od 24 maja 1945 r. do 15 sierpnia 1945 r. Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 10 października 2001 r. oddalił ten wniosek, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa. Zaskarżony wyrok został wniesiony przez pełnomocnika W. W. w całości, podczas gdy pozostali wnioskodawcy (H. W. i K. W.) zgodzili się z orzeczeniem. Głównym zarzutem apelacji był błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że S. W. został tymczasowo aresztowany w związku z dezercją z organów bezpieczeństwa, mimo braku dowodów, co miało prowadzić do naruszenia art. 1 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych. Sąd Apelacyjny uznał apelację za nieuzasadnioną. Stwierdził, że Sąd I instancji prawidłowo zgromadził i ocenił dowody. Analiza wyjaśnień S. W. z innej sprawy, zeznań świadka Z. L., a także zeznań samego wnioskodawcy W. W. oraz dokumentacji archiwalnej, jednoznacznie wskazuje, że S. W. został aresztowany za dezercję ze służby w UB, a nie za działalność w AK. Sąd podkreślił, że nie istniały dowody potwierdzające tezę o aresztowaniu związanym z odmową aresztowania członków AK. W związku z tym, aresztowanie S. W. nie spełniało warunków ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, a oddalenie wniosku było zasadne. Sąd utrzymał zaskarżony wyrok w mocy i zasądził od Skarbu Państwa zwrot kosztów zastępstwa procesowego na rzecz pełnomocnika wnioskodawcy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, aresztowanie takie nie spełnia warunków ustawy, jeśli było konsekwencją dezercji ze służby w organach bezpieczeństwa, a nie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zebrane dowody jednoznacznie wskazują na dezercję jako przyczynę aresztowania, a nie działalność niepodległościową. Brak było dowodów na związek aresztowania z działalnością w AK.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w części oddalenia wniosku)

Strony

NazwaTypRola
W. W.osoba_fizycznawnioskodawca
H. W.osoba_fizycznawnioskodawca
K. W.osoba_fizycznawnioskodawca
S. W.osoba_fizycznaosoba represjonowana (nieżyjący)
Prokuratura Apelacyjna w Katowicachorgan_państwowyprokurator
Skarb Państwaorgan_państwowystrona postępowania (koszty)
adw. G. D.osoba_fizycznapełnomocnik wnioskodawcy

Przepisy (3)

Główne

ustawa represyjna art. 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Aresztowanie musi być bezpośrednio związane z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a nie z innymi przyczynami, takimi jak dezercja ze służby w organach bezpieczeństwa.

ustawa represyjna art. 11 § ust. 2

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Okoliczność aresztowania musi spełniać warunki określone w ustawie, aby można było mówić o represji za działalność niepodległościową.

Pomocnicze

ustawa o opłatach art. 16 § pkt. 6

Ustawa o opłatach za czynności adwokackie

Uzasadnia przyznanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnikowi z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Aresztowanie S. W. było konsekwencją dezercji ze służby w UB, a nie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Brak dowodów na związek aresztowania z działalnością w AK. Zarzut obrazy prawa materialnego oparty na błędnych ustaleniach faktycznych jest nieskuteczny.

Odrzucone argumenty

Aresztowanie S. W. było represją za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (AK). Błąd w ustaleniach faktycznych sądu I instancji.

Godne uwagi sformułowania

apelacja ta skonstruowana została wadliwie Obraza prawa materialnego może być przyczyną odwoławczą jedynie wtedy, gdy ma ona charakter samoistny. nie sposób zatem obecnie wywodzić by aresztowanie S. W. miało związek z jego działalnością w oddziałach AK przed wkroczeniem w 1944 r. wojsk radzieckich. aresztowanie w/w było konsekwencją jego ucieczki ze służby w organach UB, nie zaś walki na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Skład orzekający

Bożena Brewczyńska

przewodniczący-sprawozdawca

Elżbieta Mieszczańska

sędzia

Mirosław Ziaja

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, w kontekście sytuacji osób, które po działalności niepodległościowej podjęły służbę w organach bezpieczeństwa PRL i z niej zdezerterowały."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej z okresu PRL, a także konkretnej ustawy represyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy trudnego okresu PRL i kwestii odszkodowań za represje, co zawsze budzi zainteresowanie. Pokazuje złożoność prawną oceny działań osób z tamtego okresu.

Czy dezercja z UB chroniła przed represjami PRL? Sąd rozstrzyga o odszkodowaniu za aresztowanie.

Dane finansowe

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 100 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: II AKa 528/01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2002 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący SSA Bożena Brewczyńska (spr.) Sędziowie SSA Elżbieta Mieszczańska SSA Mirosław Ziaja Protokolant Sylwia Radzikowska przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Wandy Barańskiej po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2002r. sprawy wnioskodawcy W. W. - o odszkodowanie z powodu apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 10 października 2001r. sygn. akt XVI1 Ko 26/99 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika wnioskodawcy W. W. adw. G. D. Kancelaria Adwokacka w K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym, 3. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. II AKa 528/01 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 10 października 2001 r w sprawie sygn. XVI1 Ko 26/99 oddalił wniosek H. W. , W. W. i K. W. o odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie w okresie od 24 maja 1945r. do 15 sierpnia 1945r. nieżyjącego już S. W. będącego mężem H. W. , a ojcem W. i K. W. .. Kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa, zasądzając jednocześnie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu wnioskodawcy W. W. zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Powyższy wyrok został zaskarżony przez pełnomocnika W. W. w całości na korzyść wnioskodawcy, natomiast H. i K. W. zgodzili się z zapadłym orzeczeniem. W złożonej apelacji skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, a polegający na stwierdzeniu, że S. W. został tymczasowo aresztowany w związku z jego dezercją z organów (...) , pomimo braku w materiałach sprawy dowodów potwierdzających takie ustalenia, a w konsekwencji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnie art. 1 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego . W treści apelacji pisemnej wnioskodawca nie zawarł wniosków, zaś na rozprawie apelacyjnej sprecyzował swoje stanowisko domagając się bądź zasądzenia odszkodowania, bądź uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje : Wniesiona apelacja okazała się być nieuzasadniona. Sąd I instancji w sposób pełny zgromadził wszystkie dostępne dowody, prawidłowo je przeanalizował, wszechstronnie ocenił i na ich podstawie wyprowadził trafnę wnioski. Odnosząc się do zarzutów apelacji, na wstępie podnieść trzeba iż apelacja ta skonstruowana została wadliwie. Obraza prawa materialnego może być przyczyną odwoławczą jedynie wtedy, gdy ma ona charakter samoistny. Nie można więc mówić o obrazie prawa materialnego w sytuacji, gdy wadliwość orzeczenia miałaby być jednocześnie wynikiem błędnych ustaleń faktycznych. Przechodząc natomiast do meritum sporu uznać należy iż sąd orzekający nie dopuścił się błędu w poczynionych ustaleniach faktycznych. Tak z treści wyjaśnień złożonych przez S. W. w toku przesłuchania w sprawie XVI Ko 96/97, który to dowód został przez sąd ujawniony, jak i z treści zeznań świadka Z. L. wynika, że S. W. został tymczasowo aresztowany za to iż zdezerterował – uciekł ze służby w organach (...) . Fakt ten potwierdził też w swoich zeznaniach sam wnioskodawca W. W. , a powyższa okoliczność zgodna jest również z treścią pozostałych dowodów i logicznie łączy się z nimi. Zgromadzona bowiem w (...) archiwum (...) w N. sygn. (...) dokumentacja, w tym szereg dokumentów sporządzonych własnoręcznie przez S. W. jednoznacznie dowodzi iż w dniu 15.X.1944 r. złożył on podanie o przyjęcie do pracy w (...) w M. . Wypełnił też kwestionariusz dla współpracowników Resortu BP i zobowiązał się do współpracy na stanowisku wywiadowcy. W sporządzonym zaś życiorysie S. W. ujawnił iż działał w AK i oddziałach partyzanckich na terenie Gór Ś. . W świetle powyższego bezspornym staje się fakt iż organom BP znana była działalność partyzancka ojca wnioskodawcy w tym i w oddziałach AK. Pomimo to S. W. został przyjęty do pracy w UB. Nie sposób zatem obecnie wywodzić by aresztowanie S. W. miało związek z jego działalnością w oddziałach AK przed wkroczeniem w 1944 r. wojsk radzieckich. Okoliczność ta nie została w żaden sposób wykazana przez wnioskodawców. Z kolei teza by aresztowanie ojca wnioskodawcy było związane z odmową aresztowania przez S. W. żołnierzy AK jest całkowicie dowolną i brak na jej poparcie dostatecznych dowodów. Z treści notatki służbowej z dnia 19.XII.1952 r. wynika bowiem jedynie to iż S. W. zdezerterował z UB ponieważ „dochodziły go słuchy iż ma być aresztowany za nie wykonanie polecenia aresztowania członków AK", zaś aresztowany został właśnie za dezercję. Z powyższego, a także i wypowiedzi samego S. W. w sprawie XVI Ko 96/ 97 wynika zatem oczywisty wniosek iż aresztowanie w/w było konsekwencją jego ucieczki ze służby w organach UB, nie zaś walki na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Stąd też wywody Sądu Okręgowego i dokonana ocena prawna w pełni zasługują na akceptację. Aresztowanie S. W. nie spełnia warunków art. 1 oraz art. 11 ust. 2 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego , a zatem decyzja o oddaleniu wniosku jako zasadna musi zostać utrzymana w mocy. Udział w postępowaniu odwoławczym pełnomocnika z urzędu uzasadnia zgodnie z przepisem 16 pkt. 6 ust. o opłatach za czynności adwokackie przyznanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wnioskodawcy W. W. przed Sądem Apelacyjnym. Z tych względów orzeczono jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI