II AKa 406/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, zasądzający odszkodowanie i zadośćuczynienie od Skarbu Państwa dla wnuków represjonowanego, uznając, że roszczenia te wchodzą w skład spadku.
Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnuków represjonowanego J. K. kwoty tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za represje. Prokurator złożył apelację, zarzucając obrazę prawa materialnego, gdyż uważał, że uprawnienia te przechodzą tylko na najbliższą rodzinę (małżonka, dzieci, rodziców), a nie na wnuków jako spadkobierców. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podtrzymując stanowisko sądu I instancji i opierając się na uchwale Sądu Najwyższego z 1995 r., która uznawała, że roszczenia te wchodzą w skład spadku.
Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał apelację Prokuratora Okręgowego w Gliwicach od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach, który zasądził od Skarbu Państwa na rzecz M. K. i K. K. (wnuków represjonowanego J. K.) kwoty po 2 550 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za represje, jakich doznał ich dziadek za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Prokurator zarzucił obrazę prawa materialnego, wskazując, że zgodnie z ustawą o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, uprawnienia do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku śmierci represjonowanego przechodzą tylko na małżonka, dzieci i rodziców, a nie na dalszych spadkobierców. Sąd Apelacyjny nie uwzględnił apelacji, uznając, że wyrok sądu I instancji jest prawidłowy. Sąd odwoławczy oparł się na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1995 r. (sygn. akt III CZP 15/21), która stanowiła ostatnie i najbardziej aktualne orzeczenie w tej kwestii. Uchwała ta szczegółowo wyjaśniała, że roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie, które przeszło na następców prawnych osoby represjonowanej, należy do spadku po tych następcach. Sąd Apelacyjny podkreślił, że praktyka sądowa powszechnie odwołuje się do uchwał Sądu Najwyższego, a wyrok sądu okręgowego był z nimi zgodny. W związku z tym, sąd odwoławczy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, a kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenia te przechodzą na wnuków jako spadkobierców, ponieważ wchodzą one w skład spadku po osobie represjonowanej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na uchwale Sądu Najwyższego z 1995 r., która jednoznacznie stwierdza, że roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie, które przeszło na następców prawnych osoby represjonowanej, należy do spadku po tych następcach. Sąd uznał, że wnuki jako spadkobiercy są uprawnione do dochodzenia tych świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku
Strona wygrywająca
M. K. i K. K.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Prokurator Okręgowy w Gliwicach | organ_państwowy | apelujący |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwanym |
| J. K. | osoba_fizyczna | represjonowany |
Przepisy (3)
Główne
ustawa represyjna art. 8 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
W przypadku śmierci represjonowanego, uprawnienia do żądania odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przechodzą na spadkobierców, w tym wnuków, jako część spadku.
Pomocnicze
k.c. art. 922 § 1
Kodeks cywilny
Potwierdza, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób, jako spadkobierców.
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania odwoławczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie za represje wchodzą w skład spadku po osobie represjonowanej. Uchwała Sądu Najwyższego z 1995 r. jest wiążącą wskazówką interpretacyjną. Wyrok sądu I instancji jest zgodny z obowiązującym orzecznictwem Sądu Najwyższego.
Odrzucone argumenty
Roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie przechodzą tylko na najbliższą rodzinę (małżonka, dzieci, rodziców), a nie na dalszych spadkobierców.
Godne uwagi sformułowania
powołane przez sąd I instancji orzeczenie Sądu Najwyższego będące Uchwałą składu 7 sędziów z dnia 5 października 1995 r. jest ostatnim, a zarazem najbardziej aktualnym orzeczeniem Sądu Najwyższego dotyczącym problematyki określenia kręgu osób uprawnionych do dochodzenia odszkodowania w myśl w/w ustawy. powszechnie sądy w swym orzecznictwie odwołują się do orzeczeń Sądu Najwyższego, a zwłaszcza do uchwał wydanych w składzie 7 sędziów, które uznawane są wręcz za generalne i obowiązujące wskazówki interpretacyjne.
Skład orzekający
Bożena Brewczyńska
przewodniczący-sprawozdawca
Jolanta Śpiechowicz
sędzia
Witold Mazur
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dziedziczenia roszczeń o odszkodowanie i zadośćuczynienie za represje polityczne, w szczególności w kontekście ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale Sądu Najwyższego z 1995 r., która może być przedmiotem dalszych dyskusji lub zmian w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy dziedziczenia roszczeń związanych z represjami politycznymi, co ma silny wymiar historyczny i społeczny. Interpretacja przepisów dotyczących kręgu uprawnionych do odszkodowania jest kluczowa dla wielu rodzin.
“Czy wnuki represjonowanego mogą dochodzić odszkodowania za krzywdy dziadka? Sąd Apelacyjny rozstrzyga spór o dziedziczenie świadczeń.”
Dane finansowe
WPS: 5100 PLN
zadośćuczynienie: 2550 PLN
odszkodowanie: 2550 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt : II AKa 406/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2004 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSA Bożena Brewczyńska (spr.) Sędziowie SSA Jolanta Śpiechowicz SSO del. Witold Mazur Protokolant Magdalena Gierszner przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Janusza Konstantego po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2004 r. sprawy z wniosku K. K. i M. K. o odszkodowanie i zadośćuczynienie na skutek apelacji prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 02 września 2004 r. sygn. akt. IV Ko 92/03 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; 2. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa II AKa 406 / 04 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 2 września 2004 r. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz M. i K. K. kwoty po 2 550 zł. wraz z ustawowymi odsetkami od prawomocności wyroku , tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania za represjonowanie J. K. przez radzieckie organy ścigania za jego działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa. Apelację od tego wyroku wniósł Prokurator Okręgowy w Gliwicach zaskarżając wyrok na niekorzyść wnioskodawców. Wyrokowi zarzucił obrazę prawa materialnego, a to art. 8 ust. z dnia 23 lutego 1991 r polegającą na tym iż sąd niezasadnie zasądził tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania kwoty po 2 550 zł za represjonowanie J. K. przez radzieckie organy ścigania za jego działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego dla jego wnuków M. K. i K. K. , uznając tym samym iż owe roszczenia należą do spadku po zmarłym represjonowanym, podczas gdy cytowany przepis stanowi iż w przypadku śmierci represjonowanego, stosowne uprawnienia do żądania odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę przechodzą tylko na małżonka, dzieci i rodziców osoby represjonowanej. Stawiając powyższy zarzut wniósł o zmianę wyroku i oddalenie wniosku M. i K. K. . Sąd Apelacyjny zważył co następuje; Apelacja prokuratora nie zasługuje na uwzględnienie. Zawarte w niej wywody nie wykazały wadliwości orzeczenia wydanego przez sąd I instancji. Wykładnia przepisu art. 8 ust. 1 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego , a więc przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia będącego przedmiotem nin. postępowania istotnie jest kwestią sporną i budzącą liczne kontrowersje. Należy jednak zauważyć iż powołane przez sąd I instancji orzeczenie Sądu Najwyższego będące Uchwałą składu 7 sędziów z dnia 5 października 1995 r. jest ostatnim, a zarazem najbardziej aktualnym orzeczeniem Sądu Najwyższego dotyczącym problematyki określenia kręgu osób uprawnionych do dochodzenia odszkodowania w myśl w/w ustawy. Motywy tejże uchwały Sądu Najwyższego szczegółowo tłumaczą powody leżące u podstaw uznania iż roszczenie o odszkodowanie za poniesioną szkodę , które wraz z roszczeniem o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę przeszło na następców prawnych osoby represjonowanej, należy do spadku po tych następcach , nadto zawierają też rozważania i odniesienie do wcześniejszych poglądów prezentowanych w tej kwestii przez Sąd Najwyższy. Praktyka sądowa dowodzi iż powszechnie sądy w swym orzecznictwie odwołują się do orzeczeń Sądu Najwyższego, a zwłaszcza do uchwał wydanych w składzie 7 sędziów , które uznawane są wręcz za generalne i obowiązujące wskazówki interpretacyjne. Zapadłe w nin. sprawie rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego jest w pełni zgodne z powołaną uchwałą , a zatem nie sposób uznać by sąd w sposób wadliwy dokonał wykładni treści przepisu art. 8 ustawy lutowej, bądź by nie był uprawniony do oparcia się na poglądach Sądu Najwyższego i odwołania się do nich. Uznanie iż spadkobiercy osoby uprawnionej w myśl art. 8 do wytępienia z roszczeniem o odszkodowanie są zgodnie z art. 922 § 1 kc także uprawnionymi , nie może być zatem uznane za wadliwe i dokonane sprzecznie z obowiązującymi przepisami. Skarżący nie wykazał w żaden sposób na czym polegać miałaby nietrafność wydanego wyroku czy też jakich uchybień dopuścił się sąd orzekający, zaś wywody apelacji to jedynie polemika w zakresie tego, które z orzeczeń Sądu Najwyższego bardziej przekonują autora apelacji . W pełni dostrzegając rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i sądów apelacyjnych, w tym także i w zakresie orzeczeń zapadłych w tut. sądzie , uznać jednak należy iż wyrok sądu I instancji zapadły w nin. sprawie nie może być uznany za wadliwy skoro nie został on wydany z obrazą prawa i został należycie uzasadniony , a to musi zatem prowadzić do utrzymania go w mocy. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono w oparciu o przepis art. 636 § 1 kpk .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI