II AKa 387/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, oddalając wniosek o odszkodowanie za represje, ponieważ nie udowodniono związku między internowaniem a działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Sąd Apelacyjny rozpatrzył apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne represjonowanie M. R. Apelacja zarzucała naruszenie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych. Sąd Apelacyjny uznał, że brak jest dowodów na ustalenie przyczyny internowania M. R. w obozie NKWD, a odmowa przyjęcia obywatelstwa radzieckiego nie może być automatycznie utożsamiana z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, zwłaszcza że nie należał do organizacji niepodległościowych. Sąd utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał sprawę dotyczącą wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne represjonowanie M. R. Sąd Okręgowy w Katowicach pierwotnie oddalił ten wniosek. Pełnomocnik wnioskodawczyni A. R. wniósł apelację, zarzucając naruszenie art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną. Kluczowym problemem było ustalenie przyczyny internowania M. R. w obozie NKWD nr 283 w S. Brak było informacji w rosyjskich archiwach na ten temat. Jedynie zeznania świadka R. R. sugerowały, że powodem mogła być odmowa przyjęcia obywatelstwa radzieckiego i pozostania oficerem Armii Radzieckiej. Sąd podkreślił, że taka odmowa nie może być automatycznie utożsamiana z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego w rozumieniu ustawy. M. R. nie należał do organizacji niepodległościowych, a jego wcielenie do Wojska Polskiego i nauczanie języka polskiego radzieckich oficerów nie stanowiło takiej działalności. Sąd uznał, że odmowa zmiany obywatelstwa była wyrazem korzystania z praw człowieka, a nie działaniem politycznym. Ponadto, związek między represją a działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wymaga udowodnienia i nie może opierać się na domniemaniu, co potwierdza przywołana uchwała Sądu Najwyższego. Wobec powyższego, Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania odwoławczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, taka odmowa nie może być automatycznie utożsamiana z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, zwłaszcza gdy osoba ta nie należała do organizacji niepodległościowych, a jej działania można uznać za wyraz korzystania z praw i wolności człowieka.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak jest dowodów na ustalenie przyczyny internowania M. R. w obozie NKWD. Odmowa przyjęcia obywatelstwa radzieckiego nie jest równoznaczna z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a związek taki wymaga udowodnienia, a nie opierania się na domniemaniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| R. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. R. | osoba_fizyczna | represjonowany |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | koszty postępowania |
Przepisy (2)
Główne
ustawa represyjna art. 8 § ust. 2a
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Odmowa przyjęcia obywatelstwa radzieckiego nie jest automatycznie równoznaczna z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Pomocnicze
Dz. U. z dnia 23.04.1991 roku z późn. zm.
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia prawa materialnego, a to przepisu art. 8 ustęp 2a ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego poprzez niezastosowanie go w niniejszej sprawie i uznanie, że brak jest przesłanek do zasądzenia odszkodowania za doznane przez M. R. represje.
Godne uwagi sformułowania
Brak jest bowiem w Rosyjskim Państwowym Archiwum Wojkowym jakichkolwiek informacji na temat przyczyn tego internowania. ta domowa przez M. R. zmiany obywatelstwa nie może być automatycznie utożsamiana z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego Akt odmowy przez niego zmiany obywatelstwa uznać należy za czyn, który stanowił wyraz korzystania z praw i wolności człowieka a nie za działanie na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. związek pomiędzy zastosowaną represją a działalnością osoby na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wymaga udowodnienia i nie może opierać się jedynie na domniemaniu istnienia takiego związku
Skład orzekający
Wiesława Gawrońska
przewodniczący-sprawozdawca
Grażyna Chart
sędzia
Paweł Węgrzynek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego\" w kontekście ustawy represyjnej oraz wymóg udowodnienia związku między represją a taką działalnością."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy represyjnej i sytuacji internowania w obozach NKWD.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy trudnego okresu historii Polski i ZSRR, a także interpretacji przepisów dotyczących represji politycznych. Pokazuje, jak ważne jest udowodnienie związku przyczynowego w sprawach o odszkodowanie.
“Czy odmowa przyjęcia obywatelstwa radzieckiego to już działalność niepodległościowa? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: II AKa 387/02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 listopada 2002 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący SSA Wiesława Gawrońska (spr.) Sędziowie SSA Grażyna Chart SSA Paweł Węgrzynek Protokolant Krzysztof Wdowiak przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Romana Cockiewicza po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2002 sprawy wnioskodawcy A. R. - o odszkodowanie na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 19 czerwca 2002r. sygn. akt XVI1 Ko 261/98 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, 2. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. II AKa 387/02 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z 19 czerwca 2002r. oddalił wniosek A. R. i R. R. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne represjonowanie M. R. . Od tego wyroku apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawczyni A. R. zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 8 ustęp 2 ”a” ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z dnia 23.04.1991 roku z późn. zm.) poprzez niezastosowanie go w niniejszej sprawie i uznanie, że brak jest przesłanek do zasądzenia odszkodowania za doznane przez M. R. represje. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Jest niesporna, że w sprawie nie zdołano ustalić powodu internowania M. R. i umieszczenia go w obozie nr 283 NKWD ZSRR w S. , gdzie przebywał w okresie od 22 lutego 1945 do 28 grudnia 1945 roku. Brak jest bowiem w Rosyjskim Państwowym Archiwum Wojkowym jakichkolwiek informacji na temat przyczyn tego internowania. Jedynie z zeznań R. R. wynika, że jego ojciec odmówił przyjęcia obywatelstwa radzieckiego i pozostania oficerem Armii Radzieckiej. W niniejszej sprawie ta domowa przez M. R. zmiany obywatelstwa nie może być automatycznie utożsamiana z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego o jakiej mowa w art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku (Dz. U. nr 34 poz. 149 z późn. zm.). Analiza akt wskazuje bowiem, że M. R. nie należał do żadnej organizacji niepodległościowej. W dniu 22 kwietnia 1944 został wcielony do Wojska Polskiego, gdzie nauczał języka polskiego radzieckich oficerów. Zarówno wnioskodawczyni jak i jej syn nie powoływali się na opozycyjne przekonania polityczne M. R. . Akt odmowy przez niego zmiany obywatelstwa uznać należy za czyn, który stanowił wyraz korzystania z praw i wolności człowieka a nie za działanie na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Skoro zważy się nadto, że związek pomiędzy zastosowaną represją a działalnością osoby na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wymaga udowodnienia i nie może opierać się jedynie na domniemaniu istnienia takiego związku (uchwała SN z dnia 20.11.1991 roku I KZP 32.91, OSNKW 1992, z 3-4, poz. 24) to zespół tych wszystkich okoliczności nakazywał podzielić stanowisko Sądu Okręgowego i dlatego też orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI