II AKA 307/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny utrzymał w mocy postanowienie Sądu Okręgowego oddalające wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie za represje wobec ojca wnioskodawców, uznając, że represje te nie były spowodowane działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Sąd Apelacyjny rozpatrzył apelację od postanowienia Sądu Okręgowego, które oddaliło wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie za represje wobec M. S. (1), ojca wnioskodawców. Apelacja zarzucała błąd w ustaleniach faktycznych, błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd Apelacyjny uznał apelację za niezasadną, podtrzymując ustalenia Sądu Okręgowego, że choć M. S. (1) był niesłusznie zatrzymywany, nie było to spowodowane działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie rozpoznał apelację pełnomocnika wnioskodawców R. i Z. S. od postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 16 października 2023 r., które oddaliło wniosek o zasądzenie zadośćuczynienia i odszkodowania w związku z represjami wobec ich ojca, M. S. (1). Apelacja zarzucała błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym uznaniu, że M. S. (1) nie był represjonowany za działalność niepodległościową, a także obrazę przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd Apelacyjny uznał apelację za niezasadną. Podkreślono, że Sąd Okręgowy przeprowadził wszystkie niezbędne dowody, a ocena tych dowodów była zgodna z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Sąd Apelacyjny odwołał się do publikacji Instytutu Pamięci Narodowej, z których wynikało, że M. S. (1) nie był członkiem organizacji niepodległościowej ani nie prowadził takiej działalności. Uznano, że choć M. S. (1) był niesłusznie zatrzymywany i pozbawiany wolności w latach 1946-1948, to nie było to spowodowane faktycznie prowadzoną przez niego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego. Kosztami postępowania odwoławczego obciążono Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli represje nie były spowodowane faktycznie prowadzoną działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy postanowienie Sądu Okręgowego, uznając, że mimo niesłusznego zatrzymania M. S. (1) w latach 1946-1948, brak było dowodów na to, że jego działalność miała charakter niepodległościowy, co jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczeń na podstawie odpowiednich przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (w kontekście oddalenia wniosku)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. Ł. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| R. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Z. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | represjonowany |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny za koszty |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia.
k.p.k. art. 438 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasady swobodnej i wszechstronnej oceny dowodów.
Dz. U z 2018r, poz. 2099 art. 13
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Dotyczy kosztów postępowania odwoławczego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
k.c. art. 445 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Dotyczy ciężaru dowodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ocena dowodów przez Sąd Okręgowy była zgodna z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Publikacje IPN wskazują, że M. S. (1) nie należał do organizacji niepodległościowej ani nie prowadził takiej działalności. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w niezbędnym zakresie, a skarżąca nie wnosiła o jego uzupełnienie.
Odrzucone argumenty
Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia. Błędna wykładnia art. 552 § 1 k.p.k. w zw. z art. 558 k.p.k. oraz art. 445 § 1 i 2 k.c. i art. 6 k.c. Obraza art. 7 k.p.k. poprzez przekroczenie zasad swobodnej i wszechstronnej oceny dowodów.
Godne uwagi sformułowania
choć M. S. (1) był niesłusznie zatrzymywany i pozbawiany wolności w latach 1946-1948, to nie było to spowodowane faktycznie prowadzoną przez niego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Skarżąca stara się polemizować z niektórymi ocenami, jednak nie przywołuje żadnych racjonalnych argumentów, które mogłyby wskazywać na nielogiczności czy też sprzeczności w zaprezentowanych przez Sąd Okręgowy ocenach.
Skład orzekający
Iwona Gdula
sędzia
Stanisław Kucharczyk
sędzia
Andrzej Olszewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek do przyznania zadośćuczynienia i odszkodowania za represje komunistyczne, zwłaszcza w kontekście braku jednoznacznego potwierdzenia działalności niepodległościowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, gdzie kluczowe jest udowodnienie charakteru represji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy trudnego okresu historii Polski i represji komunistycznych, co może być interesujące z perspektywy historycznej i prawnej.
“Czy represje PRL zawsze oznaczają prawo do odszkodowania? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyUZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 307/23 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 16 października 2023r. 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.5. Ustalenie faktów 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. 1.6. Ocena dowodów 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Apelację złożył pełnomocnik działający na rzecz trzech wnioskodawców. Jednak wnioskodawczyni A. Ł. (1) , pismem z dnia 12 marca 2024r., cofnęła apelację w części jej dotyczącej, a Sąd Apelacyjny, na rozprawie 4.04.2024r., pozostawił apelację pełnomocnika, w części odnoszącej się do A. Ł. (1) , bez rozpoznania. Pełnomocnik wnioskodawców R. i Z. S. zarzuciła wyrokowi: „1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skarżonego postanowienia, który mógł mieć wpływ na jego treść, poprzez błędne uznanie w oparciu o okoliczności niniejszej sprawy, że M. S. (1) nie został kilkukrotnie pozbawiony wolności w związku z prowadzoną przez niego działalnością o charakterze niepodległościowym, podczas gdy z dokumentów znajdujących się w zbiorach Instytutu Pamięci Narodowej wynika, że należał on polskiej organizacji niepodległościowej, przechowywał broń oraz brał udział w akcjach aprowizacyjnych na rzecz oddziału, do którego należał, w związku z tym spotkały go represje ze strony funkcjonariuszy publicznych państwa komunistycznego, 2. Art. 552 § 1 k.p.k. w zw. z art. 558 k.p.k. oraz art. 445 § 1 i 2 k.c. i art. 6 k.c. poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że wnioskodawcom nie należy się przedmiotowe zadośćuczynienie oraz odszkodowanie w związku z represjami ich ojca - M. S. (1) , co skutkowało błędnym oddaleniem wniosku, podczas gdy powyższe ustalenie Sądu przeczy zasadzie pełnej kompensacji szkody, zgodnie z którą zadośćuczynienie i odszkodowanie powinno odpowiadać kwocie stanowiącej pełne naprawienie doznanej szkody i krzywdy, 3. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. , polegającą na przekroczeniu zasad swobodnej i wszechstronnej oceny dowodów w analizie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności naruszenia zasad logicznego wnioskowania i zasad wynikających z doświadczenia życiowego co mogło mieć wpływ na treść postanowienia poprzez błędne uznanie, że działalność M. S. (1) (tj. uznanie, że Represjonowany nie należał do grupy partyzanckiej), nie stanowiła działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a tym samym uznania, iż nie zaistniała przesłanka niepodległościowa.” ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Sąd Okręgowy przeprowadził wszystkie niezbędne dowody w sprawie. Skarżąca nie wskazała jakie ewentualne inne dowody należałoby przeprowadzić i nie wnosiła o uzupełnienie postępowania dowodowego. Istotnymi dowodami w przedmiotowym postępowaniu były nie tylko zeznania wnioskodawców i kopie dokumentów przekazanych przez IPN, ale także fragmenty opracowania " (...) kontra UB " autorstwa H. P. , wydanego w L. w 1992r., złożone przez pełnomocnika wnioskodawców wraz z pismem procesowym z dnia 5.06. 2023r. / k.174 - 230 / oraz fragmenty opracowania Z. B. (...) , wydanego przez IPN w W. w 2004r., które prokurator przedłożył na rozprawie w dniu 2023r. / k.232 - 238/. I tak zebrane dowody, sąd rozstrzygający bardzo dokładnie ocenił / vide strona 5 pisemnego uzasadnienia /. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, ta ocena jest zgodna z art. 7 kpk , tj. zgodna z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Skarżąca stara się polemizować z niektórymi ocenami, jednak nie przywołuje żadnych racjonalnych argumentów, które mogłyby wskazywać na nielogiczności czy też sprzeczności w zaprezentowanych przez Sąd Okręgowy ocenach. Nie sposób uznać, że autorzy wskazanych wyżej publikacji, posiadając odpowiednią wiedzę historyczną i osobistą, opisywali zdarzenia związane z działalnością oddziału U. w sposób fałszywy. A właśnie z tych publikacji wprost wynika, że M. S. (1) , ojciec wnioskodawców, nie był członkiem tego oddziału i nie prowadził tzw. działalności niepodległościowej. Nie budzą również wątpliwości ustalenia sądu rozstrzygającego, że M. S. (1) był kilkakrotnie zatrzymywany i aresztowany w związku z podejrzeniem działania w oddziale U. i udziałem w zabójstwie milicjantów. Jednak te podejrzenia, mimo początkowego przyznania się M. S. (1) nie potwierdziły się. Nawet ówczesne organy ścigania nie miały wątpliwości skoro postanowieniem z dnia 31.08.1949r. prokurator Prokuratury Rejonowej w Lublinie m.in. umorzył postępowanie przeciwko M. S. (1) . Dlatego ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, oparte na analizie i ocenie całokształtu zebranych dowodów, są prawidłowe. To zaś oznaczało, że choć M. S. (1) był niesłusznie zatrzymywany i pozbawiany wolności w latach 1946-1948, to nie było to spowodowane faktycznie prowadzoną przez niego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Wniosek Pełnomocnik wnioskodawców wniosła o: „ 1.zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie żądań wnioskodawców poprzez zasądzenie na ich rzecz wnioskowanej kwoty zadośćuczynienia oraz odszkodowania wraz z należnymi odsetkami za opóźnienie, 2. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawców kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję według norm przepisanych, ewentualnie: 3. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.” ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Skoro postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w niezbędnym zakresie, a skarżąca nie wnosiła o jego uzupełnienie, nie było podstaw do uchylenia wyroku. Ustalenia Sądu Okręgowego nie budzą wątpliwości. W uzasadnieniu swojej apelacji, pełnomocnik wnioskodawców skrzętnie pomija fakty wynikające z wyżej przywołanych publikacji. Rozważania sądu I instancji, tak w zakresie ustaleń faktycznych, jak i braku podstaw prawnych do stosowania w niniejszym postępowaniu tzw. ustawy lutowej / strona 8-11 pisemnego uzasadnienia/ zyskały pełną akceptację i do nich także odwołuje się Sąd Apelacyjny, nie widząc potrzeby ich powtarzania. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy Utrzymano w mocy zaskarżony wyrok. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Tak, jak to opisano w pkt. 3.1 niniejszego uzasadnienia. 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II. Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych /... / - Dz. U z 2018r, poz. 2099 - kosztami postępowania odwoławczego obciążono Skarb Państwa. 7. PODPIS SSO del. Iwona Gdula SSA Stanisław Kucharczyk SSA Andrzej Olszewski 1.11. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Pełnomocnik wnioskodawców. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Błąd w ustaleniach faktycznych i niesłuszne oddalenie wniosku. 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI