II AKA 42/18

Sąd Apelacyjny w KatowicachKatowice2018-04-20
SAOSKarneprzestępstwa skarboweWysokaapelacyjny
przestępstwo skarbowewyroby akcyzowepapierosytytońzorganizowana grupa przestępczafunkcjonariusz publicznyprzemockontrola operacyjnamateriały niejawneprawo karne procesowe

Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego w części dotyczącej zarzutów udziału w zorganizowanej grupie przestępczej i przestępstw skarbowych, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, a utrzymał w mocy wyrok w części dotyczącej czynu przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu.

Sąd Apelacyjny rozpoznał apelacje prokuratora i obrońcy dotyczące wyroku Sądu Okręgowego w sprawie S. K. oskarżonego o udział w zorganizowanej grupie przestępczej, przestępstwa skarbowe oraz czyn przeciwko funkcjonariuszowi. Sąd uchylił wyrok w zakresie pierwszych dwóch zarzutów z powodu fundamentalnych braków postępowania dowodowego, w szczególności nieujawnienia kluczowych materiałów niejawnych, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie, dotyczącym czynu przeciwko funkcjonariuszowi, wyrok został utrzymany w mocy z powodu braku dowodów na świadomość oskarżonego co do tożsamości funkcjonariusza.

Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał sprawę S. K., oskarżonego o udział w zorganizowanej grupie przestępczej (art. 258 § 1 k.k.), przestępstwa skarbowe związane z obrotem wyrobami akcyzowymi (art. 54 § 1 k.k.s. i in.) oraz czyn przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu (art. 224 § 2 k.k. i in.). Sąd Okręgowy w Gliwicach skazał oskarżonego za udział w grupie przestępczej, warunkowo zawieszając karę, i uniewinnił od pozostałych zarzutów. Apelacje złożyli zarówno obrońca, kwestionując skazanie za udział w grupie, jak i prokurator, domagając się uchylenia uniewinnienia od zarzutów skarbowych i czynu przeciwko funkcjonariuszowi oraz uchylenia warunkowego zawieszenia kary. Sąd Apelacyjny, analizując apelacje, stwierdził fundamentalne uchybienia w postępowaniu Sądu Okręgowego, polegające na braku procesowego ujawnienia kluczowych dowodów z materiałów niejawnych (zarejestrowanych rozmów telefonicznych), które stanowiły podstawę ustaleń faktycznych. Z tego powodu, na mocy art. 436 k.p.k. i art. 440 k.p.k., Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok w zakresie czynów z punktów I i II aktu oskarżenia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. W uzasadnieniu podkreślono naruszenie art. 410 k.p.k. i prawa do obrony. Natomiast w zakresie czynu z punktu III aktu oskarżenia (przeciwko funkcjonariuszowi Straży Granicznej), Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, uznając, że prawidłowo ustalono brak świadomości oskarżonego co do tożsamości funkcjonariusza i jego zamiaru zatrzymania, zwłaszcza w kontekście nocnej pory, dynamicznego przebiegu zdarzenia i braku wyraźnego oznakowania funkcjonariusza i pojazdu. Kosztami postępowania odwoławczego w części utrzymanej w mocy obciążono Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji dopuścił się fundamentalnych braków postępowania dowodowego, nie ujawniając procesowo kluczowych materiałów niejawnych, co naruszyło art. 410 k.p.k. i prawo do obrony.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd Okręgowy oparł swoje ustalenia na dowodach z materiałów niejawnych, które nie zostały formalnie wprowadzone do postępowania i ujawnione na rozprawie, co jest rażącym naruszeniem przepisów procesowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania w części, utrzymanie w mocy w części

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w części kosztów postępowania odwoławczego)

Strony

NazwaTypRola
S. K.osoba_fizycznaoskarżony
Prokuratura Okręgowa w Gliwicachorgan_państwowyprokurator
P. R.osoba_fizycznafunkcjonariusz Straży Granicznej
M. L.osoba_fizycznaświadek

Przepisy (26)

Główne

k.k. art. 258 § 1

Kodeks karny

k.k.s. art. 54 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 65 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k. art. 224 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 160 § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

Obrazę przepisu stanowi brak ujawnienia określonego dowodu lub oparcie się na dowodach formalnie nieujawnionych i niezaliczonych do materiału dowodowego.

Pomocnicze

k.k.s. art. 91 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 7 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 37 § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 6 § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 436

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 440

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 636 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 437 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 437 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 627 § 1

Kodeks postępowania karnego

u.o.p.k. art. 2 § 1

Ustawa o opłatach w sprawach karnych

u.o.p.k. art. 3 § 2

Ustawa o opłatach w sprawach karnych

k.k. art. 69 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 69 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 70 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 73 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 4 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 71 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 63 § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 410 k.p.k. poprzez brak procesowego ujawnienia kluczowych dowodów z materiałów niejawnych. Brak dowodów na świadomość oskarżonego co do tożsamości funkcjonariusza i jego zamiaru zatrzymania w sprawie czynu z art. 224 § 2 k.k.

Odrzucone argumenty

Argumentacja obrońcy kwestionująca sprawstwo oskarżonego w zakresie czynu z art. 258 § 1 k.k. (nieanalizowana szczegółowo z uwagi na uchylenie wyroku). Argumentacja prokuratora kwestionująca uniewinnienie od czynów z punktów II i III oraz warunkowe zawieszenie kary (częściowo uwzględniona w zakresie uchylenia wyroku).

Godne uwagi sformułowania

fundamentalne wręcz braki postępowania dowodowego obrazą przepisu postępowania w postaci art. 410 k.p.k., która miała niewątpliwy wpływ na treść orzeczenia utrzymanie orzeczenia w omawianej części w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe nie od woli stron zależy ujawnienie dowodu na rozprawie bez procesowego znaczenia pozostają w tym aspekcie oświadczenia stron i ich pełnomocników, iż strony dowody te znają nie sposób przyjąć, że oskarżony mógł i powinien był to niewielkie oznaczenie dostrzec i tylko w oparciu o nie zorientować się, że ma do czynienia z funkcjonariuszem publicznym

Skład orzekający

Beata Basiura

przewodniczący

Grzegorz Wątroba

sędzia

Adam Synakiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie przepisów postępowania karnego dotyczących ujawniania dowodów, zwłaszcza materiałów niejawnych, oraz znaczenie prawidłowego przeprowadzenia przewodu sądowego dla zapewnienia prawa do obrony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z materiałami niejawnymi i ich ujawnianiem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje kluczowe błędy proceduralne, które mogą prowadzić do uchylenia wyroku, a także podkreśla znaczenie prawidłowego ujawniania dowodów, zwłaszcza niejawnych, co jest istotne dla praktyków prawa.

Kluczowe błędy proceduralne: jak nieujawnienie dowodów niejawnych doprowadziło do uchylenia wyroku?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II AKa 42/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 kwietnia 2018 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA Beata Basiura Sędziowie: SA Grzegorz Wątroba SO del. Adam Synakiewicz Protokolant: Grzegorz Pawelczyk przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gliwicach Marka Dutkowskiego po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2018 r. sprawy S. K. , s. W. i J. , ur. (...) w B. , oskarżonego o czyn z art. 258 § 1 k.k. , art. 54 § 1 k.k.s. i art. 65 § 1 k.k.s. i inne na skutek apelacji prokuratora i obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 20 października 2017 roku, sygn. akt IV K 159/16 1. uchyla zaskarżony wyrok w zakresie czynów zarzucanych oskarżonemu S. K. w punktach I i II wyroku i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania; 2. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok w zakresie czynu zarzucanego oskarżonemu S. K. w punkcie III i w tym zakresie kosztami sądowymi postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. SSO del. Adam Synakiewicz SSA Beata Basiura SSA Grzegorz Wątroba Sygn. akt II AKa 42/18 UZASADNIENIE S. K. został oskarżony o to, że: I. w okresie od marca 2012 roku do października 2012 roku w K. i innych miejscowościach na terenie Polski, działając wspólnie i w porozumieniu oraz z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami, brali udział w zorganizowanej grupie przestępczej, mającej na celu popełnianie przestępstw skarbowych związanych z nielegalnym obrotem wyrobami akcyzowymi w postaci papierosów różnych marek oraz tytoniem, tj. o przestępstwo z art. 258 § 1 k.k. ; II. (XX a/o) w okresie od marca 2012 roku do października 2012 roku, w K. i innych miejscowościach na terenie Polski, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami, w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnianie przestępstw skarbowych, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu tego samego zamiaru z wykorzystaniem takiej samej sposobności, czyniąc sobie z popełniania przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu uczestniczył w nabywaniu, przechowywaniu, przewożeniu oraz zbywaniu i pomocy do zbycia wyrobów akcyzowych, w postaci papierosów różnych marek w ilości nie mniejszej niż 244.000 papierosów, stanowiących przedmiot czynów zabronionych polegających na sprowadzaniu na terytorium kraju wyrobów akcyzowych bez ich uprzedniego oznaczenia polskimi znakami akcyzy i jednocześnie przemytu celnego dotyczącego towarów w obrocie z zagranicą, co do których istnieje reglamentacja pozataryfowa oraz czynów zabronionych polegających na produkcji poza składem podatkowym wyrobów akcyzowych i ich sprzedawania bez uprzedniego oznaczenia polskimi znakami akcyzy, uchylając się tym samym od opodatkowania przez nie ujawnienie właściwym organom przedmiotu opodatkowania, przez co naraził budżet Skarbu Państwa na uszczuplenie podatku akcyzowego w kwocie nie mniejszej niż 156.757,00 zł, tj. o przestępstwo skarbowe z art. 54 § 1 k.k.s. i art. 65 § 1 k.k.s. i art. 91 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt 2 i pkt 5 k.k.s. przy zast. art. 6 § 2 k.k.s. ; III. (XXI a/o) w dniu 29 października 2012 roku w O. stosował przemoc używając przedmiotu w postaci samochodu osobowego marki O. (...) o numerze rejestracyjnym (...) , w celu zmuszenia funkcjonariusza publicznego – funkcjonariusza Straży Granicznej P. R. – do zaniechania prawnej czynności służbowej, czynności zatrzymania, w ten sposób, że mimo wezwania do zatrzymania i opuszczenia pojazdu przyspieszył kierowany przez siebie pojazd, ruszył w stronę funkcjonariusza zmuszając go do usunięcia się z toru jego jazdy, narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, tj. o przestępstwo z art. 224 § 2 k.k. i art. 160 § 1 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k. Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 października 2017 roku, wydanym w sprawie IV K 159/16 orzekł: 1. uznaje oskarżonego S. K. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie I wyroku, czym wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. i za to na mocy art. 258 § 1 k.k. wymierza mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności; 2. uniewinnia oskarżonego S. K. od zarzutu popełnienia czynów opisanych w punktach II i III części wstępnej wyroku i w tym zakresie kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa; 3. na zasadzie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. i art. 73 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r. przy zast. art. 4 § 1 k.k. warunkowo zawiesza oskarżonemu S. K. wykonanie kary 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 3 (trzy) lata oddając go pod dozór kuratora; 4. na zasadzie art. 71 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 przy zast. art. 4 § 1 k.k. orzeka wobec oskarżonego S. K. grzywnę w wysokości 125 (stu dwudziestu pięciu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 (dwadzieścia) zł; 5. na zasadzie art. 63 § 1 k.k. zalicza oskarżonemu S. K. na poczet orzeczonej kary grzywny okres rzeczywistego pozbawienia w sprawie w dniu 23 września 2013 r., uznając iż grzywna została wykonana w wysokości 2 (dwóch) stawek dziennych; 6. na zasadzie art. 627 § 1 k.p.k. , art. 2 ust. 1 pkt. 4 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych zasądza od oskarżonego S. K. na rzecz Skarbu Państwa wydatki w kwocie 69,52 zł (sześćdziesiąt dziewięć złotych i pięćdziesiąt dwa grosze) i obciąża go opłatą w wysokości 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych. Apelacje od wyroku wywiedli obrońca oskarżonego oraz prokurator Prokuratury Okręgowej w Gliwicach. Obrońca oskarżonego S. K. zaskarżył orzeczenie w części skazującej oskarżonego za czyn z art. 258 § 1 k.k. , zaskarżonemu wyrokowi zarzucając: błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść wyroku, polegający na wyprowadzeniu przez Sąd I instancji błędnego wniosku jakoby oskarżony S. K. brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej, mającej na celu popełnianie przestępstw skarbowych związanych z nielegalnym obrotem wyrobami akcyzowymi w postaci papierosów różnych marek oraz tytoniem. W konkluzji skarżący wniósł o: zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przypisanego mu czynu, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach. Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonego S. K. : I. w części uniewinniającej S. K. od popełniania czynów opisanych: - w punkcie II części wstępnej wyroku, to jest od przestępstwa skarbowego z art. 54 § 1 k.k.s. i art. 65 § 1 k.k.s. i art. 91 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt. 2 i pkt. 5 k.k.s. przy zast. art. 6 § 2 k.k.s. , - w punkcie III części wstępnej wyroku, to jest od przestępstwa z art. 224 § 2 k.k. i art. 160 § 1 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k. II. w punkcie 3 rozstrzygnięcia to jest w zakresie warunkowego zawieszenia wykonania kary 2 lat pozbawienia wolności na okres próby 3 lat za przypisane oskarżonemu przestępstwo z art. 258 § 1 k.k. Zaskarżonemu orzeczeniu oskarżyciel publiczny zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, który miał wpływ na treść orzeczenia, polegający na: 1. niezasadnym przyjęciu, że z nagranych rozmów telefonicznych przeprowadzonych pomiędzy S. K. a M. L. (1) nie wynikało, aby S. K. w okresie od marca 2012 r. do października 2012 r. uczestniczył w nabywaniu, przechowywaniu, przewożeniu oraz zbywaniu i pomocy w zbywaniu wyrobów akcyzowych w postaci papierosów różnych marek w ilości nie mniejszej niż 244 000 papierosów bez oznaczenia polskimi znakami akcyzy (zarzut XX aktu oskarżenia), 2. niesłusznym przyjęciu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, a przede wszystkim w postaci przesłuchanych w sprawie świadków, a to funkcjonariuszy Straży Granicznej: P. R. i J. G. nie pozwoliło na przypisanie oskarżonemu S. K. popełnienia przestępstwa z art. 224 § 2 k.k. i art. 160 § 1 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k. (zarzut XXI aktu oskarżenia), 3. błędnym ustaleniu, iż wobec oskarżonego S. K. zaistniały przesłanki do warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat na okres próby 3 lat za przypisane mu przestępstwo z art. 258 § 1 k.k. (punkt 3 wyroku). W konkluzji skarżący wniósł o: I. uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach w części uniewinniającej oskarżonego S. K. od popełnienia czynów opisanych w punktach II i III części wstępnej wyroku (punkt 2 rozstrzygnięcia) i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; II. uchylenie rozstrzygnięcia Sądu I instancji w punkcie 3, to jest w zakresie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonego S. K. za przypisane mu przestępstwo z art. 258 § 1 k.k. , a w konsekwencji uchylenie także punktów: 4 i 5 wyroku, to jest w zakresie orzeczonej kary grzywny w oparciu o art. 71 § 1 k.k. oraz zaliczenia oskarżonemu na poczet kary grzywny okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie. Odpowiedź na apelację prokuratora złożył obrońca oskarżonego, wnosząc o oddalenie apelacji prokuratora jako bezzasadnej oraz o zmianę wyroku w części i w kierunku wskazanym w apelacji obrońcy oskarżonego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacje obrońcy oskarżonego oraz prokuratora, inicjując kontrolę odwoławczą zaskarżonego orzeczenia, doprowadziły do uchylenia wyroku w części, w której uznano oskarżonego za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie I części wstępnej wyroku oraz w części, w której uniewinniono oskarżonego od zarzutu popełnienia czynu opisanego w punkcie II części wstępnej wyroku i przekazania w tym zakresie sprawy S. K. Sądowi Okręgowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie, obejmującym uniewinnienie S. K. od czynu opisanego w punkcie III części wstępnej wyroku, Sąd Apelacyjny uznając apelację prokuratora za bezzasadną zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Rozpoznanie zarzutów podniesionych w środkach odwoławczych obrońcy oskarżonego oraz prokuratora, kwestionujących odpowiednio z jednej strony sprawstwo oskarżonego co do czynu zarzucanego mu w punkcie I części wstępnej wyroku, a z drugiej uniewinnienie od zarzutu popełnienia czynu opisanego w punkcie II części wstępnej wyroku oraz zastosowanie warunkowego zawieszenia wykonania kary orzeczonej za czyn opisany w punkcie I części wstępnej wyroku, wobec zaistniałej podstawy uchylenia skarżonego wyroku, w postaci fundamentalnych wręcz braków postępowania dowodowego, wymuszających konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w uchylonej części, uznać należało za przedwczesne w oparciu o regulację art. 436 k.p.k. , co też zwalnia Sąd odwoławczy od szczegółowej ich analizy. Przedstawienie powodów, dla których uchylenie orzeczenia we wskazanym zakresie okazało się konieczne rozpocząć należy od wskazania, że wyrok wydany został z obrazą przepisu postępowania w postaci art. 410 k.p.k. , która miała niewątpliwy wpływ na treść orzeczenia. Jednocześnie wyeksponować trzeba, że pomimo braku ujęcia tego zarzutu w apelacjach pochodzących od profesjonalnych podmiotów orzeczenie musiało zostać uchylone w oparciu o treść art. 440 k.p.k. , albowiem utrzymanie orzeczenia w omawianej części w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie stanowiskiem obrazę art. 410 k.p.k. stanowi brak ujawnienia określonego dowodu, jak i oparcie się przez sąd na dowodach formalnie nieujawnionych i niezaliczonych w poczet materiału dowodowego. Istotą przepisu art. 410 k.p.k. jest bowiem to, że sąd, ferując wyrok, nie może opierać się na tym, co nie zostało ujawnione na rozprawie, jak również i to, że wyroku nie wolno wydawać na podstawie części ujawnionego materiału dowodowego, a musi on być wynikiem analizy całokształtu ujawnionych okoliczności, a więc i tych, które je podważają (por. wyrok SN z 15 grudnia 2011 r., II KK 183/11, OSNwSK 2011, poz. 2393). Przenosząc powyższą wykładnię art. 410 k.p.k. na kanwę niniejszej sprawy zaznaczyć trzeba, że właśnie w braku ujawnienia określonych dowodów i oparciu się na dowodach formalnie nieujawnionych przejawia się zasadnicza wadliwości procedowania Sądu I instancji. Waga tego rodzaju uchybienia jest zarazem o tyle wielka, że chodzi tu o dowody o znaczeniu wręcz fundamentalnym dla czynienia ustaleń rzutujących na ewentualną odpowiedzialność karną oskarżonego w zakresie zarzucanych mu czynów z art. 258 § 1 k.k. oraz z art. 54 § 1 k.k.s. i art. 65 § 1 k.k.s. i art. 91 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt. 2 i pk. 5 k.k.s. przy zast. art. 6 § 2 k.k.s. , czyli zachowań związanych z nielegalnym obrotem wyrobami akcyzowymi w postaci papierosów oraz tytoniu. Uszczegółowiając wyżej zarysowane uchybienia, dotyczące zakresu przeprowadzonego postępowania dowodowego, należy podkreślić, że zarówno z opisu zrekonstruowanego stanu faktycznego, dokonanej oceny poszczególnych dowodów, jak i wprost wyrażonej przez Sąd I instancji konkluzji wynika, że najistotniejszym dowodem w sprawie były rozmowy zarejestrowane podczas kontroli operacyjnej (RDS 276/2012/7), stanowiące materiały niejawne. Dowody te, jak sam stwierdza Sąd Okręgowy w uzasadnieniu: umożliwiły zweryfikowanie pozostałych dowodów w szczególności wyjaśnień oskarżonego i stanowiły istotny dowód w sprawie. Sąd nie miał wątpliwości, że kontrola operacyjna została przeprowadzona w sposób profesjonalny, a zarejestrowane komunikaty są wiarygodne (str. 5 uzasadnienia – k. 514). Jednocześnie jednak, czego skarżący nie zauważają, zaś Sąd Okręgowy pomija to milczeniem, dowodu z tych materiałów Sąd pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził. Analizując bowiem przebieg rozprawy głównej należy zauważyć, że na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2017 roku na pytanie Przewodniczącego prokurator, obrońca oraz oskarżony oświadczyli, iż zgodnie wnoszą o ujawnienie bez odczytywania materiałów niejawnych, albowiem zapoznali się z nimi na wcześniejszym etapie postępowania. Nadto Przewodniczący z urzędu stwierdził, iż także zapoznał się z tymi materiałami w Kancelarii Tajnej Sądu. Przewodniczący ogłosił, że przewód sądowy jest zamknięty i udzielił głosu stronom. Wydanie wyroku odroczono do dnia 5 września 2017 roku. Na rozprawie w tym dniu Sąd postanowił jednak, celem dodatkowego przeanalizowania materiałów niejawnych, na mocy art. 409 k.p.k. wznowić przewód sądowy i termin rozprawy wyznaczyć na dzień 9 października 2017 roku, jednocześnie zarządzeniem z dnia 5 września 2017 roku sędzia referent zwrócił się do Sądu Apelacyjnego w Katowicach o wypożyczenie (na okres 4-5 dni) materiałów niejawnych zabezpieczonych w sprawie o sygn. akt IV K 187/14. Na rozprawie w dniu 9 października 2017 roku Przewodniczący stwierdził z urzędu, że do Kancelarii Tajnej Sądu wpłynęły materiały z Sądu Apelacyjnego w Katowicach (co sugeruje, że w chwili pierwszego zamykania przewodu sądowego w ogóle ich w Sądzie pierwszej instancji nie było). Następnie strony oświadczyły, że nie będą zapoznawać się z materiałami tajnymi oraz że nie żądają uzupełnienia przewodu sądowego, wobec czego Przewodniczący ogłosił, że przewód sądowy jest zamknięty, po czym udzielił głosu stronom, a publikację orzeczenia odroczył do dnia 20 października 2017 r., kiedy to Sąd Okręgowy ogłosił oceniany obecnie wyrok. Analiza wyżej przytoczonej sekwencji zdarzeń procesowych wskazuje jednoznacznie, że dowody z materiałów niejawnych w ogóle nie zostały procesowo wprowadzone do niniejszego postępowania. Na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2017 roku strony wnosiły o ujawnienie tych materiałów, ale Sąd postanowienia o uznaniu ich za ujawnione nie wydał. Natomiast po wznowieniu przewodu sądowego na rozprawie w dniu 9 października 2017 roku, po poinformowaniu przez Przewodniczącego, że do Kancelarii Tajnej Sądu wpłynęły materiały niejawne w protokole zapisano, że strony nie żądają uzupełnienia przewodu sądowego, przy czym co istotne, rozprawa ta odbywała się pod nieobecność jednej ze stron - oskarżonego. Mimo tego Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku powołał się wprost na treść zarejestrowanych w toku kontroli operacyjnej rozmów telefonicznych oskarżonego z M. L. (1) , czyniąc je z jednej strony zasadniczą podstawą ustaleń faktycznych rzutujących na przypisanie oskarżonemu sprawstwa w zakresie przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. , zaś z drugiej strony zasadniczą podstawą uniewinnienia oskarżonego od opisanego w pkt. II części wstępnej wyroku przestępstwa skarbowego. Niezbędnym jest w tym miejscu zdecydowane stwierdzenie, że tak fundamentalne znaczenie wskazanych dowodów dla wydania ocenianego orzeczenia powoduje, że powinny one nie tylko zostać formalnie do procesu wprowadzone, ale także stać się jawne dla stron tegoż postępowania. Nie ujawnienie na rozprawie poszczególnych zapisów rozmów, które Sąd pierwszej instancji uznawał za kluczowe w sprawie i przez to brak możliwości odniesienia się do ich wymowy przez oskarżonego i jego obrońcę, jak również przez prokuratora, nie pozwoliło na rzetelne rozpoznanie sprawy, naruszając przy tym prawo oskarżonego do obrony. Innymi słowy, nie od woli stron zależy ujawnienie dowodu na rozprawie (odmiennym zagadnieniem jest sposób ujawnienia), jeśli dowód ten był wnioskowany, został dopuszczony i ma wedle założenia Sądu stanowić podstawę czynienia w sprawie ustaleń faktycznych. Wydaje się być oczywiste, że bez procesowego znaczenia pozostają w tym aspekcie oświadczenia stron i ich pełnomocników, iż strony dowody te znają, ponieważ poznały ich treść w postępowaniu przygotowawczym i nie żądają ich ujawniania. W opisywanej sytuacji bezwzględnym obowiązkiem Sądu jest bowiem ujawnienie dowodów na rozprawie, w formie przewidzianej dla tego typu czynności dowodowej przez ustawę Kodeks postępowania karnego . Kontynuując, zaznaczyć jeszcze trzeba, że uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu przestępstwa skarbowego Sąd Okręgowy oparł na ustaleniu, że treść rozmów telefonicznych pozwala przyjąć, że S. K. co najwyżej planował transakcje o których rozmawiał z M. L. (1) , a nawet jeśli przyjąć, że do transakcji tych doszło, to nie można wykluczyć, że ich przedmiotem były papierosy stanowiące przedmiot przestępstw skarbowych, za które S. K. został już skazany w innych zakończonych prawomocnymi wyrokami sprawach. Zasadna jest w tym kontekście konkluzja apelacji prokuratora, że ustalenie powyższe jest co najmniej przedwczesne, albowiem nie zostało poprzedzone zaznajomieniem się z aktami głównymi wskazanych wyżej postępowań oraz wprowadzeniem do ocenianego postępowania w drodze ujawnienia stosownych dowodów pozwalających na odtworzenie wiedzy w nich uzyskanej, po czym szczegółowym przeanalizowaniem treści podsłuchanych rozmów telefonicznych co do czasu przeprowadzenia opisywanych w nich transakcji, rodzaju oraz ilości papierosów bez polskich znaków skarbowych akcyzy. Tylko bowiem tego rodzaju szczegółowe ustalenia pozwoliłyby na jednoznaczne stwierdzenie, czy zachodzi związek przedmiotowo – podmiotowy niniejszego postępowania z postępowaniami wcześniejszymi o przestępstwa skarbowe. Sąd Apelacyjny stwierdza zarazem po raz kolejny, że poczynienie stanowczych ustaleń w tym zakresie nie jest możliwe bez ujawnienia na rozprawie i umożliwienia ustosunkowania się przez strony postępowania do materiałów niejawnych zabezpieczonych w sprawie o sygn. akt IV K 187/14. Podobnie bez przeprowadzenia dowodu ze znajdujących w części niejawnej akt postępowania zapisów rozmów telefonicznych nie jest możliwe uznanie sprawstwa w zakresie przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. , skoro Sąd powołał się w uzasadnieniu na mające wynikać z tego materiału rozmowy między oskarżonym a M. L. (2) dotyczące działalności grupy, ilości zamawianych papierosów, cen, działania innych członków grupy oraz ustalenia warunków nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi bez znaków akcyzy. Waga przedstawionych wyżej uchybień, odnoszących się do opisywanych zarzutów jest tak znaczna, iż jedynym możliwym rozstrzygnięciem instancji odwoławczej stało się wydanie orzeczenia o kasatoryjnym charakterze. Rozpoznając sprawę S. K. w uchylonej części ponownie, Sąd Okręgowy winien w odpowiednim dla tej czynności trybie ujawnić na rozprawie treść rozmów telefonicznych prowadzonych pomiędzy oskarżonym S. K. oraz świadkiem M. L. (1) , następnie wprowadzić do postępowania w drodze ujawnienia stosowne dowody pozwalające na odtworzenie wiedzy uzyskanej w zakończonych postępowaniach Sądu Rejonowego w Bielsku Białej (III K 1297/12) oraz Sądu Rejonowego w Zamościu (X K 31/13), oraz odebrać wyjaśnienia od oskarżonego oraz zeznania od M. L. (1) , w tym uzyskać ich wypowiedzi co do treści utrwalonych rozmów. Dopiero wtedy - po szczegółowym przeanalizowaniu treści utrwalonych rozmów telefonicznych, w tym odtworzeniu czasu przeprowadzenia opisywanych w nich transakcji, rodzaju oraz ilości papierosów bez polskich znaków skarbowych akcyzy o których była mowa, po czym porównaniu ich z przedmiotami przestępstw osądzonych przez Sądy Rejonowe w Bielsku Białej oraz w Zamościu – możliwym będzie udzielenie odpowiedzi na pytania czy istniała grupa przestępcza z udziałem oskarżonego oraz czy w ramach jej funkcjonowania popełnił on zarzucane mu przestępstwa skarbowe, a jeśli tak, czy w tym zakresie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Przechodząc do uzasadnienia orzeczenia Sądu odwoławczego dotyczącego części, w której wyrok Sądu Okręgowego należało utrzymać w mocy, wskazać należy, że ustalenia Sądu Okręgowego w zakresie dotyczącym zarzutu popełnienia czynu z art. 224 § 2 k.k. i art. 160 § 1 k.k. są w pełni prawidłowe i prowadzić musiały do uniewinnienia oskarżonego. Prokurator w apelacji nie przedstawił argumentów mogących podważyć przeprowadzoną przez Sąd I instancji logiczną i wnikliwą ocenę dowodów tyczących się czynu opisanego w pkt. III części wstępnej wyroku. Zasadnie za kwestię najistotniejszą dla stwierdzenia czy w ogóle możliwe było zakwalifikowanie zachowania oskarżonego jako wypełniającego znamiona przestępstwa, do którego znamion należy działanie ukierunkowane na zmuszenie funkcjonariusza publicznego do zaniechania prawnej czynności służbowej, uznał Sąd Okręgowy ustalenie czy oskarżony miał w ogóle świadomość, że stający na jego drodze samochód był pojazdem Straży Granicznej, a wysiadający z niego mężczyzna funkcjonariuszem tej służby, podejmującym próbę zatrzymania oskarżonego. Dostrzegając różnice co do przebiegu zdarzenia na gruncie relacji oskarżonego oraz świadków będących funkcjonariuszami Straży Granicznej a także pewną niespójność zeznań tych świadków składanych na poszczególnych etapach postępowania, Sąd I instancji w pełni trafnie podsumował, że za brakiem świadomości S. K. w powyższej kwestii przemawia cały szereg okoliczności zdarzenia, tj. ubiór funkcjonariuszy, nieoznakowanie samochodu, dynamiczny przebieg zdarzenia rozgrywającego się nocą. Odmiennych wniosków nie sposób wywieść na podstawie analizy poszczególnych zeznań P. R. i J. G. , skoro wynikało z nich, że P. R. obiegł swój pojazd z tyłu i wyszedł z lewej strony auta, a okrzyk „Stój. Straż Graniczna” wydał z siebie już gdy minął go pojazd kierowany przez oskarżonego. Z powyższego wynika zarazem, że oskarżony widział sylwetkę funkcjonariusza Straży Granicznej z przodu, a jak wynika z zeznań P. R. , ubrany był on w kamizelkę z napisami „Straż Graniczna”, przy czym duży napis znajdował się na plecach, zaś mały napis z przodu nad kieszenią. Biorąc pod uwagę, że zdarzenie rozegrało się w porze nocnej i przebiegało bardzo szybko i dynamicznie nie sposób przyjąć, że oskarżony mógł i powinien był to niewielkie oznaczenie dostrzec i tylko w oparciu o nie zorientować się, że ma do czynienia z funkcjonariuszem publicznym, w sytuacji braku umundurowania osoby i braku oznakowania pojazdu. W pełni trafnie uznał także Sąd Okręgowy, nie negując wydania przez P. R. nawołującej do zatrzymania pojazdu komendy, że znajdujący się w zamkniętym pojeździe oskarżony, tego okrzyku wydanego już gdy jego pojazd minął sylwetkę funkcjonariusza, nie słyszał. Zatem wobec braku możliwości wykazania działania przez oskarżonego z charakterystycznym dla przestępstwa z art. 224 § 2 k.k. zamiarem bezpośrednim kierunkowym, oskarżonego od czynu opisanego w punkcie III części wstępnej wyroku zasadnie Sąd I instancji uniewinnił. Kierując się zaprezentowaną wyżej argumentacją, na mocy art. 437 § 1 i § 2 k.p.k. , orzeczono jak w wyroku. Kosztami procesu za postępowanie odwoławcze w części dotyczącej czynu opisanego w punkcie III części wstępnej wyroku, co do którego apelacja prokuratora okazała się bezzasadnym środkiem odwoławczym, na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. obciążono Skarb Państwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI