II AKa 392/13

Sygn. akt: II AKa 392/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2013 roku Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSA Jolanta Śpiechowicz Sędziowie SSA Piotr. Pośpiech SSA Robert Kirejew (spr.) Protokolant Magdalena Baryła przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Andrzeja Kuklisa po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 roku sprawy skazanego R. P. s. M. i Z. ur. (...) w B. w przedmiocie wydania wyroku łącznego na skutek apelacji obrońcy od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku - Białej z dnia 20 czerwca 2013 roku, sygn. akt. III K 10/13 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Bielsku – Białej do ponownego rozpoznania. Sygn. akt II AKa 392/13 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Bielsku - Białej wyrokiem łącznym z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt III K 10/13, wydanym w stosunku do skazanego R. P. , na mocy art. 569 § 2 k.p.k. oraz art. 91 § 2 k.k. i 86 § 1 k.k. połączył wymierzone skazanemu jednostkowe kary pozbawienia wolności: - w wymiarze 1 roku, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 16 grudnia 2004 r., sygn. akt (...) , za przestępstwo z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w czerwcu 2001 r.; - w wymiarze 2 lat, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt (...) , za ciąg przestępstw z art. 279 § 1 k.k. i z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. popełnionych 15 stycznia 2001 r.; - w wymiarze 1 roku, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt (...) , za ciąg czterech przestępstw z art. 291 § 1 k.k. popełnionych w 2003 r.; przy czym kary te objęte były wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Węgrowie z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt II K 207/07, którym wymierzono R. P. karę łączną 3 lat pozbawienia wolności odbytą w dniach od 21 lipca 2001 r. do 25 stycznia 2002 r. oraz od 27 stycznia 2006 r. do 23 lipca 2008 r. - a także w wymiarze 8 lat, orzeczoną wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt (...) , za przestępstwo z art. 148 § 1 k.k. popełnione w dniu 4 maja 2003 r., na poczet której zaliczono okresy tymczasowego aresztowania w dniach od 18 lutego 2004 r. do 27 stycznia 2006 r. oraz od 23 lipca 2008 r. do 21 stycznia 2009 r. i wymierzył skazanemu karę łączną 10 lat pozbawienia wolności. Na mocy art. 577 k.p.k. i art. 63 § 1 k.k. na poczet tej kary zaliczono okresy rzeczywistego pozbawienia wolności skazanego R. P. w dniach od 21 lipca 2001 r. do 25 stycznia 2002 r. oraz od 27 stycznia 2006 r. do 23 lipca 2008 r., a także w dniach od 18 lutego 2004 r. do 27 stycznia 2006 r. oraz od 23 lipca 2008 r. do 21 stycznia 2009 r. oraz od 4 maja do 20 czerwca 2013 roku. Tym samym wyrokiem Sąd Okręgowy w Bielsku - Białej na mocy art. 569 § 2 k.p.k. oraz art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k. połączył wymierzone R. P. jednostkowe kary pozbawienia wolności: - w wymiarze 11 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt (...) , za przestępstwo z art. 56 ust. 1 i 3 oraz z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. , art. 65 § 1 k.k. i art. 64 § 1 k.k. popełnione w okresie od lipca 2009 r. do 31 marca 2010 r., na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności skazanego w dniach od 31 marca 2010 r. do 8 lipca 2010 r.; - w wymiarze 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt (...) , za przestępstwo z art. 222 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełnione w dniu 1 września 2010 r., w wymiarze 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata i wymierzył skazanemu karę łączną 1 roku i 5 miesięcy pozbawienia wolności. Na mocy art. 577 k.p.k. i art. 63 § 1 k.k. na poczet tej kary zaliczono okresy rzeczywistego pozbawienia wolności skazanego R. P. w dniach od 31 marca 2010 r. do 8 lipca 2010 r., w dniu 1 września 2010 r. oraz w dniach od 12 marca 2012 r. do 11 września 2012 r., a także w dniach od 11 września 2012 r. do 4 maja 2013 roku. Ponadto tym samym wyrokiem łącznym Sąd Okręgowy w Bielsku - Białej na mocy art. 569 § 2 k.p.k. oraz art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k. połączył wymierzone R. P. jednostkowe kary grzywny: - w wymiarze 100 stawek dziennych po 10 złotych każda, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt (...) , za przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 2a k.k. popełnione w dniu 4 lutego 2010 r.; - w wymiarze 300 stawek dziennych po 50 złotych każda, orzeczoną powołanym wyżej wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt (...) i wymierzył skazanemu karę łączną grzywny w wysokości 300 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 50 złotych. W pozostałym zakresie orzekający w przedmiocie wyroku łącznego Sąd Okręgowy w Bielsku – Białej pozostawił orzeczenia zawarte w przytoczonych wyrokach do odrębnego wykonania, a także na mocy art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił skazanego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa wydatków. Apelację wniósł obrońca skazanego zaskarżając wyrok w zakresie rozstrzygnięć o karach łącznych pozbawienia wolności. Obrońca zarzucił rażącą niewspółmierność kary polegającą na: I. orzeczeniu wobec skazanego w punkcie I wyroku kary łącznej 10 lat pozbawienia wolności na skutek połączenia kar jednostkowych pozbawienia wolności, na zasadzie częściowej tylko absorpcji, w sytuacji gdy okoliczności wpływające na wymiar kary, a mianowicie właściwości i warunki osobiste skazanego, zwłaszcza postawa podczas odbywania kary pozbawienia wolności, resocjalizacja, krytyczny stosunek do popełnionych przestępstw przemawiają za połączeniem orzeczonych kar jednostkowych przy zastosowaniu pełnej absorpcji; II. orzeczeniu wobec skazanego w punkcie II wyroku kary łącznej 1 roku i 5 miesięcy pozbawienia wolności na skutek połączenia kar jednostkowych pozbawienia wolności na zasadzie kumulacji, w sytuacji gdy okoliczności wpływające na wymiar kary, a mianowicie właściwości i warunki osobiste skazanego, zwłaszcza postawa podczas odbywania kary pozbawienia wolności, resocjalizacja, krytyczny stosunek do popełnionych przestępstw przemawiają za połączeniem orzeczonych kar jednostkowych przy zastosowaniu zasady asperacji. W oparciu o te zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I poprzez orzeczenie wobec skazanego R. P. kary łącznej 8 lat pozbawienia wolności oraz zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie II poprzez orzeczenie kary łagodniejszej na zasadzie pełnej absorpcji, ewentualnie – o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Po przeprowadzeniu kontroli odwoławczej konieczne okazało się uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, aczkolwiek nie z powodów wskazanych przez obrońcę w apelacji. Sąd Okręgowy w Bielsku – Białej orzekający w przedmiocie wydania wyroku łącznego w stosunku do skazanego R. P. niedokładnie bowiem ustalił ilość przestępstw pozostających w zbiegu realnym, popełnionych przez skazanego przed dniem 16 grudnia 2004 r., tj. przed datą wydania pierwszego wyroku skazującego, branego pod uwagę w tej sprawie. Z tego względu kara łączna określona w punkcie I zaskarżonego wyroku nie objęła jednej z podlegających łączeniu kar pozbawienia wolności, wymierzonych R. P. za przestępstwo wchodzące w skład pierwszego chronologicznie z rozpatrywanych rzeczywistych zbiegów przestępstw. Dlatego rozstrzygnięcie o pierwszej karze łącznej pozbawienia wolności jako niepełne, a przez to wadliwe, nie może się ostać. Z danych o karalności R. P. znajdujących się w aktach sprawy wynika, że był on skazany m.in. wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia 19 czerwca 2006 r., sygn. akt (...) , za przestępstwo z art. 148 § 2 pkt 4 k.k. na karę 15 lat pozbawienia wolności oraz za przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, przy czym wymierzono tym wyrokiem karę łączną 15 lat pozbawienia wolności z zastrzeżeniem, że warunkowe przedterminowe zwolnienie nie może nastąpić wcześniej, niż po odbyciu 12 lat pozbawienia wolności. Ten wyrok skazujący nie był w ogóle brany pod uwagę przez sąd I instancji wydający wyrok łączny, a to dlatego, że została od niego wywiedziona kasacja, uwzględniona następnie przez Sąd Najwyższy. Po orzeczeniu kasatoryjnym ponownie w sprawie jednostkowej orzekał Sąd Okręgowy w B. i wyrokiem z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt (...) , skazał R. P. za przestępstwo z art. 148 § 1 k.k. , popełnione w dniu 4 maja 2003 r., na karę 8 lat pozbawienia wolności i to orzeczenie skazujące zostało już uwzględnione przez sąd I instancji procedujący w niniejszej sprawie o wydanie wyroku łącznego. Umknęło jednak uwadze sądu I instancji, co zasygnalizował również prokurator na rozprawie odwoławczej, że wspomniany wyrok kasacyjny Sądu Najwyższego (z dnia 5 marca 2008 r., sygn. IV KK 425/07, LEX nr 531239), jak i sama kasacja, dotyczył wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 19 czerwca 2006 r., a także zmieniającego go orzeczenia sądu odwoławczego, jedynie w części dotyczącej skazania za czyn z art. 148 § 2 pkt 4 k.k. Oznacza to, że prawomocne pozostało skazanie R. P. wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia 19 czerwca 2006 r., sygn. akt (...) , za przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii , popełnione w okresie do 4 maja 2003 r., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Wszystko wskazuje więc na to, iż wymieniona kara 6 miesięcy pozbawienia wolności winna być także objęta węzłem nowo kształtowanej kary łącznej, czego nie uczyniono w zaskarżonym wyroku. Ponieważ włączenie do rozważań o karze łącznej nie uwzględnianego dotąd skazania wymaga całościowego rozpatrzenia wszystkich dyrektyw kształtowania wymiaru kary łącznej, niezbędne jest rozpoznanie sprawy w tym zakresie ponownie przez sąd I instancji. Wskazana wada orzeczenia sądu I instancji wynikać mogła z nieprawidłowości w postępowaniu. Z protokołu rozprawy prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Bielsku – Białej w dniu 20 czerwca 2013 r. nie wynika bowiem, aby ujawnione zostały akta spraw, w których wydano jednostkowe wyroki skazujące wobec R. P. , w tym akta sprawy Sądu Okręgowego w Bielsku – Białej noszące ostatnio sygnaturę (...) . Żadne takie akta nie zostały również przekazane w załączeniu sądowi odwoławczemu. Nie wiadomo zatem, na jakiej podstawie sąd meriti w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że ustalenia faktyczne poczynione zostały m.in. na podstawie akt głównych – załącznikowych. Ponieważ uchybienie to dotyczy także sposobu orzekania przy wymierzaniu drugiej z kar pozbawienia wolności, również w tym zakresie sąd odwoławczy zdecydował o rozstrzygnięciu o charakterze kasatoryjnym. Podobnie rzecz miała się z nie zaskarżonym orzeczeniem o karze łącznej grzywny, przy którym ponadto nie uzasadniono, jakie względy zdecydowały o określeniu wysokości jednej stawki dziennej na poziomie najwyższym z możliwych, w myśl art. 86 § 2 k.k. , wobec czego w tej części znalazł swe zastosowanie przepis art. 440 k.p.k. , a zaskarżony wyrok łączny został uchylony w całości i całą sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bielsku – Białej. Sąd I instancji przy ponownym orzekaniu dokładnie sprawdzi i w oparciu o ujawnione akta spraw jednostkowych precyzyjnie określi przestępstwa R. P. pozostające w realnym zbiegu oraz wymierzone wyrokami jednostkowymi kary podlegające łączeniu. Następnie stosując wszystkie dyrektywy, które należy uwzględniać przy wymiarze kar łącznych, nie pomijając także okoliczności wskazywanych w apelacji obrońcy, orzeknie w przedmiocie niniejszego postępowania, a swoje stanowisko należycie uzasadni. Poczyni przy tym również ustalenia dotyczące okresów podlegających zaliczeniu na poczet orzekanych kar łącznych pozbawienia wolności, w tym również dokona sprawdzenia czy, i w jakiej części, odbyta została kara 6 miesięcy pozbawienia wolności za wzmiankowane przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a także orzeknie stosownie do przepisu art. 577 k.p.k. Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w I instancji celem rozważenia objęcia karą łączną także kary dotychczas nią nie objętej jest przy tym rozstrzygnięciem na korzyść skazanego, gdyż może prowadzić do polepszenia jego sytuacji prawnej. Sąd orzekający ponownie w tej sprawie winien także mieć na względzie zakaz wydania orzeczenia surowszego niż uchylone w odniesieniu do całokształtu sytuacji prawnej skazanego, stosownie do przepisu art. 443 k.p.k.