II AKA 403/22

Sąd Apelacyjny w GdańskuGdańsk2023-02-23
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokaapelacyjny
działalność gospodarczazakaz prowadzenia działalnościprawo oświatoweoszustwoniepubliczne przedszkolekwalifikacja prawnawykładnia prawaapelacjasąd apelacyjny

Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu błędnej wykładni przepisów dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej i zakazu jej prowadzenia.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu, który uniewinnił oskarżoną M. M. od zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 244 k.k. (nieprzestrzeganie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej) oraz usiłowania oszustwa na szkodę Gminy. Sąd odwoławczy uznał, że sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisów, w szczególności art. 170 Prawa oświatowego, i nieprawidłowo ocenił, czy prowadzenie niepublicznego przedszkola stanowiło działalność gospodarczą objętą zakazem. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku, rozpoznając apelacje prokuratora i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 28 lipca 2022 r. w sprawie II K 1/22. Sąd Okręgowy uniewinnił oskarżoną M. M. od zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 244 k.k. (nieprzestrzeganie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej) oraz usiłowania oszustwa na szkodę Gminy. Sąd Apelacyjny uznał zarzuty apelacji za zasadne, wskazując na błąd w ustaleniach faktycznych i obrazę prawa materialnego. Kluczowym problemem była interpretacja przepisu art. 170 ust. 1 Prawa oświatowego oraz jego relacja do przepisów prawa gospodarczego. Sąd odwoławczy przychylił się do stanowiska, że prowadzenie niepublicznego przedszkola, ze względu na swój zarobkowy, zorganizowany i ciągły charakter, powinno być traktowane jako działalność gospodarcza, nawet jeśli ustawa Prawo oświatowe wyłącza ją z zakresu Prawa przedsiębiorców dla celów nadzoru. Sąd Apelacyjny podkreślił, że zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, orzeczony wobec oskarżonej, obejmuje również taką działalność. W związku z tym, sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że oskarżona nie działała z zamiarem popełnienia przestępstwa z art. 244 k.k. oraz usiłowania oszustwa. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Elblągu, który ma uwzględnić przedstawione przez Sąd Apelacyjny zapatrywania prawne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, prowadzenie niepublicznego przedszkola, ze względu na jego zarobkowy, zorganizowany i ciągły charakter, powinno być traktowane jako działalność gospodarcza, nawet jeśli ustawa Prawo oświatowe wyłącza ją z zakresu Prawa przedsiębiorców dla celów nadzoru.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny odwołał się do wykładni systemowej i celowościowej przepisów, wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, które uznają działalność przedszkola za gospodarczą w innych kontekstach (np. podatkowym). Podkreślono, że specyfika działalności oświatowej wymaga odrębnego nadzoru, ale nie wyklucza jej charakteru gospodarczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
M. M.osoba_fizycznaoskarżona
Prokuratura (...) w G.organ_państwowyoskarżyciel publiczny
pełnomocnik oskarżyciela posiłkowegoinneoskarżyciel posiłkowy
Gmina (...)instytucjapokrzywdzony

Przepisy (11)

Główne

k.k. art. 244

Kodeks karny

k.k. art. 13 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 286 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 294 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 12 § 1

Kodeks karny

Pomocnicze

prawo oświatowe art. 170 § 1

Ustawa - Prawo oświatowe

Przepis ten powinien być traktowany wąsko (jedynie dla potrzeb stosowania przepisów Prawa przedsiębiorców) i nie implikuje całkowicie rozłącznego traktowania działalności oświatowej i gospodarczej. Należy go interpretować systemowo i funkcjonalnie.

k.p.k. art. 438

Kodeks postępowania karnego

Podstawa apelacji dotycząca obrazy przepisów prawa materialnego lub postępowania.

k.p.k. art. 439

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 442 § 3

Kodeks postępowania karnego

Sąd odwoławczy ma obowiązek uwzględnić zapatrywania prawne sądu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

k.p.k. art. 454 § 1

Kodeks postępowania karnego

Zakaz reformationis in peius - możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdy sąd odwoławczy stwierdza podstawy do wydania wyroku skazującego.

Prawo upadłościowe art. 373

Ustawa - Prawo upadłościowe

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwa wykładnia art. 170 Prawa oświatowego przez sąd pierwszej instancji. Prowadzenie niepublicznego przedszkola stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 244 k.k. Oskarżona miała świadomość zakazu prowadzenia działalności gospodarczej i ubieganie się o dotacje było działaniem z zamiarem oszustwa. Błąd w ustaleniach faktycznych i obrazę prawa materialnego przez sąd pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Nie sposób więc uznać, zakładając racjonalność ustawodawcy aby określone zachowanie miało cechy działalności gospodarczej w zakresie jednej sfery życia gospodarczego, w innej zaś nie. Przepis art.170 Prawa oświatowego może i powinien być traktowany jako przepis szczególny względem ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przedmiotem ochrony przepisu art.244 kk jest orzeczenie każdego sądu (cywilnego, administracyjnego lub karnego), zawierające zakaz określonej w nim działalności, także innej niż gospodarcza. Sąd Apelacyjny ma pełną świadomość tego, że w świetle aktualnego brzmienia art.437 § 2 zd. drugie kpk oraz utrwalonego na kanwie tego przepisu orzecznictwa, możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określona w art. 454 § 1 kpk zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art.438 pkt 1-3 kpk - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 kpk.

Skład orzekający

Dorota Rostankowska

przewodniczący-sprawozdawca

Marcin Kokoszczyński

sędzia

Krzysztof Noskowicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej w kontekście zakazów sądowych oraz specyfiki działalności oświatowej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w odniesieniu do działalności niepublicznych przedszkoli.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów prawa, która ma bezpośrednie przełożenie na prowadzenie działalności gospodarczej, zwłaszcza w sektorze edukacji. Pokazuje, jak złożone mogą być relacje między różnymi gałęziami prawa.

Czy prowadzenie przedszkola to działalność gospodarcza? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II AKa 403/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2023 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA Dorota Rostankowska (spr.) Sędziowie: SA Marcin Kokoszczyński SA Krzysztof Noskowicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Joanna Tomaszewska przy udziale Prokuratora Prokuratury (...) w G. K. G. po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2023 r. sprawy M. M. , c. J. , ur. (...) w S. oskarżonej z art. 244 k.k. ; art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt II K 1/22 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Elblągu UZASADNIENIE UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 403/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 2 1CZĘŚĆ WSTĘPNA 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu z 28 lipca 2022r. w sprawie II K 1/22 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny ☒ pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 0.11.3. Granice zaskarżenia 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana 1Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.1. Ustalenie faktów 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżona Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty M. M. Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego. 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżona Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty M. M. Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego. 0.12.2. Ocena dowodów 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego. Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego. 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego. Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego. 1STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp Zarzuty Apelacja Prokuratora 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na niewłaściwej ocenie ustalonego stanu faktycznego i niezasadnym przyjęciu, iż działalność M. M. pod nazwą Niepubliczne Przedszkole (...) z siedzibą w S. (1) o charakterze zarobkowym, prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły, we własnym imieniu i na własny rachunek nie jest formą działalności gospodarczej, co skutkowało uniewinnieniem wymienionej od popełnienia występku z art. 244 k.k. , podczas gdy prawidłowa ocena wskazuje, iż w/w działalność stanowi formę działalności gospodarczej. 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na niewłaściwej ocenie ustalonego stanu faktycznego i niezasadnym przyjęciu, iż M. M. prowadząca działalność pod nazwą Niepubliczne Przedszkole „ (...) z siedzibą w S. (1) , występując do Urzędu Miejskiego w S. (1) o wypłatę na jej rzecz dotacji oświatowych nie przedsiębrała podstępnych działań w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, co skutkowało uniewinnieniem wymienionej od popełnienia występku z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. , podczas gdy prawidłowa ocena wskazuje, iż wymieniona pozorowała legalne prowadzenie działalności gospodarczej przed urzędnikami Urzędu Miejskiego w S. (1) w celu uzyskania w/w dotacji. Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego: I. w zakresie czynu opisanego w punkcie l zaskarżonego wyroku: 1. obraza prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 244 kk poprzez jego niezastosowanie do ustalonego prawidłowo przez Sąd stanu faktycznego w sytuacji, gdy te ustalenia wskazują na popełnienie przez oskarżoną przestępstwa z art. 244 kk , a tym samym błędne uznanie, iż oskarżona nie wyczerpała swoim zachowaniem znamion określonych we wskazanym, wyżej przepisie prawa karnego wobec przyjęcia, że prowadzenie przedszkola nie stanowi prowadzenia działalności gospodarczej i oparcie się w tym zakresie wyłącznie na treści art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 14.12.2016r. prawo oświatowe, podczas gdy przepis ten powinien być traktowany wąsko (jedynie dla potrzeb stosowania przepisów Prawa przedsiębiorców) i nie implikuje całkowicie rozłącznego traktowania działalności oświatowej i gospodarczej, b) 170 ust. 1 ustawy z dnia 14.12.2016r. prawo oświatowe - poprzez jego niewłaściwą wykładnię i oparciu się o literalnie jego brzmienie, bez odniesienia się do wykładni systemowej i funkcjonalnej, -w wyniku ww. naruszeń wyrok nie odpowiada prawu ; II. w zakresie czynu opisanego w punkcie II zaskarżonego wyroku: a) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: - art. 410 kpk poprzez pominięcie podczas dokonywania ustaleń faktycznych istotnych okoliczności wynikających z dowodów uznanych za wiarygodne w postaci: - wniosku E. W. z dnia 31.08.2020r. o wpis do ewidencji placówek niepublicznych o zarejestrowanie przedszkola o nazwie „Przedszkole Niepubliczne (...) dokładnie pod tym samym adresem, w tym samym budynku co Przedszkole Niepubliczne (...) , - zeznań świadków M. S. i M. S. , w zakresie jakim wskazują, że od września 2020r. ww. miejscu przedszkole faktycznie prowadziła E. W. i to ona miała podpisano umowy z pracownikami; które to dowody wskazują, że faktycznie placówkę wychowania przedszkolnego i opiekę nad dziećmi prowadziła E. W. , - art. 7 kpk poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, przejawiającej się w poczynieniu dowolnego ustalenia, że oskarżona składając informacje o liczbie uczniów w prowadzonym przez nią przedszkolu za miesiące wrzesień 2020-maj 2021 nie działała z zamiarem wprowadzenia w błąd, podczas gdy w placówce faktyczną opiekę nad dziećmi objętymi przedmiotową informacją prowadziła E. W. , a w konsekwencji powyższych naruszeń: b) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia; mający wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, że oskarżona nie miała zamiaru kierunkowego wprowadzenia w błąd pokrzywdzonej Gminy (...) , a co za tym idzie nie dopuściła się zarzucanego jej czynu, podczas gdy materiał dowodowy oceniony zgodnie z dyrektywami opisanymi w art.7 kpk , nie pozwala na poczynienie takich ustaleń. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutów za zasadne, częściowo zasadne albo niezasadne Apelacja prokuratora Ad.1. Przed przystąpieniem do szczegółowego odniesienia się do podniesionego zarzutu Sąd Apelacyjny pragnie wskazać, że nie podano prawidłowo jego podstawy prawnej. Z treści zarzutu wynika bowiem, że skarżący nie kwestionuje ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a stoi na stanowisku, że sąd dokonał niewłaściwej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego (na co wskazał wprost na str.3 uzasadnienia apelacji). Stąd winien zostać podniesiony zarzut obrazy prawa materialnego, przepisów uznanych przez skarżącego za odzwierciedlające ustalony stan faktyczny poprzez ich niezastosowanie. Uwaga ta pozostaje jednak bez wpływu na merytoryczną treść apelacji, gdyż sąd odwoławczy bierze pod uwagę całość wniesionego środka odwoławczego, w tym jego uzasadnienie, nie tylko powołane przepisy mające stanowić podstawę podniesionych zarzutów. Czyni ją jedynie z tego względu, że od podmiotów profesjonalnych Sąd Apelacyjny w Gdańsku oczekuje prawidłowo pod każdym względem sformułowanych pism procesowych. Sąd II instancji w pełni podziela stanowisko skarżącego, że przepisów prawa nie można interpretować jedynie przez pryzmat ich literalnej treści. Dla prawidłowego zinterpretowania przepisu należy niejednokrotnie sięgać po inne metody wykładni, w tym systemową i celowościową. Sąd Apelacyjny w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z 29 listopada 1988r. w sprawie IV SA 790/88: „(…) Należyta interpretacja aktu normatywnego, polegająca na odczytaniu zeń właściwego i zgodnego z intencjami prawodawcy sensu, wymaga nierzadko, oprócz posługiwania się wykładnią językową (gramatyczną), stosowania także innych metod wykładni, na przykład systemowej, historycznej czy wreszcie wykładni celowościowej zmierzającej do ustalenia celu, w jakim wydano dane przepisy, i tłumaczącej ich sens w świetle tego celu”. Na podkreślenie zasługuje również, że żadnego przepisu ustawy nie można interpretować w oderwaniu od jej pozostałych przepisów (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2000r. w sprawie FPS 2/00). Również orzecznictwo Sądu Najwyższego dopuszcza możliwość odstępstwa od zasady pierwszeństwa wykładni językowej. „Wolno odstąpić od znaczenia literalnego (potocznego) danego przepisu, gdy znaczenie to pozostaje w oczywistym konflikcie lub sprzeczności ze znaczeniem innych norm systemu (…). Stąd pełną akceptację Sądu odwoławczego zyskały rozważania skarżącego zawarte na str.3-6 uzasadnienia apelacji odwołujące się do wielu sfer prawa gospodarczego przemawiających za tym, że treści art.170 ust.1 ustawy Prawo oświatowe nie sposób interpretować w oderwaniu od przepisów regulujących inne kwestie bezpośrednio związane z prowadzeniem przedszkola niepublicznego (podatki, ubezpieczenia, ochrona konsumentów). Wobec powyższego zbędnym byłoby przytaczanie w tym miejscu podniesionej tam argumentacji, do której Sąd Apelacyjny się odwołuje uznając ją za własną. Już pod rządami obecnie obowiązującego Prawa oświatowego Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do kwestii podatków wydał orzeczenie, w którym wprost wskazał na to, że z uwagi na zarobkowy, zorganizowany, ciągły charakter, prowadzonej w własnym imieniu i na własny rachunek działalności w postaci niepublicznego przedszkola jest to działalność gospodarcza (wyrok z 12 lutego 2020r. w sprawie II FSK 877/18). Nie sposób więc uznać, zakładając racjonalność ustawodawcy aby określone zachowanie miało cechy działalności gospodarczej w zakresie jednej sfery życia gospodarczego, w innej zaś nie. Taka niespójność nie byłby niczym uzasadniona. Na uwagę zasługuje również pogląd zawarty w uzasadnieniu wyżej wskazanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przepis art.170 Prawa oświatowego może i powinien być traktowany jako przepis szczególny względem ustawy o swobodzie działalności gospodarczej . Dostrzegając, że działalność oświatowa wypełnia przesłanki uznania jej za działalność gospodarczą ustawodawca zdecydował o wyłączeniu działalności oświatowej z zakresu pojęcia działalności gospodarczej, czego wymagała konieczność odrębnego, bardziej rygorystycznego nadzoru nad działalnością oświatową. Innymi słowy – specyfika działalności jaką jest prowadzenie placówek oświatowych i wychowawczych, w tym przedszkoli nie może opierać się na całkowitej swobodzie gospodarczej, jaką daje zasada wolności gospodarczej zawarta w ustawie Prawo przedsiębiorców, a podlega określonemu nadzorowi, z uwagi właśnie na jej charakter. Poza sporem pozostaje, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Elblągu z 14 lutego 2019r. w sprawie V Gzd 16/18, w oparciu o przepis art.373 Prawa upadłościowego orzeczono wobec oskarżonej M. M. zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Jednolite jest stanowisko orzecznictwa i komentatorów, że w art.244 kk kryminalizowane jest nieprzestrzeganie zakazów orzekanych przez sądy nie tylko stanowiących środki karne orzekane w oparciu o Kodeks karny , ale również orzekane na innej podstawie prawnej (Marek Mozgawa, Kodeks karny. Komentarz, t.3, Lex/el/2023; Kunicka – Michalska (w:) Wąsek, Zawłocki II, s.283; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2004r. w sprawie I KZP 47/03). We wskazanym judykacie Sąd Najwyższy wskazał wręcz, że „Przedmiotem ochrony przepisu art.244 kk jest orzeczenie każdego sądu (cywilnego, administracyjnego lub karnego), zawierające zakaz określonej w nim działalności, także innej niż gospodarcza”. Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie podziela poglądy orzecznictwa (wyroki Sądu Najwyższego: z 17 stycznia 2003r. w sprawie WA 75/02 i z 19 kwietnia 2018r. w sprawie II KK 425/17) oraz komentatorów (Górniok [w:] Górniok i in., t. 2, s. 317; Szewczyk, Zontek, Wojtaszczyk [w:] Wróbel, Zoll II/2, s. 402), że przestępstwo z art.244 kk można popełnić w obu formach umyślności, tj. zarówno z zamiarem bezpośrednim (sprawca chce popełnić czyn zabroniony), jak i ewentualnym (przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi). Stąd przekonująca jest argumentacja skarżącego (str.6-7 apelacji), że oskarżona mając świadomość toczącego się przeciwko niej postępowania przygotowawczego w sprawie PR Ds. 1221.2019 zakończonego wniesieniem do Sądu Rejonowego w Iławie (sprawa II K 357/20) aktu oskarżenia w sprawie o czyn z art.244 kk , co najmniej godziła się na łamanie orzeczonego zakazu. Stanowisko zatem Sądu Okręgowego, że w przedmiotowej sprawie w zakresie czynu zarzuconego jej w pkt. I aktu oskarżenia mogła pozostawać w usprawiedliwionym błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego, tj. błędne przeświadczenie, że prowadząc niepubliczne przedszkole nie prowadzi działalności gospodarczej uznać należy za chybione. Wobec powyższych rozważań oraz przedstawionych wyżej zapatrywań prawnych Sądu odwoławczego, zarzuty skarżącego kwestionujące zasadność uniewinnienia oskarżonej M. M. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art.244 kk uznać należy za trafne. Ad.2. Wobec uznania za nietrafne stanowiska Sądu Okręgowego, że oskarżona M. M. nie naruszyła zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, uchyleniu podlegało również orzeczenie w zakresie uniewinniającym oskarżoną od usiłowania oszustwa na szkodę Gminy (...) . Sąd bowiem na uznaniu, że oskarżona nie naruszyła zakazu prowadzenia działalności gospodarczej oparł uniewinnienie jej od czynu zarzucanego w pkt. II aktu oskarżenia (str.10 uzasadnienia wyroku). Za skuteczną Sąd Apelacyjny nie uznaje argumentacji Sądu I instancji, że skoro nie została prawomocnie uchylona decyzja Burmistrza S. (1) o wykreśleniu Przedszkola Niepublicznego „ (...) z ewidencji szkół i palcówek niepublicznych, oskarżona składając wniosek o wypłacenie dotacji nie działała z zamiarem bezpośrednim kierunkowym doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Oskarżona bowiem, wobec obowiązującego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, czego – jak wyżej wykazano w niniejszym uzasadnieniu – miała pełną świadomość, nie miała prawa ubiegania się o dotacje związane ściśle z prowadzeniem działalności w postaci niepublicznego przedszkola. Istnieją zatem podstawy ku temu aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji ocenił, czy ustalony stan faktyczny pozwala na przypisanie oskarżonej M. M. usiłowania oszustwa na szkodę pokrzywdzonej Gminy (...) . Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego. Ad. I. a), b) Na wstępie Sąd Apelacyjny pragnie wskazać, że nie podano prawidłowo podstawy prawnej zarzutu opisanego w pkt a). Przepis art.244 kk , którego niezastosowanie zarzucono w omawianym zarzucie dotyczy kwalifikacji prawnej czynu, podstawą zarzutu zatem winien być art.438 pkt 1 kpk , nie zaś art.438 pkt 1a kpk . Uwaga ta pozostaje jednak bez wpływu na merytoryczną treść apelacji, gdyż sąd odwoławczy bierze pod uwagę całość wniesionego środka odwoławczego, w tym jego uzasadnienie, nie tylko powołane przepisy mające stanowić podstawę podniesionych zarzutów. Czyni ją jedynie z tego względu, że od podmiotów profesjonalnych Sąd Apelacyjny w Gdańsku oczekuje prawidłowo pod każdym względem sformułowanych pism procesowych. Zarzuty są trafne. Wobec tożsamości argumentacji zawartej w obu apelacjach wniesionych na niekorzyść oskarżonej, Sąd Apelacyjny odwołuje się w tym miejscu do argumentacji przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu w związku z omawianiem zarzutów podniesionych w pkt. 1 apelacji wywiedzionej przez oskarżyciela publicznego. Brak jest bowiem podstaw do ponownego przytaczania jej w tym miejscu. Ad. II. a) Jak już wyżej wskazano w niniejszym uzasadnieniu, Sąd Apelacyjny nie podziela poglądu Sądu Okręgowego, że nie istnieją podstawy do przypisania oskarżonej M. M. zarzutu usiłowania oszustwa na szkodę pokrzywdzonej Gminy (...) . Sąd odwoławczy jednocześnie podziela pogląd skarżącej, że sąd orzekający uprawniony jest do zmiany zarówno opisu czynu, jak i jego kwalifikacji prawnej w stosunku do tych przyjętych przez oskarżyciela publicznego w akcie oskarżenia, jeżeli poprzez to nie dochodzi do wyjścia poza ramy oskarżenia, tj. zdarzenie historyczne objęte zarzutem oskarżyciela. W orzecznictwie uznaje się, że zmiany te mogą również dotyczyć sposobu zachowania sprawców (wyroki Sądu Najwyższego: z 15 czerwca 2021r. w sprawie II KK 197/21, z 20 maja 2021r. w sprawie IV KK 172/21). Tym niemniej argumentacja opierająca się na tym, że przedszkole prowadziła matka oskarżonej, nie zaś sama oskarżona i pogląd, że wprowadzenie pokrzywdzonego w błąd polegało niejako na ukryciu tej okoliczności nie może zostać uznana za w pełni trafną, a przede wszystkim – w ocenie Sądu Apelacyjnego - pozostaje w sprzeczności z zarzutami dotyczącymi zarzutu opisanego w pkt. I aktu oskarżenia. Na wstępie podkreślenia wymaga, że było prowadzone jedno (podkreślenie SA) przedszkole, nie zaś dwa – jedno przez oskarżoną – M. M. , a drugie przez jej matkę – E. W. , na co mógłby wskazywać ostatni akapit uzasadnienia omawianej apelacji. Skoro zatem oskarżona miałaby wskazywać we wnioskach o dotacje dzieci, nad którymi opiekę dzienną sprawowała inna palcówka sama takowej nie prowadząc (było bowiem jedno przedszkole), to całkowicie chybionym byłoby postawienie jej zarzutu z art.244 kk , gdyż nie prowadziłaby żadnej działalności gospodarczej objętej zakazem orzeczonym w sprawie V Gzd 16/18 Sądu Rejonowego w Elblągu. Prawidłowo – w ocenie Sądu odwoławczego – Sąd I instancji, po dokonaniu swobodnej oceny dowodów ustalił, że to oskarżona M. M. faktycznie nadal prowadziła Przedszkole Niepubliczne (...) w S. (1) przy ul. (...) (str.5 uzasadnienia wyroku). Jeżeli zatem po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy doszedłby do wniosku, że istnieją podstawy do przypisania oskarżonej M. M. przestępstwa usiłowania oszustwa, wątpliwą pod kątem prawidłowości byłaby zmiana opisu czynu w sposób proponowany w omawianej apelacji. Ad. II. b) Jak już również wskazano w niniejszym uzasadnieniu, odnosząc się do zarzutów podniesionych w apelacji prokuratora, na obecnym etapie postępowania brak było podstaw do uniewinnienia oskarżonej od zarzutu usiłowania oszustwa. Zarzut jednak został oparty o niewłaściwą postawę prawną. Uznanie bowiem, że swoim zachowaniem oskarżona nie wypełniła znamion zarzucanego jej w pkt. II aktu oskarżenia czynu nie stanowi błędu w ustaleniach faktycznych, gdyż to na co wskazuje skarżąca w omawianym zarzucie stanowi ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego. Można zatem jedynie mówić w omawianym zakresie o obrazie prawa materialnego związanego z kwalifikacją prawną czynu poprzez jego niezastosowanie. Wnioski Apelacja Prokuratora Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Elblągu. ☒ zasadne ☐ częściowo zasadne ☐ niezasadne Zwięźle o powodach uznania wniosków za zasadne, częściowo zasadne albo niezasadne. Zasadność zarzutów apelacyjnych. 1OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Nie dotyczy Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Nie dotyczy 1ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 0.11. Przedmiot utrzymania w mocy 0.1Nie dotyczy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Nie dotyczy 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.0.11. Przedmiot i zakres zmiany 0.0.1Nie dotyczy Zwięźle o powodach zmiany Nie dotyczy 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. Nie dotyczy ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Nie dotyczy 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Nie dotyczy 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia Nie dotyczy 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Sąd Apelacyjny ma pełną świadomość tego, że w świetle aktualnego brzmienia art.437 § 2 zd. drugie kpk oraz utrwalonego na kanwie tego przepisu orzecznictwa, możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 kpk zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art.438 pkt 1-3 kpk - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 kpk . Sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art.454 § 1 kpk (uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z 20 września 2018r. w sprawie I KZP 10/18). W realiach przedmiotowej sprawy nie zachodzi jednak potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego celem oceny czy przy ponownym rozpoznaniu sprawy możliwym będzie poczynienie odmiennych ustaleń faktycznych, które doprowadzą do skazania oskarżonego. Stan faktyczny bowiem w przedmiotowej sprawie w istocie jest niesporny. Okoliczności tej nie zmienia pogląd zawarty w apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego zawarty w pkt. a) zarzutów apelacji odnoszących się do pkt. II aktu oskarżenia, gdyż jest to – jak już wyżej wskazano w niniejszym uzasadnieniu - pogląd błędny. W realiach przedmiotowej sprawy Sąd odwoławczy uznał, że Sąd I instancji dokonał błędnej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, na skutek błędnej wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie będącej przedmiotem kontroli instancyjnej. W takim stanie rzeczy reguła ne peius unormowana w przepisie art.454 § 1 kpk skutkowała koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W ocenie bowiem Sądu Apelacyjnego, prawidłowa wykładnia owych przepisów pozwala przyjąć, że zachodziła podstawa do wydania wyroku skazującego, czemu na przeszkodzie stoi zakaz unormowany w art.454 § 1 kpk (patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2021r. w sprawie V KS 32/21). 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd orzekający winien mieć na względzie zapatrywania prawne Sądu odwoławczego zawarte w niniejszym uzasadnieniu, zgodnie z treścią art.442 § 3 kpk . Winien również rozważyć zasadność zastosowania art.442 § 2 kpk , gdyż, jak już wskazano w niniejszym uzasadnieniu, stan faktyczny w sprawie jest w zasadzie bezsporny. Wskazać jednakże w tym miejscu należy, że zapatrywania prawne i wskazania Sądu odwoławczego co do dalszego postępowania mogą stracić wiążący dla sądu orzekającego charakter, jeżeli dojdzie do zmiany stanu prawnego, sytuacji procesowej lub okoliczności faktycznych przy ponownym rozpoznaniu sprawy (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z 8 marca 2018r. w sprawie SNO 3/18; P. Hofmański, Samodzielność jurysdykcyjna... , s. 237; Świecki Dariusz (red), Kodeks postępowania karnego , t.30, Lex/el/2023). 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Nie dotyczy 1Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Nie dotyczy 1PODPISy 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wina 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wina 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI