II AKa 506/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego oddalający wniosek o odszkodowanie za represje, uznając, że miały one miejsce poza terytorium Polski, co wyłącza zastosowanie ustawy rehabilitacyjnej.
Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał apelację od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił wniosek S. B. o odszkodowanie za represje. Głównym powodem oddalenia wniosku było ustalenie, że represje i skazanie wnioskodawcy przez radzieckie organy miały miejsce poza terytorium Polski. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną, podkreślając, że zasada terytorialności określona w ustawie rehabilitacyjnej wyklucza możliwość zasądzenia odszkodowania, gdy represje miały miejsce poza granicami Polski.
Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał sprawę z wniosku S. B. o odszkodowanie z powodu represji, wniesioną po wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach, który oddalił ten wniosek. Głównym powodem oddalenia wniosku przez Sąd Okręgowy było ustalenie, że represje stosowane wobec wnioskodawcy oraz jego skazanie przez radzieckie organy w 1944 roku miały miejsce poza terytorium Polski. Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł apelację, domagając się uchylenia wyroku i uwzględnienia wniosku lub przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uznał apelację za niezasadną. Analizując zeznania wnioskodawcy i dokumenty, sąd ustalił, że represje rozpoczęły się we wrześniu 1943 r., a skazanie nastąpiło w styczniu 1944 r. w rejonie U. . Sąd odwołał się do przepisów ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, w szczególności do zasady terytorialności zawartej w art. 8 ust. 2a. Zasada ta stanowi, że represje musiały mieć miejsce na obecnym terytorium Polski w określonych okresach. Ponieważ represje w tej sprawie miały miejsce poza terytorium Polski, brak było podstaw prawnych do zasądzenia odszkodowania. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok i obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania odwoławczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, represje stosowane przez radzieckie organy ścigania muszą mieć miejsce na terytorium Polski w określonych okresach, aby można było zasądzić odszkodowanie na podstawie ustawy rehabilitacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do zasady terytorialności zawartej w art. 8 ust. 2a ustawy rehabilitacyjnej, która precyzuje, że represje muszą mieć miejsce na obecnym terytorium Polski w określonych ramach czasowych. Ponieważ w tej sprawie represje miały miejsce poza granicami Polski, brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o odszkodowanie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (w kontekście oddalenia wniosku)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | strona kosztów |
Przepisy (2)
Główne
Ustawa rehabilitacyjna art. 8 § ust. 2a
Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Określa zasadę terytorialności, zgodnie z którą represje musiały mieć miejsce na obecnym terytorium Polski w określonych okresach, aby można było uznać orzeczenia za nieważne i zasądzić odszkodowanie.
Pomocnicze
k.k. RFSRR art. 58-10 cz. 2, 58-11
Kodeks karny Rosyjskiej Federacyjnej Republiki Radzieckiej
Przepisy dotyczące propagandy lub agitacji kontrrewolucyjnej, które mogły być podstawą skazania wnioskodawcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Represje miały miejsce poza terytorium Polski, co wyłącza zastosowanie zasady terytorialności z ustawy rehabilitacyjnej.
Odrzucone argumenty
Wnioskodawca domagał się odszkodowania za represje, które miały miejsce poza granicami Polski.
Godne uwagi sformułowania
zasada terytorialności represje stosowane przez radzieckie organy ścigania muszą mieć miejsce „na obecnym terytorium Polski w okresie od dnia 1 lipca 1944 roku do dnia 31 grudnia 1956 roku oraz na terytorium Polski w granicach ustalonych w Traktacie Ryskim, w okresie od dnia 1 stycznia 1944 roku do dnia 31 grudnia 1956 roku”
Skład orzekający
Bożena Brewczyńska
przewodniczący
Wiesława Gawrońska
sędzia
Marek Michniewski
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady terytorialności w kontekście ustawy rehabilitacyjnej i odszkodowań za represje."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, gdzie represje miały miejsce poza granicami Polski.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego historycznie tematu represji, ale rozstrzygnięcie opiera się na ścisłej interpretacji przepisów proceduralnych i terytorialnych, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników specjalizujących się w prawie karnym i rehabilitacyjnym.
“Czy represje poza granicami Polski uprawniają do odszkodowania? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: II AKa 506/01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2002 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący SSA Bożena Brewczyńska Sędziowie SSA Wiesława Gawrońska SSA Marek Michniewski (spr.) Protokolant Izabela Rybok przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Stefana Jarskiego po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2002r. sprawy z wniosku S. B. - o odszkodowanie z powodu apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 04 października 2001r. sygn. akt XVI1 Ko 525/98 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, 2. kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa. II AKa 506/01 UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 4 października 2001 r. oddalono wniosek S. B. o odszkodowanie. Głównym powodem takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, iż represje stosowane wobec wnioskodawcy, a także Jego skazanie w dniu 8 stycznia 1944 r. z mocy orzeczenia organu byłego Związku Radzieckiego miało miejsce poza terytorium Polski. Powyższy wyrok zaskarżył pełnomocnik wnioskodawcy. Apelacja w swej osnowie nie precyzując zarzutu wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie wniosku, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Katowicach dc ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Jak wynika z zeznań wnioskodawcy / ur. (...) w K. k. 2/ w 1941 r. został wcielony do Armii Radzieckiej i po rozbiciu jednostki przez wojska niemieckie został wysłany na U. dc miejscowość U. . Później czynił starania o rekrutacje do Armii Andersa, lecz bez powodzenia. Następnie 7 września 1943 r. został zatrzymany w miejscowości U. za to, że w ankiecie o przyjęcie do Armii Andersa nie wpisał, że przed wojną należał do organizacji (...) . Znajdujący się w aktach sprawy k. 17 dokument potwierdza, iż wnioskodawca był represjonowany, a podana w nim kwalifikacja skazania art. 58-10 cz. 2, 58-11 Kodeksu karnego Rosyjskiej Federacyjnej Republiki Radzieckiej /propaganda lub agitacja kontrrewolucyjna/ zezwala na przyjęcie, iż wnioskodawca został skazany za działalność wymierzoną przeciwko ówczesnemu ZSRR. Powołanie jednak wnioskodawcy w 1941 r. do Armii Radzieckiej nie sposób uznać za represjonowanie związane z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i to nawet biorąc pod uwagę, iż jak zeznał przed 1 września 1339 r. należał dc paramilitarnej organizacji polskiej (...) . Represje skierowane przeciwko wnioskodawcy mają swój początek w dniu 7 września 1943 r., kiedy to najpierw został aresztowany, a później skazany w dniu 8 stycznia 1944 r. na karę 7 lat pozbawienia wolności, którą odbywał do dnia 7 grudnia 1955 r. /k. 17/, przy czym te represje miały miejsce w rejonie U. . Przepisy ustawy z unia 23 lutego 1991 r. z uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego /Dz. U. Nr 34, poz. 149 z późniejszymi zmianami Dz. U. Nr 36 poz. 159 z 1993 r. oraz Dz. U. nr 97 poz. 604 z 1998 r./ w art. 8 ust. 2a określają tzw. zasadę terytorialności stanowiącą, iż represje stosowane przez radzieckie organy ścigania muszą mieć miejsce „na obecnym terytorium Polski w okresie od dnia 1 lipca 1944 roku do dnia 31 grudnia 1956 roku oraz na terytorium Polski w granicach ustalonych w Traktacie Ryskim, w okresie od dnia 1 stycznia 1944 roku do dnia 31 grudnia 1956 roku”. W sprawie jest oczywistym, iż represje jakie spotkały wnioskodawcę miały miejsce poza terytorium Polski w rejonie U. , stąd brak jest podstaw prawnych do zasądzenia odszkodowania na rzecz wnioskodawcy. Bez znaczenia prawnego jest przy tym okoliczność eksponowana przez wnioskodawcę oraz jego pełnomocnika, iż przed 1 września 1939 r. wnioskodawca należał do paramilitarnej organizacji (...) . Zupełnie też błędnie autor apelacji zarzuca na k. 62, iż "Sąd przyjął nadto, że w oparciu o ustawę, iż działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego nie powinna mieć miejsca w okresie od 17 września 1939 r. do 5 lutego 1946 r.", bowiem w uzasadnieniu wyroku k. 52 in fine trafnie wskazano, iż właśnie działalność powinna być prowadzona w tym okresie. Uznając zatem za słuszne rozstrzygnięcie w zakresie oddalenia wniosku o odszkodowanie, Sąd Apelacyjny zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, orzeczenie o kosztach oparto o przepis ar. 13 Ustawy rehabilitacyjnej z 1991 r.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI