II AKA 398/16

Sygn. akt II AKa 398/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 listopada 2016 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący: SSA Wiesław Kosowski (spr.) Sędziowie: SA Gwidon Jaworski SA Piotr Pośpiech Protokolant: Grzegorz Pawelczyk przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Katowice – Północ w Katowicach Jarosława Skalskiego po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy M. K. , c. A. i A. , ur. (...) w S. oskarżonej o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. , art. 286 § 1 k.k. na skutek apelacji obrońcy oskarżonej oraz pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej R. O. od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 22 lutego 2016 roku, sygn. akt V K 176/15 1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 5 w ten sposób, że na mocy art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 20 lutego 2015 roku, zobowiązuje również oskarżoną M. K. do naprawienia szkody solidarnie z T. P. poprzez zapłatę na rzecz R. O. kwoty 27.030 (dwadzieścia siedem tysięcy trzydzieści) złotych; 2. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; 3. zasądza od oskarżonej M. K. na rzecz oskarżycieli posiłkowych R. O. i W. T. kwoty po 600 (sześćset) złotych, tytułem poniesionych przez nich kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru w postępowaniu odwoławczym; 4. zwalnia oskarżoną M. K. od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa. Sygn. akt II AKa 398/16 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 22 lutego 2016r., w sprawie o sygn. akt V K 176/15, uznał oskarżoną M. K. za winną popełnienia czynu polegającego na tym że w nieustalonym okresie nie później niż w dniach od 11.01.2010r. do 19.11.2010r. w D. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą, przedkładając B. G. dokument w postaci „oświadczenia” o współpracy pomiędzy (...) a (...) w celu użycia go za autentyczny na którym podpis „zleceniobiorcy” T. B. został podrobiony przez nieustaloną osobę, wprowadzając w błąd co do współpracy pomiędzy (...) T. P. a (...) sp. z o.o. sp. k-a w zakresie inwestycji na rynku (...) , oraz wprowadzając w błąd co do braku możliwości utraty przekazanych T. P. środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do zabezpieczenia przed utratą całości powierzonych mu środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do możliwości zwrotu powierzonych mu środków finansowych w terminie 30 dni, co do minimalnego ryzyka inwestycyjnego w wymiarze 0,1% - 0,001% w skali miesiąca, co rzeczywistego ryzyka w zakresie obrotu instrumentami finansowymi na rynku F. , doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem B. G. w kwocie 227 300 zł, to jest występku z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na mocy art 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył jej karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, przy czym przyjął, że wobec oskarżonej zastosowanie mają przepisy kodeksu karnego w brzmieniu ustawy sprzed nowelizacji z dnia 20 lutego 2015r. Omawianym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach uznał również oskarżoną M. K. za winną popełnienia czynu polegającego na tym że: - w dniu 5.10.2010r. w K. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą wyzyskując błąd co do współpracy pomiędzy (...) sp. z o.o. sp.k. a (...) T. P. oraz wprowadzając w błąd co do braku możliwości utraty przekazanych T. P. środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do zabezpieczenia przed utratą całości powierzonych mu środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do możliwości zwrotu powierzonych mu środków finansowych w terminie 30 dni, co do minimalnego ryzyka inwestycyjnego w wymiarze 0,1% - 0,001% w skali miesiąca, doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem B. K. w kwocie 47 570 zł, - w dniu 7.06.2011r. w K. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą wprowadzając w błąd co do braku możliwości utraty przekazanych T. P. środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do zabezpieczenia przed utratą całości powierzonych mu środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do możliwości zwrotu powierzonych mu środków finansowych w terminie 30 dni, co do minimalnego ryzyka inwestycyjnego w wymiarze 0,1% - 0,001% w skali miesiąca doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem S. K. na kwotę 50 000 zł, - w dniu 26.10.2010r. w K. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą wprowadzając w błąd co do braku możliwości utraty przekazanych T. P. środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do zabezpieczenia przed utratą całości powierzonych mu środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do możliwości zwrotu powierzonych mu środków finansowych w terminie 30 dni, co do minimalnego ryzyka inwestycyjnego w wymiarze 0,1% - 0,001% w skali miesiąca doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 27 030 zł R. O. , - w dniu 16.09.2010r. w K. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą wprowadzając w błąd co do braku możliwości utraty przekazanych T. P. środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do zabezpieczenia przed utratą całości powierzonych mu środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do możliwości zwrotu powierzonych mu środków finansowych w terminie 30 dni, co do minimalnego ryzyka inwestycyjnego w wymiarze 0,1% - 0,001% w skali miesiąca doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 130 000 zł W. T. , - w dniu 6.10.2010r. w K. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą wyzyskując błąd co do współpracy pomiędzy (...) sp. z o.o. sp. k. a (...) T. P. oraz wprowadzając w błąd co do braku możliwości utraty przekazanych T. P. środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do zabezpieczenia przed utratą całości powierzonych mu środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do możliwości zwrotu powierzonych mu środków finansowych w terminie 30 dni, co do minimalnego ryzyka inwestycyjnego w wymiarze 0,1% - 0,001% w skali miesiąca doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 46 400 zł T. K. , - w okresie od 22.10.2010r. do 24.10.2010r. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą wprowadzając w błąd co do braku możliwości utraty przekazanych T. P. środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do zabezpieczenia przed utratą całości powierzonych mu środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , co do możliwości zwrotu powierzonych mu środków finansowych w terminie 30 dni, co do minimalnego ryzyka inwestycyjnego w wymiarze 0,1% - 0,001% w skali miesiąca doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 27 040 zł M. H. (dawniej D. ), uznając, iż dopuściła się ich w krótkich odstępach czasu, w podobny sposób, w okresie od 16.09.2010 r. do 07.06.2011r, przy przyjęciu, iż szkoda spowodowana w mieniu W. T. wyniosła 123 400 zł, szkoda spowodowana w mieniu T. K. wyniosła 46 355 zł, szkoda spowodowana na skutek transakcji zawartej w dniu 24.10.2010 r. z M. H. dawniej D. wyniosła 31 348 zł, to jest przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. i za to na mocy art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i przy zastos. art. 33 § 1 i 2 k.k. wymierzył jej karę 2 lat pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 200 stawek dziennych, przy przyjęciu, iż jedna stawka dzienna wynosi 500 zł, przy czym przyjął, że wobec oskarżonej zastosowanie mają przepisy kodeksu karnego w brzmieniu ustawy sprzed nowelizacji z dnia 20 lutego 2015r. Na mocy art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce orzeczonych kar pozbawienia wolności Sąd wymierzył oskarżonej jedną karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, przy czym przyjął, że wobec oskarżonej zastosowanie mają przepisy kodeksu karnego w brzmieniu ustawy sprzed nowelizacji z dnia 20 lutego 2015r. Na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. Sąd I instancji wykonanie orzeczonej wobec oskarżonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił ustalając okres próby na 5 lat, przy czym przyjął, że wobec oskarżonej zastosowanie mają przepisy kodeksu karnego w brzmieniu ustawy sprzed nowelizacji z dnia 20 lutego 2015r. Na mocy art. 46 § 1 k.k. zobowiązano również oskarżoną do naprawienia szkody solidarnie z T. P. w kwotach: na rzecz B. K. w kwocie 47 570 zł, na rzecz B. G. w kwocie 227 300 zł, na rzecz M. H. (dawniej D. ) w kwocie 31 348 zł, na rzecz T. K. w kwocie 46 355 zł oraz zobowiązał M. K. do naprawienia szkody w kwocie 123 400 zł wobec W. T. i w kwocie 50 000 zł wobec S. K. . Sąd zasądził także od oskarżonej na rzecz Skarbu Państwa opłatę w kwocie 2 300 zł i koszty postępowania w sprawie w kwocie 50 zł. Z wyrokiem tym nie zgodził się obrońca oskarżonej zaskarżając go w całości na korzyść swojej klientki. We wniesionej apelacji podniósł zarzut obrazy przepisów prawa procesowego, a to art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w zw. z art. 366 §1 k.p.k. , co miało wpływ na treść orzeczenia, a przejawiający się brakiem wszechstronnej oceny materiału dowodowego i w konsekwencji uznaniem, że materiał dowodowy ujawniony w toku rozprawy wskazuje w oczywisty sposób, że zachowanie oskarżonej było ukierunkowane na doprowadzenie klientów (...) T. P. do niekorzystnego rozporządzenia ich mieniem, podczas gdy zebrany w sprawie materiał, w tym przede wszystkim wyjaśnienia M. K. , jak również T. P. ocenione swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego zaprzeczają tezie, jakoby zachowaniem oskarżonej kierował nacechowany premedytacją zamiar działania w celu majątkowego pokrzywdzenia klientów. Ponadto skarżący zarzucił również błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, a mający wpływ na jego treść, wyrażający się w mylnym uznaniu, iż zebrane dowody i ustalone na ich podstawie okoliczności świadczą o popełnieniu przez M. K. zarzucanego jej czynu. Stawiając te zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach. Wyrok został również zaskarżony przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej R. O. . Zaskarżył on rozstrzygnięcie na niekorzyść oskarżonej w części dotyczącej obowiązku naprawienia szkody. Zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 46 k.k. , poprzez nie orzeczenie obowiązku naprawienia szkody na rzecz R. O. , pomimo zgłoszenia przez pokrzywdzoną stosownego wniosku w toku postępowania jurysdykcyjnego. Stawiając ten zarzut pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zobowiązanie oskarżonej do naprawienia szkody solidarnie z T. P. , przez zapłatę na rzecz R. O. kwoty 27 030 zł. Sąd apelacyjny zważył co następuje. Sąd I instancji zgromadził w sprawie pełny materiał dowodowy, w żadnej mierze nie wymagający poszerzenia ani też uzupełnienia. Żadnych zastrzeżeń nie budzi również dokonana ocena zgromadzonych dowodów, która jest zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. To doprowadziło do prawidłowych ustaleń faktycznych. Zarzuty podniesione w apelacji obrońcy oskarżonej jawią się, jako bezzasadne. Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, iż doszło do obrazy przepisów postępowania, a to art. 4 k.p.k. , czy też art. 7 k.p.k. w zw. z art. 366 §1 k.p.k. Każdy z dowodów został przeprowadzony na rozprawie, a następnie - niezależnie od jego wartości procesowej w kontekście interesów oskarżonej, poddany analizie i ocenie. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną reguły z art. 7 k.p.k. , jeżeli jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego oraz jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (tak m.in. postanowienie SN z dnia 18 grudnia 2012r., III KK 298/12). Sąd I instancji przeprowadził w sprawie wszystkie niezbędne dowody i odniósł się do każdego z nich w treści uzasadnienia. Wyraźnie zostało wskazane na, jakich dowodach zostały oparte poszczególne ustalenia oraz dlaczego nie dano wiary dowodom przeciwnym, w tym wyjaśnieniom M. Z. – K. i T. P. . Z dokonaną przez Sąd meriti oceną w pełni należy się zgodzić. Podkreślenia wymaga, iż właśnie całościowa ocena materiału dowodowego, a mianowicie powiązanie zeznań pokrzywdzonych z zeznaniami T. B. i R. B. oraz z opinią biegłej J. O. pozwoliła Sądowi na wyciągnięcie w pełni prawidłowych wniosków i poczynienie właściwych ustaleń. Słusznie zwrócono uwagę na fakt, iż wyżej wskazane dowody jednoznacznie świadczą, wbrew twierdzeniem podniesionym w apelacji, iż oskarżona wprowadzała pokrzywdzonych w błąd i działała przy tym z zamiarem doprowadzenia ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Nie tylko bowiem wraz z T. P. uczestniczyła w spotkaniach z klientami, ale też sama zapewniała ich o zabezpieczeniach przed utratą całości powierzonych środków finansowych przeznaczonych na zakup instrumentów finansowych na rynku F. , możliwości zwrotu powierzonych środków finansowych w terminie 30 dni oraz minimalnym ryzyku inwestycyjnym w wymiarze 0,1% - 0,001%. Były to informacje nieprawdziwe, o czym wiedziała uwzględniając nie tylko jej doświadczenie zawodowe, ale przede wszystkim mając na względzie rozmowę przeprowadzoną z zarządem firmy (...) . Sąd I instancji w pełni zasadnie, opierając się na zasadach logiki i doświadczenia, życiowego nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonej, a oparł swe ustalenia na w pełni wiarygodnych zeznaniach pokrzywdzonych oraz T. B. i R. B. , a także opinii biegłej J. O. . Swe stanowisko prawidłowo przy tym uargumentował w pisemnych motywach orzeczenia. Nie mamy więc do czynienia z błędem w ustaleniach faktycznych, a apelacja obrońcy jawi się jako gołosłowna polemika z tymi prawidłowymi ustaleniami. Istota zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych nie może bowiem opierać się na odmiennej ocenie materiału dowodowego, innymi słowy - na forsowaniu własnego poglądu strony na tę kwestię. Stawiając tego rodzaju zarzut należy wskazać, jakich uchybień w świetle zgodności (lub niezgodności) z treścią dowodu, zasad logiki (błędność rozumowania i wnioskowania) czy sprzeczności (bądź nie) z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy dopuścił się w dokonanej przez siebie ocenie dowodów sąd pierwszej instancji. Takie uchybienia nie zostały przez obrońcę wykazane. Stwierdzić również należy, iż kary jakie zostały wymierzone oskarżonej (zarówno pozbawienia wolności, jak i grzywny) nie mogą uchodzić za kary surowe. Sąd, co jasno wynika z uzasadnienia orzeczenia, wziął pod rozwagę wszystkie okoliczności obciążające i łagodzące. Zastosowane przy tym zostały przepisy Kodeksu karnego w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 20 lutego 2015r., jako przepisy względniejsze. Umożliwiło to warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej wobec M. K. kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności. Rację natomiast należało przyznać zarzutowi sformułowanemu w apelacji pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej. Pokrzywdzona R. O. przed rozpoczęciem przewodu sądowego złożyła pisemny wniosek zarówno o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego, jak i o naprawienie szkody. W tej sytuacji Sąd był zobligowany, skazując oskarżona M. K. za popełnienie przestępstwa na szkodę R. O. do zasądzenia w trybie art. 46 §1 k.k. obowiązku naprawienia szkody. Skoro tego nie uczynił to doszło ewidentnie do naruszenia prawa materialnego, a to art. 46 §1 k.k. Dlatego też, uwzględniając powyższe rozważania, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 5 w ten sposób, że na mocy art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 20 lutego 2015 roku, zobowiązuje również oskarżoną M. K. do naprawienia szkody solidarnie z T. P. poprzez zapłatę na rzecz R. O. kwoty 27.030 zł, a w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Zasądzono także, od oskarżonej M. K. na rzecz oskarżycieli posiłkowych R. O. i W. T. kwoty po 600 zł, tytułem poniesionych przez nich kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru w postępowaniu odwoławczym, a oskarżoną M. K. zwolniono od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.