II AKa 358/16

Sąd Apelacyjny w KatowicachKatowice2016-10-28
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokaapelacyjny
narkotykipaserstwoustawa o przeciwdziałaniu narkomaniikodeks karnyapelacjauchylenie wyrokuponowne rozpoznanieocena dowodówprawo karne materialneprawo procesowe

Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego w części dotyczącej przestępstw narkotykowych i paserstwa, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu błędów w ocenie dowodów i ustaleń faktycznych, jednocześnie utrzymując w mocy wyrok w pozostałej części i warunkowo zawieszając wykonanie kary.

Sąd Apelacyjny rozpoznał apelacje prokuratora i obrońcy dotyczące wyroku Sądu Okręgowego w sprawie oskarżonego Ł. T. o przestępstwa narkotykowe i paserstwo. Sąd odwoławczy uchylił wyrok w punktach dotyczących tych przestępstw, wskazując na błędy w ocenie dowodów i potrzebę ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd Okręgowy. W pozostałej części wyrok utrzymano w mocy, a karę pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby.

Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał sprawę Ł. T. oskarżonego o przestępstwa z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz paserstwo, po rozpoznaniu apelacji prokuratora i obrońcy. Sąd Okręgowy w Częstochowie uznał oskarżonego winnym udzielenia marihuany małoletniej oraz pomocy w zbyciu skradzionej biżuterii, orzekając karę łączną roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania. Sąd Okręgowy uniewinnił oskarżonego od zarzutu udzielenia środka odurzającego w dniu 16 grudnia 2014 r. Sąd Apelacyjny, analizując apelacje, stwierdził błędy w ocenie dowodów przez Sąd Okręgowy w zakresie zarzutu z art. 59 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, uznając ocenę zeznań świadka M. C. za dowolną i niekonsekwentną. W związku z tym uchylono wyrok w tej części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd odwoławczy odniósł się również do zarzutu obrazy prawa materialnego dotyczącego art. 72 § 1 k.k. i art. 4 § 1 k.k., stwierdzając, że Sąd Okręgowy nie zastosował korzystniejszego dla oskarżonego brzmienia przepisów obowiązującego do 30 czerwca 2015 r. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej kary 6 miesięcy pozbawienia wolności na okres próby 3 lat. Analizując zarzuty obrońcy dotyczące przestępstwa paserstwa, Sąd Apelacyjny wskazał na błędy w ustaleniach faktycznych Sądu Okręgowego, w szczególności dotyczące wartości zbytej biżuterii i jej pochodzenia, a także kwestię zamiaru popełnienia przestępstwa. Stwierdzono naruszenie art. 410 k.p.k. poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego. W związku z tym uchylono wyrok w punktach dotyczących paserstwa i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok w pozostałej części, zasądził koszty obrony z urzędu i zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, ocena dowodów była dowolna i niekonsekwentna, co naruszyło art. 7 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd Okręgowy w sposób niekonsekwentny ocenił zeznania świadka M. C., uznając je za nieudolną próbę wsparcia linii obrony, a jednocześnie opierając się na nich w kwestii niepotwierdzenia, że sprzedana substancja była marihuaną. Brak było podstaw do rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego w sytuacji, gdy podobne dowody pozwoliły na uznanie sprawstwa w innym, analogicznym przypadku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania w części, utrzymanie w mocy w pozostałej części

Strona wygrywająca

oskarżony (w części dotyczącej uchylenia wyroku)

Strony

NazwaTypRola
Ł. T.osoba_fizycznaoskarżony
Anna Chowańska-TrelainneProkurator
M. S.inneobrońca z urzędu
M. C.osoba_fizycznaświadk
N. C.osoba_fizycznaświadk
B. C.osoba_fizycznapokrzywdzona/oskarżycielka posiłkowa
N. K.osoba_fizycznaświadk
A. D.osoba_fizycznapokrzywdzona

Przepisy (18)

Główne

u.p.n. art. 58 § ust. 2

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

u.p.n. art. 59 § ust. 2

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

k.k. art. 291 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 85 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 86 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 69 § § 1 i 2

Kodeks karny

W brzmieniu obowiązującym do dnia 30.06.2015r. (umożliwia zawieszenie kary do 2 lat pozbawienia wolności).

k.k. art. 70 § § 2

Kodeks karny

W brzmieniu obowiązującym do dnia 30.06.2015r.

k.k. art. 73 § § 2

Kodeks karny

W brzmieniu obowiązującym do dnia 30.06.2015r.

k.k. art. 4 § § 1

Kodeks karny

Zasada kolizji ustaw w czasie, konieczność zastosowania przepisów korzystniejszych dla sprawcy.

k.k. art. 46 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 72 § § 1

Kodeks karny

Obowiązki nakładane przy warunkowym zawieszeniu kary. W brzmieniu obowiązującym do 30.06.2015r. możliwość nałożenia obowiązku była fakultatywna, obecnie obligatoryjna (chyba że orzeczono środek karny).

Pomocnicze

k.k. art. 12

Kodeks karny

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.k. art. 5

Kodeks postępowania karnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego.

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek oparcia orzeczenia na całości materiału dowodowego.

k.p.k. art. 49 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 53

Kodeks postępowania karnego

k.w. art. 122 § § 1

Kodeks wykroczeń

Kwestia przepołowionego charakteru czynu zabronionego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut prokuratora dotyczący błędnej oceny dowodów w zakresie zarzutu z art. 59 ust. 2 u.p.n. Zarzut obrońcy dotyczący obrazy art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 72 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 30.06.2015 r. Zarzut obrońcy dotyczący błędów w ustaleniach faktycznych i naruszenia art. 410 k.p.k. w zakresie przestępstwa paserstwa (wartość szkody, pochodzenie biżuterii, zamiar).

Odrzucone argumenty

Zarzut prokuratora dotyczący obrazy art. 72 § 1 k.k. (w brzmieniu po 01.07.2015 r.) w oderwaniu od zasady kolizji ustaw w czasie. Zarzut obrońcy dotyczący obrazy art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w sytuacji, gdy sąd odwoławczy uznał umyślność działania oskarżonego.

Godne uwagi sformułowania

ocena dowodów jest dowolna i razi swą niekonsekwencją nieudolna próba wsparcia linii obrony pokrętne i nielogiczne zeznania nie ma możliwości zweryfikowania okoliczności tejże transakcji nie sposób za taką uznać analizę zaprezentowaną w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia nie przesądza to w żadnym wypadku, iż w sprawie doszło do zaistnienia wątpliwości, o których mowa w treści art. 5 k.p.k. nie może dziwić, że zarzut oskarżyciela publicznego należało uznać za trafny nie odniósł się w uzasadnieniu swego orzeczenia do ogólnej zasady kodeksowej, normującej kwestię tzw. kolizji ustaw w czasie, ustanowionej w art. 4 § 1 k.k. stanowisko to nie wydaje się być jednak słuszne nie miał racji skarżący w jednej kwestii związanej z niniejszym zarzutem nie oparł się na całości dostępnego w sprawie materiału dowodowego i potraktował go w sposób wybiórczy nie miał racji skarżący, że sąd ten w żadnym razie nie wykazał istnienia takiego zamiaru, a ustalenia w tym zakresie są w istocie zupełnie dowolne

Skład orzekający

Aleksander Sikora

przewodniczący

Iwona Hyła

sprawozdawca

Bożena Summer-Brason

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad oceny dowodów w sprawach narkotykowych i paserstwa, stosowanie zasady kolizji ustaw w czasie (art. 4 § 1 k.k.), ustalanie stanu faktycznego w sprawach o paserstwo, w tym wartości szkody i pochodzenia przedmiotów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, wymaga uwzględnienia kontekstu prawnego obowiązującego w danym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy przestępstw narkotykowych i paserstwa, a także błędów proceduralnych i materialnoprawnych popełnionych przez sąd pierwszej instancji. Uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania zawsze budzi zainteresowanie, zwłaszcza gdy dotyczy błędów w ocenie dowodów.

Sąd Apelacyjny uchyla wyrok w sprawie narkotykowej i paserstwa. Błędy sądu I instancji kluczowe dla rozstrzygnięcia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: II AKa 358/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2016 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSA Aleksander Sikora Sędziowie SSA Iwona Hyła (spr.) SSA Bożena Summer-Brason Protokolant Agnieszka Przewoźnik przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Myszkowie del. do Prokuratury Rejonowej w Częstochowie Anny Chowańskiej-Treli po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r. sprawy Ł. T. s. M. i M. , ur. (...) w C. oskarżonego z art. 58 ust.2 i art. 59 ust. 2 Ustawy z 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii , art. 291 § 1 kk w zw. z art. 12 kk na skutek apelacji prokuratora i obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 7 czerwca 2016 roku sygn. akt II K 99/15 1. uchyla zaskarżony wyrok w punktach od 2 do 8 i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania; 2. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; 3. na podstawie art. 69§1 i 2 kk , art. 70§2 kk oraz art. 73§2 kk w brzmieniu obowiązującym do dnia 30.06.2015r. w zw. z art. 4§1 kk , warunkowo zawiesza wobec oskarżonego Ł. T. na okres lat 3 (trzech) tytułem próby, wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w punkcie 1 zaskarżonego wyroku, oddając oskarżonego w tym czasie pod dozór kuratora; 4. zasądza od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Częstochowie) na rzecz adwokata M. S. – Kancelaria Adwokacka w C. kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym 23 % VAT, z tytułu obrony z urzędu udzielonej oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym oraz kwotę 124,50 (sto dwadzieścia cztery, pięćdziesiąt groszy) złotych tytułem zwrotu kosztów dojazdu; 5. zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie przed Sądem I i II instancji, obciążając nimi Skarb Państwa. Sygn. akt II AKa 358/16 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Częstochowie, wyrokiem z dnia 7 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. akt II K 99/15, uznał oskarżonego Ł. T. za winnego popełnienia następujących przestępstw: - z art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii polegającego na tym, że w miesiącu październiku 2014 r. w C. przy ulicy (...) w mieszkaniu nr (...) , działając wbrew przepisom ustawy udzielił małoletniej M. C. lat 16, jednej porcji konsumenckiej marihuany, za co na mocy art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii skazał go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; - z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. polegającego na tym, że w okresie od drugiej połowy listopada 2014 r. do dnia 09.01.2015 r. w C. , działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru i w krótkich odstępach czasu pomógł M. C. i N. C. w zbyciu złotej biżuterii o łącznej wartości około 12.650 zł uzyskanej w wyniku kradzieży wiedząc, ze przedmioty te pochodzą z czynu zabronionego, za co na mocy art. 291 § 1 k.k. skazał go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; Następnie na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. , Sąd Okręgowy orzekł karę łączną 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 3 lat i oddał oskarżonego pod dozór kuratora sądowego, opierając swe orzeczenie o treść art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 2 k.k. i art. 73 § 2 k.k. Na mocy art. 46 § 1 k.k. sad I instancji orzekł wobec oskarżonego środek kompensacyjny w postaci obowiązku naprawienia szkody w części, poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej B. C. kwoty 5000 zł. Sąd I instancji orzekł także o dowodach rzeczowych oraz kosztach postępowania i przyznał wynagrodzenie na rzecz obrońcy z urzędu. Sąd Okręgowy w Częstochowie wyżej opisanym wyrokiem uniewinnił oskarżonego Ł. T. od popełnienia przestępstwa z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii , polegającego na tym, że w dniu 16 grudnia 2014 r. w C. przy Alei (...) działając wbrew przepisom ustawy udzielił środka odurzającego w postaci marihuany w ilości 2 gram za kwotę 60 zł., małoletniej M. C. lat 16, zaś kosztami procesu w tym zakresie obciążył Skarb Państwa. Apelacje wywiedzione zostały przez prokuratora i obrońcę oskarżonego. Prokurator zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego Ł. T. , stawiając orzeczeniu następujące zarzuty: - błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegającego na dowolnej ocenie materiału dowodowego dokonanej wbrew zasadom logicznego rozumowania oraz wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego a nadto nacechowanej brakiem konsekwencji, a polegającej na uznaniu, że brak jest podstaw do uznania sprawstwa oskarżonego Ł. T. odnośnie czynu ujętego w punkcie II aktu oskarżenia, gdzie sąd dał w tym zakresie wiarę zeznaniom M. C. pomimo tego, że jednocześnie wskazał, iż M. C. podczas składania zeznań przed Sądem podjęła nieudolną próbę wsparcia linii obrony oskarżonego, - obrazy prawa materialnego, a to przepisu art. 72 § 1 k.k. poprzez jego niezasadne niezastosowanie i nieorzeczenie wobec oskarżonego Ł. T. jednego z obowiązków w nim określonych, w sytuacji, gdy orzeczenie takiego obowiązku ma charakter obligatoryjny w przypadku zastosowania środka probacyjnego w postaci warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności. Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie 5 i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania; wniósł także o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez nałożenie na oskarżonego na zasadzie art. 72 § 1 k.k. obowiązku informowania sądu o przebiegu okresu próby. Obrońca oskarżonego Ł. T. zaskarżył wyrok w punktach 2, 4, 6 i zarzucił (cytaty z apelacji): - naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. poprzez jego wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy wartość zbytego mienia w trzech przypadkach nie przekracza ¼ minimalnego wynagrodzenia za pracę, brak jest dowodów na przyjęcie umyślności w działaniu oskarżonego oraz brak jest wykazania, aby zamiar popełnienia przestępstw istniał już w przed podjęciem pierwszego zachowania; - naruszenie art. 46 k.k. poprzez zasądzenie obowiązku naprawienia szkody w sytuacji braku jednoznacznego i niebudzącego wątpliwości ustalenia wysokości tejże szkody, - naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 49 § 1 k.p.k. poprzez zasądzenie obowiązku naprawienia szkody przez oskarżonego, który swoim zachowaniem nie wyrządził szkody B. C. , - naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 53 k.p.k. w zw. z art. 49 § 1 k.p.k. poprzez przyznanie B. C. statusu pokrzywdzonej i występowanie przez nią w charakterze oskarżycielki posiłkowej, - naruszenie art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 72 § 1 k.k. w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r. poprzez jego niezastosowanie. Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca oskarżonego Ł. T. wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zarówno apelacja prokuratora, jak i obrońcy oskarżonego Ł. T. , zasługiwały w części na uwzględnienie, czego konsekwencją stało się uchylenie zaskarżonego wyroku w punktach od 2 do 8 i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Odnosząc się do zarzutu postawionego w apelacji wywiedzionej przez prokuratora, w zakresie, w jakim podnosił dowolną ocenę materiału dowodowego prowadzącą w efekcie do błędnych ustaleń faktycznych w odniesieniu do uniewinnienia oskarżonego Ł. T. od popełnienia zbrodni z art. 59 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, to istotnie stwierdzić trzeba, że sąd meriti naruszył tu normę przewidzianą w art. 7 k.p.k. Sąd odwoławczy przeprowadzając kontrolę zaskarżonego orzeczenia doszedł do przekonania, że ocena dowodów w tej części jest dowolna i razi swą niekonsekwencją. Rację miał skarżący podnosząc, że choć generalnie Sąd I instancji odmówił wiary zeznaniom M. C. , składanym w toku rozprawy głównej, oceniając je jako „nieudolną próbę wsparcia linii obrony oskarżonego”, to w efekcie z niezrozumiałych powodów dał jej wiarę w zakresie faktu, że zakupiona i przekazana jej przez Ł. T. substancja nie była marihuaną. Sąd meriti ustalił, iż do transakcji pomiędzy oskarżonym i M. C. doszło, podobnie jak do przekazania jej „jakiejś substancji”, niemniej jednak swe rozważania w tym temacie sąd meriti podsumowuje stwierdzeniem, że nie ma możliwości zweryfikowania okoliczności tejże transakcji, a w szczególności wykazania za pomocą dowodów przedstawionych przez oskarżyciela, iż przedmiotem sprzedaży była marihuana, a nie jakiś bliżej nieustalony środek. Oczywistym jest przy tym, że Sąd Okręgowy miał prawo do własnej oceny materiału dowodowego, ale ocena ta winna być przede wszystkim kompleksowa i konsekwentna, zgodna z zasadami wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. W sytuacji zaś, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, nie sposób za taką uznać analizę zaprezentowaną w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia. Przystępując do analizy zeznań M. C. , sąd meriti nie dość, że określa te zeznania nieudolną próbą wsparcia linii obrony oskarżonego, to jeszcze uznaje je za „pokrętne i nielogiczne” (k. 3-4 uzasadnienia). W takiej sytuacji nie może dziwić, że zarzut oskarżyciela publicznego należało uznać za trafny. Choć w istocie materiał dowodowy dotyczący zarzutu postawionego oskarżonemu w punkcie II aktu oskarżenia jest niezwykle skromny, bo sprowadza się do zeznań M. C. i wyjaśnień oskarżonego, to nie przesądza to w żadnym wypadku, iż w sprawie doszło do zaistnienia wątpliwości, o których mowa w treści art. 5 k.p.k. , które należałoby rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego. Różnorodność wersji na temat konkretnego zdarzenia, prezentowana przez uczestników procesu nie jest bowiem równoznaczna z istnieniem niedających się usunąć wątpliwości. W takim przypadku sąd orzekający zobowiązany jest do dokonania ustaleń na podstawie swobodnej oceny dowodów i dopiero wówczas, gdy wątpliwości nie zostaną usunięte, powinien je tłumaczyć na korzyść oskarżonego. Wszak podobna sytuacja procesowa zaistniała w odniesieniu do pierwszego z przypisanych oskarżonemu przestępstw, gdzie także nie doszło do zatrzymania substancji odurzającej, której oskarżony miał udzielić M. C. , a sąd opierając się na zeznaniach złożonych przez nią w toku śledztwa, uznał sprawstwo oskarżonego w tym zakresie. Tym bardziej zatem w takim stanie rzeczy niekonsekwentne było rozstrzygnięcie o uniewinnieniu Ł. T. Zważyć wszak trzeba, że zarówno M. C. , jak i oskarżony, byli osobami, które nie po raz pierwszy miały kontakt ze środkami odurzającymi, a co się z tym wiąże, oboje wiedzieli jak środek ten wygląda, jaki ma zapach i działanie, z kolei M. C. nawet w toku rozprawy głównej nigdy nie zaprzeczyła w sposób stanowczy, że zakupiony dla niej środek nie był marihuaną. Fakt ten poddawała jedynie w wątpliwość. Tak więc podczas ponownego rozpoznania sprawy sąd I instancji ponownie przeanalizuje dowody zgromadzone w tym zakresie, oceni je w sposób odpowiadający wymogom przewidzianym w treści art. 7 k.p.k. , weźmie przy tym także pod uwagę ujawniony przed sądem I instancji (k. 208) fakt złożenia zawiadomienia przez oskarżycielkę posiłkową B. C. , o możliwości popełnienia przez Ł. T. przestępstwa z art. 245 k.k. na szkodę jej córki M. C. . Drugi z kolei zarzut, postawiony w apelacji prokuratora, dotyczący obrazy prawa materialnego, tj. art. 72 § 1 k.k. , zostanie omówiony łącznie z zarzutem obrazy tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., jaki postawiony został w apelacji obrońcy oskarżonego Ł. T. . Pomijając pewną wadliwość sformułowania tego zarzutu przez obrońcę oskarżonego, stwierdzić wszak trzeba, że sąd I instancji w ogóle nie odniósł się w uzasadnieniu swego orzeczenia do ogólnej zasady kodeksowej, normującej kwestię tzw. kolizji ustaw w czasie, ustanowionej w art. 4 § 1 k.k. Jak wynika z treści wyroku, Sąd Okręgowy zastosował przepisy prawa karnego materialnego w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r. Stanowisko to nie wydaje się być jednak słuszne, zwłaszcza w kontekście nowego brzmienia przepisu art. 72 k.k. Otóż zgodnie z jego treścią, obowiązującą od dnia 1 lipca 2015 r., zawieszając wykonanie kary sąd nakłada na skazanego co najmniej jeden z obowiązków przewidzianych w § 1 tego przepisu. Wcześniejsze brzmienie tego artykułu nie przewidywało takiego obowiązku, a wyłącznie możliwość jego orzeczenia. Aktualnie fakultatywną decyzję w tym przedmiocie przewiduje się tylko wówczas, jeśli sąd orzeka środek karny. Taki środek wobec oskarżonego Ł. T. nie został orzeczony. Orzeczony wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody, o jakim mowa w art. 46 k.k. , jest wszak środkiem kompensacyjnym, a nie karnym. W tej sytuacji uregulowanie zawarte w treści art. 72 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. jest dla sprawcy korzystniejsze, nie wspominając już o treści art. 69 § 1 k.k. , który przewiduje przecież możliwość warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku, a nie tak, jak było to w poprzednim stanie prawym – do dwóch lat pozbawienia wolności. Z tych względów, choć de facto zarzut obrazy prawa materialnego postawiony w środku odwoławczym przez prokuratora byłby w innej sytuacji procesowej słuszny, to w niniejszej sprawie, kiedy wniesiono także apelację na korzyść Ł. T. i zarzucono w niej obrazę art. 4 § 1 k.k. , sąd odwoławczy uznał, iż konieczne będzie zastosowanie przepisów Kodeksu karnego w brzmieniu do dnia 30 czerwca 2015 r., w odniesieniu do tej części wyroku, który został utrzymany w mocy, a zatem do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 zaskarżonego wyroku. Orzeczoną tam prawomocnie już karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, Sąd Apelacyjny warunkowo zawiesił na okres próby trzech lat, oddając oskarżonego w tym czasie pod dozór kuratora sądowego. Rozstrzygnięcie swe wydał sąd odwoławczy w oparciu o treść art. 69 § 1 i 2 k.k. , art. 70 § 2 k.k. i art. 73 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. Kolejną kwestią, która wymagała rozważenia, był podniesiony przez obrońcę oskarżonego zarzut obrazy przepisów prawa procesowego, a to art. 49 § 1 k.p.k. oraz art. 53 k.p.k. , która miała mieć zdaniem skarżącego wpływ na treść orzeczenia, a wynikała – jego zdaniem - z błędnego przyznania B. C. statusu osoby pokrzywdzonej przestępstwem paserstwa. W niemalże identycznej sytuacji procesowej wypowiadał się już tutejszy Sąd Apelacyjny, a miało to miejsce w toku rozpoznania sprawy o sygn. akt (...) przeciwko P. G. , która została wyłączona do odrębnego postępowania z niniejszej sprawy przeciwko Ł. T. P. G. oskarżony był także o popełnienie przestępstwa z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. , a B. C. korzystała w niej również ze statusu pokrzywdzonej, a następnie oskarżycielki posiłkowej. Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym sprawę Ł. T. w całości akceptuje i popiera stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 26.11.2015 r. sygn. akt (...) , z którego wynika, że B. C. miała prawo zarówno do złożenia wniosku o naprawienie szkody w trybie art. 46 k.k. , jak i do korzystania w sprawie ze statusu oskarżycielki posiłkowej. Działania pasera, który bądź uczestniczy w obrocie rzeczą, bądź ją przed właścicielem ukrywa, uniemożliwiają właścicielowi całkowicie realizację jego prawa własności w formie korzystania z rzeczy i w znacznej mierze ograniczają możliwość realizacji prawa poprzez rozporządzanie rzeczą, a skoro tak, to działania te bezpośrednio naruszają prawo własności, będące przedmiotem ochrony art. 291 § 1 k.k. Należy także w całości przychylić się do poglądu, jaki zaprezentowany został w Uchwale Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2014 r. I KZP 8/14 o tym, iż przedmiotem ochrony przestępstwa z art. 291 § 1 k.k. - w pewnych sytuacjach, wynikających z okoliczności danej sprawy - jest własność (lub inne prawa majątkowe), a właściciel rzeczy (dysponent prawa majątkowego) może być podmiotem bezpośrednio pokrzywdzonym przestępstwem paserstwa umyślnego. Rację trzeba jednak przyznać apelującemu (obrońcy oskarżonego Ł. T. ), gdy zarzuca sądowi meriti brak jednoznacznych ustaleń w zakresie szkody, jaka powstała w mieniu pokrzywdzonej B. C. , a także niewyjaśnienia powodów, dla których sąd I instancji przyjął w odniesieniu do zachowania oskarżonego - przypisanego mu w punkcie 2 wyroku - działania w warunkach określonych w treści art. 12 k.k. I choć znów zarzut ten został sformułowany niepoprawnie, bo skarżący zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, nie zaś błąd w ustaleniach faktycznych, to kwestia ta z punktu widzenia istotności i trafności zarzutu pozostawała bez znaczenia. Dla porządku tylko przypomnieć trzeba, że obraza prawa materialnego polega na jego wadliwym zastosowaniu w orzeczeniu, które oparte jest na trafnych i niekwestionowanych ustaleniach faktycznych. Nie można więc mówić o obrazie prawa materialnego w sytuacji, gdy wadliwość orzeczenia w tym zakresie jest wynikiem błędnych ustaleń faktycznych, przyjętych za jego podstawę lub naruszenia przepisów procesowych. Opis czynu przypisanego w wyroku Sądu Okręgowego, wskazuje, że doszło do zrealizowania znamion występku z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Obraza prawa materialnego (błąd w wyrokowaniu) dotyczy zaś błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego lub jego niezastosowania w wypadkach, gdy istnieje do tego podstawa, lecz zawsze w sytuacji, gdy nie są kwestionowane ustalenia faktyczne przypisanego czynu. Nie może być zatem zasadnego zarzutu obrazy przepisów prawa materialnego (gdy kwestionuje się zastosowaną kwalifikację prawną), w sytuacji gdy skarżący w działaniu oskarżonego nie dopatruje się zachowań ujętych przez sąd w opisie czynu przypisanego, a które zdaniem skarżącego nie miały miejsca. Na wstępie stwierdzić jednak trzeba, że nie miał racji skarżący w jednej kwestii związanej z niniejszym zarzutem. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zebrane dotychczas w sprawie dowody, jak słusznie przyjął to sąd meriti, wskazują na umyślność w działaniu oskarżonego i w tej części ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego nie mogły zostać skutecznie podważone. Co zaś tyczy się pozostałych ustaleń związanych z przypisanym oskarżonemu występkiem paserstwa, to albo były one błędne, albo nie dokonano ich w ogóle. Doszło do tego na skutek obrazy treści art. 410 k.p.k. Sąd Okręgowy nie oparł się na całości dostępnego w sprawie materiału dowodowego i potraktował go w sposób wybiórczy, nie mając w polu widzenia najistotniejszych dowodów, jakimi były dokumentu w postaci umów lombardowych, a nadto zeznań M. C. i przede wszystkim N. K. . Okoliczności te doprowadziły do zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do faktycznej wartości szkody, jaka została wyrządzona w mieniu pokrzywdzonej na skutek działania oskarżonego Ł. T. . Z akt sprawy wynika bowiem, że oskarżony zawarł cztery umowy pożyczki pod zastaw, a to w dniach: - 30.12.2014 r. (k.24) – wartość zastawu (dwa pierścionki) określona na 314 zł, - 21.11.2014 r. (k.36) – wartość zastawu (biżuteria używana piersc. AU 2,33 gr) określona na 168 zł, - 16.12.2014 r. (k.37) - wartość zastawu (biżuteria używana wyr. AU 17,29 gr) określona na 1344 zł, - 09.01.2015 r. (k.38) – wartość zastawu (biżuteria używana wyr. AU 6,53 gr) określona na 504 zł. Sąd meriti uznał, że wszystkie przedmioty zastawione w lombardzie przez oskarżonego pochodziły od M. C. i N. C. , z tym, że w przypadku tej ostatniej był to złoty sygnet. Pominął sąd zupełnie, że oskarżony miał zbyć także biżuterię należącą do N. K. i choć słusznie w opisie czynu nie ma mowy o pomocy w zbyciu także tych przedmiotów, to niewykluczone, że wartość przedmiotu paserstwa przypisana Ł. T. obejmuje także i tę biżuterię. Zważyć przy tym trzeba i z całą stanowczością podkreślić, że biżuteria ta nie pochodziła z przestępstwa kradzieży (jak wynika z zeznań N. K. jej rodzice nie oponowali przeciwko sprzedaży tych przedmiotów), a zatem nie mogła ona stanowić przedmiotu przestępstwa paserstwa. Sąd I instancji w żaden sposób jednak nie ustalił, czy część spośród oddanych pod zastaw przedmiotów, na którą opiewają umowy pożyczki lombardowej, nie pochodziła właśnie od N. K. , co ma przecież niezmiernie istotne znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności karnej Ł. T. i ustalenia wartości przedmiotu paserstwa. Taka wątpliwość i możliwość w sprawie zachodzi, zwłaszcza w kontekście zeznań M. C. , która twierdziła, że przekazała oskarżonemu w celu sprzedaży 5 złotych pierścionków i łańcuszek (takie ustalenia poczynił także sąd meriti na k.1 uzasadnienia). Skąd zatem wartość tej biżuterii ustalona na kwotę około12.500 zł w zakresie pokrzywdzonej B. C. ? Sąd odwoławczy zdaje sobie sprawę z pewnych trudności jakie mogą zaistnieć podczas ustalania wartości biżuterii skradzionej na szkodę B. C. oraz A. D. , niemniej jednak zasadnicze znaczenie ma określenie przede wszystkim ilości i rodzaju skradzionych, a następnie zbytych przez oskarżonego przedmiotów i niwątpliwe ustalenie, które z nich pochodziły z kradzieży popełnionej na szkodę A. D. i pokrzywdzonej C. , a które stanowiły własność N. K. i siłą rzeczy nie mogły wchodzić w skład przedmiotu paserstwa. Dopiero kolejnym krokiem będzie próba wyceny biżuterii i w tym zakresie pomocna może się okazać wiedza specjalistyczna biegłego z zakresu wyceny ruchomości, z której sąd ponownie rozpoznający sprawę może skorzystać. Niemniej istotne znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności karnej oskarżonego za zachowania opisane w punkcie 2 zaskarżonego wyroku będzie miała okoliczność wynikająca z treści art. 122 § 1 k.w., kwestia tzw. przepołowionego charakteru czynu zabronionego, opisanego w typie przestępstwa z art. 291 § 1 k.k. . Obowiązkiem sądu meriti - co do zasady - jest zawsze dokładne ustalenie wartości rzeczy, aby prawidłowo określić zasadę odpowiedzialności za taki czyn (vide wyrok SN z dnia 7 listopada 2014 r., II KK 298/14, Prok.i Pr.-wkł. 2015/3/8). I choć w zaskarżonym wyroku sąd meriti uznał, że oskarżony działał w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, to jednak rację ma skarżący, że sąd ten w żadnym razie nie wykazał istnienia takiego zamiaru, a ustalenia w tym zakresie są w istocie zupełnie dowolne i sprowadzają się do arbitralnego stwierdzenia o wyrażaniu „stałej gotowości” Ł. T. do udzielania pomocy w sprzedaży biżuterii. Oczywistym jest zatem, że jeśli przy ponownym rozpoznaniu sprawy istnienia tego zamiaru nie da się wykazać, to zachowania objęte skargą prokuratora należałoby potraktować jako odrębne czyny, które – być może z uwagi na wartość przedmiotu paserstwa – stanowić mogą wykroczenia. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, Sąd Apelacyjny uchylił wyrok także w odniesieniu do punktu 2 i wiążących się z tym rozstrzygnięć zawartych w punktach 3, 4, 6, 7 oraz 8, i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd meriti rozpozna zatem sprawę oskarżonego w odniesieniu do czynu przypisanego mu punkcie 2 zaskarżonego wyroku, ustosunkuje się do kwestii wartości przedmiotu paserstwa i związanych z tym konsekwencji, mając na uwadze kierunek wywiedzionej w sprawie apelacji, tj. wyłącznie na korzyść oskarżonego. W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI