II AKa 406/04

Sąd Apelacyjny w KatowicachKatowice2004-12-09
SAOSKarnerehabilitacja represjonowanychWysokaapelacyjny
represjeodszkodowaniezadośćuczynieniespadekustawa represyjnaSąd Najwyższyprawo karnedziedziczenie

Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, zasądzający odszkodowanie i zadośćuczynienie od Skarbu Państwa dla wnuków represjonowanego, uznając, że roszczenia te wchodzą w skład spadku.

Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnuków represjonowanego J. K. kwoty tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za represje. Prokurator złożył apelację, zarzucając obrazę prawa materialnego, gdyż uważał, że uprawnienia te przechodzą tylko na najbliższą rodzinę (małżonka, dzieci, rodziców), a nie na wnuków jako spadkobierców. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podtrzymując stanowisko sądu I instancji i opierając się na uchwale Sądu Najwyższego z 1995 r., która uznawała, że roszczenia te wchodzą w skład spadku.

Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał apelację Prokuratora Okręgowego w Gliwicach od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach, który zasądził od Skarbu Państwa na rzecz M. K. i K. K. (wnuków represjonowanego J. K.) kwoty po 2 550 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za represje, jakich doznał ich dziadek za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Prokurator zarzucił obrazę prawa materialnego, wskazując, że zgodnie z ustawą o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, uprawnienia do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku śmierci represjonowanego przechodzą tylko na małżonka, dzieci i rodziców, a nie na dalszych spadkobierców. Sąd Apelacyjny nie uwzględnił apelacji, uznając, że wyrok sądu I instancji jest prawidłowy. Sąd odwoławczy oparł się na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1995 r. (sygn. akt III CZP 15/21), która stanowiła ostatnie i najbardziej aktualne orzeczenie w tej kwestii. Uchwała ta szczegółowo wyjaśniała, że roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie, które przeszło na następców prawnych osoby represjonowanej, należy do spadku po tych następcach. Sąd Apelacyjny podkreślił, że praktyka sądowa powszechnie odwołuje się do uchwał Sądu Najwyższego, a wyrok sądu okręgowego był z nimi zgodny. W związku z tym, sąd odwoławczy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, a kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, roszczenia te przechodzą na wnuków jako spadkobierców, ponieważ wchodzą one w skład spadku po osobie represjonowanej.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny oparł się na uchwale Sądu Najwyższego z 1995 r., która jednoznacznie stwierdza, że roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie, które przeszło na następców prawnych osoby represjonowanej, należy do spadku po tych następcach. Sąd uznał, że wnuki jako spadkobiercy są uprawnione do dochodzenia tych świadczeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku

Strona wygrywająca

M. K. i K. K.

Strony

NazwaTypRola
K. K.osoba_fizycznawnioskodawca
M. K.osoba_fizycznawnioskodawca
Prokurator Okręgowy w Gliwicachorgan_państwowyapelujący
Skarb Państwaorgan_państwowypozwanym
J. K.osoba_fizycznarepresjonowany

Przepisy (3)

Główne

ustawa represyjna art. 8 § 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

W przypadku śmierci represjonowanego, uprawnienia do żądania odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przechodzą na spadkobierców, w tym wnuków, jako część spadku.

Pomocnicze

k.c. art. 922 § 1

Kodeks cywilny

Potwierdza, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób, jako spadkobierców.

k.p.k. art. 636 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania odwoławczego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie za represje wchodzą w skład spadku po osobie represjonowanej. Uchwała Sądu Najwyższego z 1995 r. jest wiążącą wskazówką interpretacyjną. Wyrok sądu I instancji jest zgodny z obowiązującym orzecznictwem Sądu Najwyższego.

Odrzucone argumenty

Roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie przechodzą tylko na najbliższą rodzinę (małżonka, dzieci, rodziców), a nie na dalszych spadkobierców.

Godne uwagi sformułowania

powołane przez sąd I instancji orzeczenie Sądu Najwyższego będące Uchwałą składu 7 sędziów z dnia 5 października 1995 r. jest ostatnim, a zarazem najbardziej aktualnym orzeczeniem Sądu Najwyższego dotyczącym problematyki określenia kręgu osób uprawnionych do dochodzenia odszkodowania w myśl w/w ustawy. powszechnie sądy w swym orzecznictwie odwołują się do orzeczeń Sądu Najwyższego, a zwłaszcza do uchwał wydanych w składzie 7 sędziów, które uznawane są wręcz za generalne i obowiązujące wskazówki interpretacyjne.

Skład orzekający

Bożena Brewczyńska

przewodniczący-sprawozdawca

Jolanta Śpiechowicz

sędzia

Witold Mazur

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dziedziczenia roszczeń o odszkodowanie i zadośćuczynienie za represje polityczne, w szczególności w kontekście ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale Sądu Najwyższego z 1995 r., która może być przedmiotem dalszych dyskusji lub zmian w orzecznictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy dziedziczenia roszczeń związanych z represjami politycznymi, co ma silny wymiar historyczny i społeczny. Interpretacja przepisów dotyczących kręgu uprawnionych do odszkodowania jest kluczowa dla wielu rodzin.

Czy wnuki represjonowanego mogą dochodzić odszkodowania za krzywdy dziadka? Sąd Apelacyjny rozstrzyga spór o dziedziczenie świadczeń.

Dane finansowe

WPS: 5100 PLN

zadośćuczynienie: 2550 PLN

odszkodowanie: 2550 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt : II AKa 406/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2004 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSA Bożena Brewczyńska (spr.) Sędziowie SSA Jolanta Śpiechowicz SSO del. Witold Mazur Protokolant Magdalena Gierszner przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Janusza Konstantego po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2004 r. sprawy z wniosku K. K. i M. K. o odszkodowanie i zadośćuczynienie na skutek apelacji prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 02 września 2004 r. sygn. akt. IV Ko 92/03 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; 2. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa II AKa 406 / 04 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 2 września 2004 r. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz M. i K. K. kwoty po 2 550 zł. wraz z ustawowymi odsetkami od prawomocności wyroku , tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania za represjonowanie J. K. przez radzieckie organy ścigania za jego działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa. Apelację od tego wyroku wniósł Prokurator Okręgowy w Gliwicach zaskarżając wyrok na niekorzyść wnioskodawców. Wyrokowi zarzucił obrazę prawa materialnego, a to art. 8 ust. z dnia 23 lutego 1991 r polegającą na tym iż sąd niezasadnie zasądził tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania kwoty po 2 550 zł za represjonowanie J. K. przez radzieckie organy ścigania za jego działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego dla jego wnuków M. K. i K. K. , uznając tym samym iż owe roszczenia należą do spadku po zmarłym represjonowanym, podczas gdy cytowany przepis stanowi iż w przypadku śmierci represjonowanego, stosowne uprawnienia do żądania odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę przechodzą tylko na małżonka, dzieci i rodziców osoby represjonowanej. Stawiając powyższy zarzut wniósł o zmianę wyroku i oddalenie wniosku M. i K. K. . Sąd Apelacyjny zważył co następuje; Apelacja prokuratora nie zasługuje na uwzględnienie. Zawarte w niej wywody nie wykazały wadliwości orzeczenia wydanego przez sąd I instancji. Wykładnia przepisu art. 8 ust. 1 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego , a więc przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia będącego przedmiotem nin. postępowania istotnie jest kwestią sporną i budzącą liczne kontrowersje. Należy jednak zauważyć iż powołane przez sąd I instancji orzeczenie Sądu Najwyższego będące Uchwałą składu 7 sędziów z dnia 5 października 1995 r. jest ostatnim, a zarazem najbardziej aktualnym orzeczeniem Sądu Najwyższego dotyczącym problematyki określenia kręgu osób uprawnionych do dochodzenia odszkodowania w myśl w/w ustawy. Motywy tejże uchwały Sądu Najwyższego szczegółowo tłumaczą powody leżące u podstaw uznania iż roszczenie o odszkodowanie za poniesioną szkodę , które wraz z roszczeniem o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę przeszło na następców prawnych osoby represjonowanej, należy do spadku po tych następcach , nadto zawierają też rozważania i odniesienie do wcześniejszych poglądów prezentowanych w tej kwestii przez Sąd Najwyższy. Praktyka sądowa dowodzi iż powszechnie sądy w swym orzecznictwie odwołują się do orzeczeń Sądu Najwyższego, a zwłaszcza do uchwał wydanych w składzie 7 sędziów , które uznawane są wręcz za generalne i obowiązujące wskazówki interpretacyjne. Zapadłe w nin. sprawie rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego jest w pełni zgodne z powołaną uchwałą , a zatem nie sposób uznać by sąd w sposób wadliwy dokonał wykładni treści przepisu art. 8 ustawy lutowej, bądź by nie był uprawniony do oparcia się na poglądach Sądu Najwyższego i odwołania się do nich. Uznanie iż spadkobiercy osoby uprawnionej w myśl art. 8 do wytępienia z roszczeniem o odszkodowanie są zgodnie z art. 922 § 1 kc także uprawnionymi , nie może być zatem uznane za wadliwe i dokonane sprzecznie z obowiązującymi przepisami. Skarżący nie wykazał w żaden sposób na czym polegać miałaby nietrafność wydanego wyroku czy też jakich uchybień dopuścił się sąd orzekający, zaś wywody apelacji to jedynie polemika w zakresie tego, które z orzeczeń Sądu Najwyższego bardziej przekonują autora apelacji . W pełni dostrzegając rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i sądów apelacyjnych, w tym także i w zakresie orzeczeń zapadłych w tut. sądzie , uznać jednak należy iż wyrok sądu I instancji zapadły w nin. sprawie nie może być uznany za wadliwy skoro nie został on wydany z obrazą prawa i został należycie uzasadniony , a to musi zatem prowadzić do utrzymania go w mocy. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono w oparciu o przepis art. 636 § 1 kpk .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI