II AKa 31/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Katowicach, rozpoznając apelacje wniesione od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bielsku-Białej, dokonał istotnych zmian w rozstrzygnięciu dotyczącym oskarżonych J.K., W.P. i B.K. W pierwszej kolejności sąd odwoławczy uniewinnił J.K. i W.P. od zarzutu poświadczenia nieprawdy w dokumentach bankowych (art. 266 § 1 kk), powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego, która wskazuje, że przepis ten dotyczy poświadczenia okoliczności mających znaczenie prawne dla osób trzecich, a nie oświadczeń we własnym interesie. Sąd uznał, że działania oskarżonych w umowach zastawu bankowego nie wypełniły znamion tego przestępstwa. Oskarżony B.K. również został uniewinniony od tego zarzutu, ponieważ jako funkcjonariusz publiczny (urzędnik celny) nie był uprawniony do stwierdzania prawa własności towarów, a jego „potwierdzenie” nie korzystało z domniemania prawdziwości. Sąd Apelacyjny zmienił kwalifikację prawną czynów J.K. i W.P. dotyczących nadużycia zaufania w obrocie gospodarczym (art. 1 § 1 i 3 ustawy z 12.10.1994 r.) na przestępstwo popełnione nieumyślnie, uznając, że działali oni w ramach ryzyka gospodarczego, choć przekroczyli jego granice, nieumyślnie wyrządzając szkodę Spółdzielni. Sąd odwoławczy skorygował również wysokość ustalonej szkody, wyłączając z niej kwotę uiszczonego cła za odzież. W konsekwencji tych zmian, sąd orzekł kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, uwzględniając pozytywne względy prognostyczne. Sąd odrzucił zarzut prokuratora dotyczący obrazy art. 58 kpk (przestępstwo ciągłe), uznając, że działania oskarżonych stanowiły jeden czyn w ramach przestępstwa nadużycia zaufania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 266 § 1 kk w kontekście oświadczeń we własnym interesie oraz poświadczania nieprawdy przez funkcjonariuszy publicznych nieuprawnionych do danego typu poświadczenia. Określenie granic ryzyka gospodarczego i odpowiedzialności za nieumyślne wyrządzenie szkody w obrocie gospodarczym.
Dotyczy specyficznych okoliczności związanych z obrotem gospodarczym w okresie transformacji ustrojowej i specyfiki działania spółdzielni.
Zagadnienia prawne (5)
Czy poświadczenie nieprawdy w umowie zastawu bankowego, dotyczącej własności zabezpieczenia, wypełnia znamiona przestępstwa z art. 266 § 1 kk, jeśli dotyczy ono oświadczeń we własnym interesie, a nie poświadczenia wobec osób trzecich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli dotyczy oświadczeń we własnym interesie w celu realizacji umowy cywilnoprawnej, a nie poświadczenia wobec osób trzecich.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, które rozróżnia poświadczenie mające znaczenie prawne dla osób trzecich od oświadczeń we własnym interesie. Działania oskarżonych w umowach zastawu bankowego nie wypełniły znamion art. 266 § 1 kk.
Czy funkcjonariusz publiczny, który potwierdza nieprawdę w dokumencie, którego nie jest uprawniony wystawić, popełnia przestępstwo z art. 266 § 1 kk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie jest uprawniony do stwierdzenia danej okoliczności, a dokument nie korzysta z domniemania prawdziwości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że urzędnik celny nie był uprawniony do potwierdzania własności towarów na składzie celnym. Dokument taki nie korzysta z domniemania prawdziwości, a tym samym oskarżony nie wyczerpał znamion przestępstwa z art. 266 § 1 kk.
Czy działania gospodarcze podejmowane w warunkach nowej gospodarki rynkowej, które doprowadziły do szkody, mogą być uznane za ryzyko gospodarcze wyłączające bezprawność czynu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli były dopuszczalne wg aktualnego stanu wiedzy i doświadczenia, a przewaga prawdopodobieństwa korzyści nad szkodą była znacząca. Brak ostrożności i nieprzemyślane decyzje przekraczają granice ryzyka.
Uzasadnienie
Sąd analizował, czy działania oskarżonych J.K. i W.P. mieściły się w granicach ryzyka gospodarczego. Uznał, że zaciągnięcie wysokiego kredytu i sposób jego wykorzystania (zakup udziałów w spółce o złej kondycji finansowej) były decyzjami nieprzemyślanymi i nieostrożnymi, przekraczającymi dopuszczalne ryzyko, co spowodowało szkodę Spółdzielni.
Czy można przypisać oskarżonemu winę umyślną (zamiar ewentualny) za szkodę wyrządzoną Spółdzielni, jeśli działał on z wiarą we własne umiejętności i szczęście, a nie z zamiarem wyrządzenia szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli brak jest dowodów na zgodę sprawcy na skutek, a jego działania wynikały z bezpodstawnego przewidywania uniknięcia szkody, a nie z zamiaru jej spowodowania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że oskarżeni J.K. i W.P. działali nieumyślnie, przewidując możliwość wyrządzenia szkody, ale bezpodstawnie uznali, że jej unikną. Brak było dowodów na to, że godzili się na wystąpienie skutku w postaci szkody majątkowej.
Czy działania oskarżonych, polegające na zaciągnięciu kredytu i jego wykorzystaniu w sposób niezgodny z przeznaczeniem, stanowią przestępstwo ciągłe w rozumieniu art. 58 kk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli poszczególne działania stanowią elementy rozciągniętego w czasie jednego czynu (nadużycia zaufania), a nie odrębne przestępstwa.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił zarzut prokuratora dotyczący obrazy art. 58 kk, uznając, że działania oskarżonych nie stanowiły szeregu odrębnych czynów przestępnych, lecz były elementami jednego czynu nadużycia zaufania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| W. P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| B. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator | organ_państwowy | oskarżyciel |
Przepisy (18)
Główne
u.o.o.g. art. 1 § § 1 i 3
Ustawa o ochronie obrotu gospodarczego i zmianie niektórych przepisów prawa karnego
u.o.o.g. art. 1 § § 4
Ustawa o ochronie obrotu gospodarczego i zmianie niektórych przepisów prawa karnego
Podstawa karną wymiaru kary za nieumyślne nadużycie zaufania.
Pomocnicze
k.k. art. 266 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 58
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 10 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 58
Kodeks karny
k.k. art. 23a
Kodeks karny
k.p.k. art. 387 § pkt 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 3 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 273 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 387 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 387 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 3 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4 § § 1
Kodeks postępowania karnego
u.s.z.z. art. 37 § ust. 5
Ustawa o spółkach z udziałem zagranicznym
k.k. art. 246 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 246 § § 3
Kodeks karny
k.k. art. 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw do przypisania oskarżonym J.K. i W.P. przestępstwa z art. 266 § 1 kk z uwagi na charakter ich oświadczeń. • Brak uprawnień urzędnika celnego B.K. do poświadczenia własności towarów. • Działania oskarżonych J.K. i W.P. mieściły się w granicach ryzyka gospodarczego, choć je przekroczyły, a szkoda została wyrządzona nieumyślnie. • Brak dowodów na zamiar umyślny w działaniach oskarżonych J.K. i W.P. • Korekta wysokości szkody poprzez wyłączenie kosztów cła.
Odrzucone argumenty
Zarzuty prokuratora o rażącej łagodności kar i obrazie art. 58 kk (w pierwotnej ocenie sądu I instancji).
Godne uwagi sformułowania
„upoważnienie” do wystawiania dokumentu, o którym, mowa w art. 266 § 1 kk, musi odnosić się do „poświadczenia” jakichś okoliczności, mających znaczenie prawne, a nie do „oświadczenia” ich we własnym interesie. • nie każde „potwierdzenie” nieprawdziwych okoliczności, które w konsekwencji mają znaczenie prawne, przez funkcjonariusza publicznego, bądź to w dokumencie wystawionym przez niego, bądź przez inną osobę, będzie „poświadczenie nieprawdy” w rozumieniu art. 266 § 1 kk, ale jedynie takie, które dotyczy okoliczności, do stwierdzenia których dany funkcjonariusz był upoważniony • brak jest jakichkolwiek podstaw do tego, by przypisane mu przekroczenie uprawnień w zakresie jego funkcji uznać za wynik złego zamiaru, nawet ewentualnego. • nieprzemyślanych i nieostrożnych decyzji gospodarczych. • całkowita bezmyślna uległość oskarżonego W. P. wobec oskarżonego J. K. , ślepa wiara w jego umiejętności oraz szczęście w interesach, nie może tego pierwszego w żaden sposób ekskulpować • nie tyle we własne siły i umiejętności, ale przede wszystkim w szczęście i bezbłędną realizację dość wygórowanych i nie całkiem sprecyzowanych planów, nie może być oceniana w kategoriach godzenia się na wystąpienie skutku w postaci znacznej, przeważającej 200.000 zł. szkody majątkowej, ale jako element bezpodstawności przewidywania, iż skutek taki nie nastąpi.
Skład orzekający
Stanisław Raszka
przewodniczący
Jolanta Śpiechowicz
sędzia sprawozdawca
Barbara Suchowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 266 § 1 kk w kontekście oświadczeń we własnym interesie oraz poświadczania nieprawdy przez funkcjonariuszy publicznych nieuprawnionych do danego typu poświadczenia. Określenie granic ryzyka gospodarczego i odpowiedzialności za nieumyślne wyrządzenie szkody w obrocie gospodarczym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności związanych z obrotem gospodarczym w okresie transformacji ustrojowej i specyfiki działania spółdzielni.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być granice odpowiedzialności karnej w kontekście ryzyka gospodarczego i jak istotna jest precyzyjna interpretacja przepisów dotyczących poświadczenia nieprawdy, zwłaszcza w odniesieniu do funkcjonariuszy publicznych.
“Ryzyko gospodarcze czy przestępstwo? Sąd Apelacyjny wyjaśnia granice odpowiedzialności za decyzje biznesowe.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.