II AKA 158/13

Sygn. akt II AKa 158/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2013r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Paweł Rysiński Sędziowie: SA – Maria Żłobińska SA – Jan Krośnicki (spr.) Protokolant: – st. sekr. sąd. Marzena Brzozowska przy udziale oskarżycielki posiłkowej A. A. Prokuratora Elżbiety Kozakiewicz - Jackowskiej po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. sprawy D. S. (1) oskarżonego z art. 158 § 1 i 3 k.k. na skutek apelacji, wniesionych przez obrońcę oskarżonego i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej od wyroku Sądu Okręgowego W. –. P. w. W. z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt V K 218/10 - zaskarżony wyrok uchyla i sprawę oskarżonego D. S. (1) przekazuje Sądowi Okręgowemu W. –. P. w. W. do ponownego rozpoznania, - zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. Z. J. z Kancelarii Adwokackiej w W. kwotę 738 zł, w tym 23 % podatku VAT tytułem wynagrodzenia za obronę pełnioną z urzędu w postępowaniu odwoławczym, a także na rzecz adw. T. S. z Kancelarii Adwokackiej w W. kwotę 738 zł, w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oskarżycielce posiłkowej przed Sądem Apelacyjnym. UZASADNIENIE D. S. (1) oskarżony został o to, że: - w dniu 5 lutego 2006 r. w W. działając wspólnie i w porozumieniu z K. S. (1) dokonał pobicia K. R. poprzez kopanie pokrzywdzonej po głowie skutkujące powstaniem krwawienia śródczaszkowego z wytworzeniem się krwiaka podtwardówkowego i śródmózgowego, z dołączającym się obrzękiem mózgu i uciskiem na ważne dla życia ośrodki centralnego układu nerwowego, czego następstwem był zgon K. R. w dniu 13 marca 2006r.; tj. o czyn z art. 158 § 1 i 3 k.k. Sąd Okręgowy W. –. P. w. W. po rozpoznaniu po raz trzeci niniejszej sprawy wyrokiem z dnia 31 października 2012 r. w sprawie o sygn. akt V K 218/10 uznał oskarżonego D. S. (1) za winnego tego, że w dniu 5 lutego 2006 roku w W. działając wspólnie i w porozumieniu z K. S. (2) wziął udział w pobiciu K. R. , czym naraził ją na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, to jest czynu art. 158 § 1 k.k. i za to na podstawie powyższego przepisu skazał go na karę 3 lat pozbawienia wolności. Na mocy art. 63 § 1 k.k. Sąd zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 4 czerwca 2008 roku do dnia 17 lipca 2009 roku i od dnia 9 sierpnia 2011 roku do dnia 24 lutego 2012 roku. Od powyższego wyroku apelację złożyli obrońca oskarżonego D. S. (1) oraz pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej A. A. . Apelacja pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej zarzuciła wyrokowi: - zastosowanie błędnej kwalifikacji czynu przez uznanie oskarżonego D. S. (1) winnym jedynie czynu z art. 158 § 1 k.k. , a także rażącą niewspółmierność kary, w szczególności przy porównaniu wymierzonej kary prawomocnie skazanemu współsprawcy K. S. (2) . - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia ( art. 438 ust 3 k.p.k. ) wyrażającego się w szczególności w nieuzasadnionym zróżnicowaniu udziału sprawców w czynie, co doprowadziło do zróżnicowania w kwalifikacji prawnej i wymiarze kary. W konkluzji apelacja wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku: - uznanie oskarżonego D. S. (1) za winnego popełnienia czynu tj. przestępstwa z art. 158 § 3 k.k. w zw. z art. 158 § 1 kk . i skazanie oskarżonego za tak przypisane mu przestępstwo na karę 6 lat pozbawienia wolności. Z kolei obrońca oskarżonego D. S. (1) w apelacji zarzucił wyrokowi obrazę przepisów prawa procesowego tj. art. 5 § 2 i art. 7 k.p.k. mającą wpływ na treść wyroku polegającą na bezpodstawnym i nieuprawnionym uznaniu, że oskarżony D. S. wspólnie i w porozumieniu z K. S. dokonał pobicia K. R. narażając ją na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w sytuacji, kiedy kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego na podstawie kompleksowej analizy zeznań bezpośrednich świadków zdarzenia tj. K. S. , jak i E. K. (1) zaistniały w sprawie nie dające się usunąć wątpliwości co do sprawstwa oskarżonego, które należało rozstrzygnąć - zgodnie z zasadą z art. 5 § 2 k.p.k. - na korzyść oskarżonego, czego jednak Sąd Okręgowy nie uczynił. Apelacja wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja obrońcy oskarżonego D. S. (1) jest niezasadna, natomiast pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej zasługuje na uwzględnienie. Nie ulega żadnej wątpliwości, że oskarżony D. S. (1) w sposób aktywny wspólnie z K. S. (2) , brał udział w pobiciu pokrzywdzonej K. R. . Wskazują na to, dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne, z których wynika, że oskarżony D. S. (1) nie tylko słownie podburzał K. S. (1) do bicia pokrzywdzonej ale sam kopał w głowę i nogi oraz wyzywał, a następnie wraz z K. S. (2) wyprowadził K. R. z budynku, pozostawiając 60 letnią kobietę na zimnie przed klatką schodową. Dodać należy, że oskarżony aprobował przestępcze zachowanie K. S. wobec pokrzywdzonej, nie próbując się im przeciwstawić i zachęcając go do jej bicia. Trafnie też Sąd ustalił, że obrażenia jakich doznała pokrzywdzona nie powstały wskutek upadku rulonu wykładziny w łazience ani też od uderzenia ją w twarz przez K. S. , z opinii bowiem sądowo – lekarskiej wynika, że obrażenia wewnątrzczaszkowe jakich doznała pokrzywdzona, skutkujące jej zgonem wywołane zostały od urazów mechanicznych godzących w głowę z co najmniej średnią siłą. Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał w oparciu o dogłębną analizę zeznań bezpośredniego świadka krytycznego zdarzenia E. K. (1) , pierwszych zeznań K. S. (1) oraz A. A. . Wyjaśnienia oskarżonego D. S. jako niewiarygodne Sąd odrzucił. Sąd Okręgowy oceniając wskazane dowody dokonał ich analizy kierując się wymagani określonymi w art. 7 k.p.k. Sąd nie pominął żadnych nieścisłości w wypowiedziach świadka E. K. , zwracając uwagę, że również ten świadek ubliżał pokrzywdzonej. Zarazem słusznie zauważył, iż świadek ten nie miała żadnego interesu prawnego w pomawianiu oskarżonego. Sąd trafnie też spostrzegł, że świadek A. A. , która nie była obecna podczas krytycznego zdarzenia, w zainscenizowanej rozmowie z K. S. dowiedziała się od niego, że sprawcą pobicia jej matki był oskarżony D. S. (1) . Reasumując należy uznać, że w sprawie nie występują żadne wątpliwości co do udziału oskarżonego w pobiciu pokrzywdzonej, a zatem sytuacja określona w art. 5 § 2 k.p.k. w sprawie nie zachodzi. Sąd przekonanie swoje o zawinieniu oskarżonego oparł na przekonującej analizie wszystkich dowodów zebranych w sprawie, w tym także opinii biegłego psychologa W. G. odnoszącej się do zeznań świadka E. K. (1) , dokumentacji lekarskiej pokrzywdzonej i opinii sądowo – medycznej dotyczącej stanu zdrowia i przyczyny śmierci K. R. . Należy zauważyć, że w przeciwieństwie do Sądu, który ocenę dowodów zawarł na str. 6 – 18 maszynopisu pisemnego uzasadnienia wyroku, obrońca oskarżonego w złożonej apelacji poza gołosłownym stwierdzeniem zaistnienia w sprawie wątpliwości co do sprawstwa D. S. w żadnym wymiarze nie odniósł się do rozważań Sądu, nie wskazując, które z jego elementów naruszałyby wymogi określone w art. 7 k.p.k. Jednakże Sąd dokonując prawidłowych ustaleń faktycznych odnośnie sprawstwa oskarżonego D. S. w pobiciu pokrzywdzonej wspólnie z K. S. w sposób wadliwy i niezrozumiały przyjął, iż działaniem swoim wyczerpał dyspozycję przepisu art. 158 § 1 k.k. Dokonując zmiany kwalifikacji prawnej zaproponowanej w akcie oskarżenia, Sąd Okręgowy dokonał jednocześnie zmiany opisu czynu przypisanego oskarżonemu pomijając w nim działanie oskarżonego polegające na kopaniu po głowie pokrzywdzonej w następstwie czego w wyniku doznanych obrażeń zmarła. W rezultacie doszło do rażącej sprzeczności między ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez Sąd, w których zaakcentowano kopanie pokrzywdzonej przez oskarżonego z K. S. po głowie i nogach a opisem czynu mu przypisanego, przez co kwalifikacja prawna zastosowanego przepisu normy prawnej stała się niewłaściwa zaś wymierzona oskarżonemu kara nieadekwatna. Powodem zmiany kwalifikacji prawnej czynu oskarżonemu D. S. (1) z art. 158 § 1 i 3 k.k. na art. 158 § 1 k.k. było uznanie przez Sąd braku jednoznacznych podstaw do przypisania indywidualnie oskarżonemu bezpośredniego spowodowania u pokrzywdzonej K. R. takich obrażeń, które skutkowałyby jej zgonem. Zaprezentowana przez Sąd Okręgowy interpretacja prawna przepisu art. 158 § 1 i 3 k.k. świadczy o zignorowaniu nie tylko poglądu prawnego wyrażonego przez Sąd Apelacyjny w przedmiotowej sprawie w wyroku z dnia 24 listopada 2010 r. o sygn. akt II AKa 333/10 (str. 15 maszynopisu uzasadnienia) ale także o braku znajomości doktryny prawa karnego i orzecznictwa sądowego odnośnie stosowania przepisu art. 158 § 1 i 3 k.k. W związku z tym należy przypomnieć, że kwalifikacja z art. 158 § 3 k.k. ma zastosowanie do sprawcy pobicia, gdy: a) nie można stwierdzić, że pomiędzy indywidulnym działaniem a wynikiem przewidzianym w art. 158 § 3 k.k. zachodzi związek przyczynowy, b) dany sprawca nie działał w zamiarze, aby z jego działania lub działania wspólnie z innym napastnikiem wynikał skutek przewidziany w art. 158 § 3 k.k. W przypadku, w którym zamiar sprawcy pobicia (bezpośredni lub ewentualny) skierowany jest np. na spowodowanie śmierci albo ciężkiego lub innego uszkodzenia ciała, ma zastosowanie przepis art. 148 k.k. albo art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 k.k. , a nie art. 158 k.k. W rezultacie błędnego procedowania doszło nie tylko do rażących naruszeń prawa tj. art. 442 § 3 k.p.k. , art. 158 § 1 i 3 k.k. ale także rażącej sprzeczności między sentencją zaskarżonego wyroku a poczynionymi ustaleniami faktycznymi zawartymi w części motywacyjnej wyroku, których to błędów nie można było naprawić w postępowaniu odwoławczym. Dodać należy, że przedmiotowe orzeczenie doprowadziło także do sprzeczności z wyrokiem Sądu Okręgowego W. –. P. w. W. z dnia 29 lipca 2010 r. o sygn. akt V K 93/09, w którym działanie K. S. (1) wspólnie i w porozumieniu z inną osobą (tj. D. S. ), przejawiające się wspólnym przestępczym działaniem na szkodę K. R. w wyniku, którego poniosła śmierć zostało zakwalifikowane z art. 158 § 1 i 3 k.k. Poza tym wykazane błędne rozstrzygnięcie Sądu spowodowało również przewlekłość postępowania w sprawie niezbyt skomplikowanej i konieczność jej ponownego już po raz czwarty rozpoznania. Z tych wszystkich powodów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.