II AKA 436/16

Sygn. akt II AKa 436/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 stycznia 2017r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Marek Motuk Sędziowie: SA – Maria Mrozik- Sztykiel SA – Paweł Rysiński (spr.) Protokolant: – st. sekr. sąd. Małgorzata Reingruber przy udziale Prokuratora Anny Adamiak i oskarżyciela subsydiarnego – Przedsiębiorstwo (...) spółka z o.o. po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. w Warszawie sprawy K. R. (1) urodz. (...) w T. c. F. oskarżonej o czyn z art. 296 § 1 i 3 k.k. na skutek apelacji, wniesionych przez obrońcę oskarżonej i Prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 6 maja 2015 r. sygn. akt VIII K 179/13 1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonej K. R. (1) ; 2. na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. postępowanie karne o przestępstwo zarzucane oskarżonej K. R. (1) subsydiarnym aktem oskarżenia umarza; 3. wydatkami poniesionymi w sprawie obciąża oskarżyciela subsydiarnego Przedsiębiorstwo (...) spółka z o.o. UZASADNIENIE Subsydiarnym aktem oskarżenia K. R. (1) została oskarżona o to, że: - w okresie od 7 stycznia 2002 roku do 11 sierpnia 2004 roku w W. , jako główna księgowa Państwowego Przedsiębiorstwa (...) z/s w W. , będąc osobą obowiązaną na mocy zawartej umowy o pracę, Regulaminu Organizacyjnego stanowiącego integralną część Statutu Przedsiębiorstwa oraz pełnomocnictwa z dnia 1 lutego 1998 roku, do zajmowania się sprawami majątkowymi, nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku dbałości o należyte zajmowanie się sprawami majątkowymi ww. przedsiębiorstwa i wiedząc, że żadna z osób uprawniona do działania w imieniu (...) nie dokonała zakupu w dniu 7 stycznia 2002 roku obligacji Stoczni (...) SA , nie podjęła czynności mających na celu ustalenie osoby odpowiedzialnej za zawarcie transakcji, zakwestionowanie skuteczności nabycia ww. obligacji, bądź unieważnienia tej transakcji, którym to zachowaniem zaakceptowała czynność prawną dokonaną z rażącym naruszeniem m. in. art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 25 września 1981 roku o przedsiębiorstwach państwowych oraz art. 24 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 września 1981 roku o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego , czym spowodowała wyrządzenie (...) szkody majątkowej w wielkich rozmiarach w kwocie 2.500.000 złotych, tj. o czyn z art. 296 § 1 i 3 k.k. Po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 6 maja 2015 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał oskarżaną za winną popełnienia zarzucanego jej czynu za co wymierzył jej karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na 2 – letni okres próby. Po rozpoznaniu wniesionych na korzyść oskarżonej apelacji obrońcy i prokuratora Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 27 listopada 2015 r. zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżoną od popełnienia zarzuconego jej czynu. Po rozpoznaniu kasacji od tego wyroku, wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego, Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 11 października 2016 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja obrońcy zarzuciła wyrokowi Sądu Okręgowego obrazę prawa materialnego przez błędne przyjęcie, że oskarżona swym zachowaniem wypełniła znamiona art. 296 § 1 i 3 k.k. Już sama treść owego zarzutu, tym bardziej zaś w kontekście jego uzasadnienia wskazuje, że obrońca w istocie stawia orzeczeniu zarzut błędnych ustaleń faktycznych, a więc taki, jaki we wniesionym środku odwoławczym formułuje prokurator. Rozpoznając apelacje Sąd Apelacyjny ustalił natomiast, że w sprawie zachodzi bezwzględna przyczyna odwoławcza, a to brak skargi uprawnionego oskarżyciela – art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. , a więc okoliczność wyłączającą postępowanie. Istota i specyfika subsydiarnego aktu oskarżenia, poza innymi wymogami ustawowymi z art. 55 § 1 k.p.k. , sprowadza się do konieczności oskarżenia osoby o czyn, co do którego to czynu prokurator odmówił wszczęcia postępowania, bądź postępowanie umorzył, a nie o czyn inny – nie posiadający przymiotu tożsamości z czynem będącym przedmiotem postępowania przygotowawczego. W sprawie niniejszej śledztwo wszczęto w sprawie: niedopełnienia w dniu 7 stycznia 2002 r. obowiązku należytej dbałości o interesy majątkowe (...) przez podjęcie decyzji o zakupie obligacji (...) S.A. i wyrządzenie tym szkody majątkowej w wielkich rozmiarach w kwocie 2.500.000 zł. Sprawa w tym zakresie nie przekształciła się w postępowanie in personam – oskarżonej K. R. w toku śledztwa nie postawiono zarzutu. Nie mniej z obu postanowień o umorzeniu śledztwa jednoznacznie wynika (post. z dnia 26 czerwca 2007 r. i z dnia 2 stycznia 2008 r. – k. 980 – 999 t. V akt), że przedmiotem postępowania, które nie doprowadziło do przedstawienia K. R. zarzutu, był zakup przez nią w dniu 7 stycznia 202 r. przedmiotowych obligacji, a nie inne, późniejsze jej zachowania jako głównej księgowej przedsiębiorstwa . W odniesieniu do K. R. prokurator w postanowieniu o umorzeniu postępowania stwierdza jedynie, że: „brak jest dowodu, że K. R. dokonała, czy też zaakceptowała złożoną przez (...) Bank S.A. ofertę nabycia obligacji (...) S.A. … nie podejmowała żadnej decyzji w odniesieniu do przeprowadzonej w dniu 7 stycznia 2002 r. transakcji … w tej dacie przebywała na szkoleniu … nie zajmowała się sprawą” – k. 998 akt. Tylko ten zakres zachowań – w dniu 7 stycznia 2002 r. – był badany w śledztwie, jego przedmiotem nie były w żadnym razie zachowania K. R. po tej dacie, mające ewentualnie prowadzić do ustalenia zleceniodawcy nabycia obligacji i innych działań zmierzających do unieważnienia tej transakcji, czy ograniczenia wysokości szkody w inny sposób. Ponieważ zarzut stawiany w subsydiarnym akcie oskarżenia ( art. 55 § 1 k.p.k. ) musi być tożsamy z tym, który był przedmiotem śledztwa – w sprawie niniejszej nie został zachowany wymóg tożsamości czynów. W subsydiarnym akcie oskarżenia K. R. (1) oskarżyciel zarzucił niedopełnienie obowiązków w okresie od 7 stycznia 2002 r. do 11 sierpnia 2004 r. przez niepodjęcie czynności w celu: - ustalenia osoby odpowiedzialnej za kupno przedmiotowych obligacji, - zakwestionowania skuteczności ich nabycia, - unieważnienia transakcji ich nabycia. Powyższe świadczy o zarzuceniu aktem oskarżenia czynu innego niż ten, który był przedmiotem śledztwa. Żadna z czynności wykonawczych objętych zarzutem subsydiarnego aktu oskarżenia nie była przedmiotem śledztwa. Co więcej czasokres czynu zarzucanego w a/o jest rażąco odmienny, a w kontekście ustaleń sądu przyjętych w zaskarżonym wyroku – wykluczających popełnienie przestępstwa w dniu 7 stycznia 2002 r. – w istocie „rozrywa” związek między zachowaniami będącymi przedmiotem śledztwa, a będącymi przedmiotem czynu zarzucanego w a/o. Te jako mające charakter następczy, a prowadzący do zmniejszenia, bądź wyeliminowania skutków nabycia obligacji, w żadnym razie nie mogą być utożsamiane z zachowaniami, które badano w śledztwie – kto, dlaczego i czy zasadnie, z ekonomicznego punktu widzenia, zlecił nabycie owych obligacji. W tym stanie rzeczy uznać należało, że oskarżyciel subsydiarny zarzucił K. R. w akcie oskarżenia czyn inny, niż ten który był przedmiotem umorzonego śledztwa. Brak tożsamości czynów stwarza w tym stanie rzeczy zaistnienie negatywnej przesłani procesowej w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela – art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. To zaś skutkuje wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. , a w konsekwencji konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania karnego o przestępstwo zarzucane w subsydiarnym akcie oskarżenia. Z tych powodów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku, wydatkami poniesionymi w sprawie obciążając oskarżyciela subsydiarnego.