II AKa 307/23
Podsumowanie
Sąd Apelacyjny uchylił wyrok skazujący Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu rażącej obrazy przepisów postępowania, w tym prawa do obrony i zasady in dubio pro reo.
Sąd Apelacyjny w Katowicach uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach, uznając zasadność zarzutów obrońcy dotyczących obrazy przepisów postępowania. Kluczowym błędem było oddalenie wniosku o ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej, mimo że obrońca nie uczestniczył w jej wcześniejszym przesłuchaniu, a zeznania budziły wątpliwości i rozbieżności. Sąd odwoławczy podkreślił konieczność ponownego rozpoznania sprawy w celu wyjaśnienia tych nieścisłości i zapewnienia oskarżonemu prawa do obrony.
Sąd Apelacyjny w Katowicach, rozpoznając apelację obrońcy, uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Główną przyczyną uchylenia była zasadność zarzutu obrazy przepisów postępowania, w szczególności art. 185c § 1a k.p.k. i art. 6 k.p.k. Sąd Okręgowy nie uwzględnił wniosku obrońcy o ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej, mimo że obrońca nie był obecny przy jej przesłuchaniu w postępowaniu przygotowawczym, a zeznania pokrzywdzonej, stanowiące kluczowy dowód, zawierały istotne wątpliwości i rozbieżności, zwłaszcza w kontekście stosowania przemocy. Sąd Apelacyjny wskazał, że sąd pierwszej instancji naruszył zasady obiektywizmu, in dubio pro reo oraz prawo do obrony, a także dokonał nierzetelnej oceny dowodów. Konieczność ponownego przesłuchania pokrzywdzonej była uzasadniona wyjaśnieniem nieścisłości i sprzeczności, a także zapewnieniem rzetelnego procesu. Sąd odwoławczy nakazał sądowi pierwszej instancji ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej z poszanowaniem jej praw i godności, wyjaśnienie wszystkich wątpliwości oraz wszechstronną ocenę materiału dowodowego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, oddalenie wniosku o ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej w takiej sytuacji stanowi rażącą obrazę przepisów postępowania (art. 185c § 1a k.p.k. i art. 6 k.p.k.), która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy naruszył prawo do obrony i zasadę in dubio pro reo, oddalając wniosek o ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej, mimo że jej zeznania były kluczowe, zawierały nieścisłości i rozbieżności, a obrońca nie uczestniczył w jej wcześniejszym przesłuchaniu. Konieczne jest ponowne przesłuchanie w celu wyjaśnienia wątpliwości i zapewnienia rzetelności postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokuratura Rejonowa w Tarnowskich Górach | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 185c § § 1a
Kodeks postępowania karnego
W sprawach o przestępstwa określone w art. 197-199 k.k., pokrzywdzonego, który ukończył 15 lat, przesłuchuje się tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności wymagające ponownego przesłuchania lub uwzględniono wniosek dowodowy oskarżonego, który nie miał obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania.
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.k. art. 197 § § 3
Kodeks karny
Zbrodnia zgwałcenia.
k.k. art. 12 § § 1
Kodeks karny
Czyn ciągły.
k.k. art. 200 § § 1
Kodeks karny
Występek przeciwko wolności seksualnej.
Pomocnicze
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
Prawo do obrony.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Granice zaskarżenia i zasada ne reformatio in peius.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obrońca podniósł zarzut obrazy przepisów postępowania (art. 185c § 1a k.p.k. i art. 6 k.p.k.) polegającej na oddaleniu wniosku o ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej, która zeznawała bez udziału obrońcy, a jej zeznania zawierały wątpliwości i rozbieżności. Sąd Apelacyjny uznał, że zeznania pokrzywdzonej, stanowiące główny dowód, nie były wystarczające do przypisania oskarżonemu zbrodni bez ponownego przesłuchania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy w sposób rażący obraził przepis art. 185c § 1 a k.p.k. i w konsekwencji art. 6 k.p.k. Przede wszystkim jednak na podstawie zeznań pokrzywdzonej nie można było w sposób niewątpliwy, a to bez uzyskania uzupełniających zeznań, przypisać oskarżonemu zbrodni zakwalifikowanych z art. 197 § 3 pkt. 2 i 3 k.k. , a co najwyżej popełnienie występków z art. 200 § 1 k.k. Sąd I instancji obraził przepis art. 185c § 1 a k.p.k. , a w konsekwencji także wyżej wskazane fundamentalne zasady procesu karnego. Sąd I instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało w realiach sprawy nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo) wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji.
Skład orzekający
Piotr Pośpiech
przewodniczący
Rafał Doros
sprawozdawca
Teresa Jędrzejas – Paluch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przesłuchania pokrzywdzonych, zwłaszcza małoletnich, w kontekście prawa do obrony i zasady in dubio pro reo."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie obrońca nie uczestniczył w pierwszym przesłuchaniu pokrzywdzonej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych zasad procesu karnego, takich jak prawo do obrony i zasada in dubio pro reo, w kontekście przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego. Pokazuje, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia wyroku.
“Błąd proceduralny uchylił wyrok skazujący: Jak prawo do obrony ratuje oskarżonego?”
Sektor
inne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt: II AKa 307/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2023 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący: SSA Piotr Pośpiech SSA Rafał Doros (spr.) SSO del. Teresa Jędrzejas – Paluch Protokolant Marta Jodłowska przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej w Tarnowskich Górach Magdaleny Lewandowskiej - Smerd po rozpoznaniu w dniu 21 września 2023 r. sprawy J. B. s. P. i K. , ur. (...) w P. oskarżonego o czyny z art. 197 § 3 pkt 2 i 3 k.k. i inne na skutek apelacji obrońcy od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 2 marca 2023 roku, sygn. akt IV K 38/22 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania SSA Rafał Doros SSA Piotr Pośpiech SSO del. Teresa Jędrzejas – Paluch UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 307/23 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 CZĘŚĆ WSTĘPNA Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 2 marca 2023 r. sygn. akt IV K 38/22 Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny Granice zaskarżenia Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy Ustalenie faktów Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty Ocena dowodów Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Zarzut obrazy przepisów postępowania co miało wpływ na treść wydanego w niniejszej sprawie wyroku, a to art. 185c § 1a k.p.k. i art. 6 k.p.k. , polegającej na oddaleniu wniosku dowodowego obrońcy o ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej, podczas gdy w sprawie pojawiły się istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania pokrzywdzonej, zeznania nasuwają bowiem szereg wątpliwości oraz występują znaczące rozbieżności pomiędzy zeznaniami pokrzywdzonej, a zeznaniami świadków, które winny zostać wyjaśnione, tym bardziej, że do przesłuchania doszło bez udziału obrońcy, a Sąd Okręgowy wyrok skazujący oparł głownie o ile nie wyłącznie na zeznaniach pokrzywdzonej. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut obrońcy okazał się zasadny. Sąd Okręgowy w sposób rażący obraził przepis art. 185c § 1 a k.p.k. i w konsekwencji art. 6 k.p.k. Sąd Okręgowy nie uwzględnił wniosku dowodowego obrońcy o ponownie przesłuchanie pokrzywdzonej w sytuacji, gdy obrońca nie uczestniczył w przesłuchaniu pokrzywdzonej, które miało miejsce w postępowaniu przygotowawczym, a zachodziły w sprawie istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymagało przeprowadzenia ponownego przesłuchania. Za taką okoliczność można uznać złożenie wyjaśnień przez oskarżonego, w których nie przyznawał się do zarzucanych mu czynów i kwestionował praktycznie w całości zeznania pokrzywdzonej. Zachodziły także pewne rozbieżności pomiędzy zeznaniami pokrzywdzonej a zeznaniami świadków pośrednich, a to między innymi w zakresie czasu popełnienia poszczególnych czynów przez oskarżonego i ich przebiegu. Przede wszystkim jednak na podstawie zeznań pokrzywdzonej nie można było w sposób niewątpliwy, a to bez uzyskania uzupełniających zeznań, przypisać oskarżonemu zbrodni zakwalifikowanych z art. 197 § 3 pkt. 2 i 3 k.k. , a co najwyżej popełnienie występków z art. 200 § 1 k.k. Sąd Apelacyjny celowo powstrzymał się od szerszej oceny materiału dowodowego, a w szczególności zeznań M. C. , ponieważ stopień wadliwości i nierzetelności postępowania przed Sądem I instancji wymagał przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Małoletnia pokrzywdzona podczas przesłuchania w postępowaniu przygotowawczym, opisując czynności o charakterze seksualnym, których miał się dopuszczać wobec niej oskarżony, miała pewne problemy z umiejscowieniem ich w czasie, co było dość naturalne, mając na uwadze fakt, że opisywała zdarzenia, które miały według jej relacji dziać się począwszy od okresu, w którym chodziła do przedszkola, a trwały najpóźniej do czasu, w którym ukończyła trzecią klasę szkoły podstawowej. Opisała swobodnie zachowania oskarżonego, który według tej relacji miał każdorazowo doprowadzać ją do obcowania płciowego poprzez lizanie jej miejsc intymnych. Uczyniła to w sposób syntetyczny, mało rozbudowany. W trakcie swobodnej relacji nie wspominała aby oskarżony miał stosować wobec niej przemoc. Trzeba podkreślić, że składała zeznania, mając ukończone 16 lat, będąc w pełni świadoma przedmiotu postępowania. Brak wcześniejszej informacji od pokrzywdzonej o stosowaniu przez oskarżonego przemocy potwierdziła w czasie przesłuchania siostra pokrzywdzonej - świadek A. C. (k. 222). Okoliczność stosowania przemocy przez oskarżonego pojawiła się w trakcie przesłuchania małoletniej M. C. , pod koniec tej czynności i dopiero w odpowiedzi na pytania, które miały sugerujący charakter (24). Przy czym odpowiedź pokrzywdzonej na pytanie o przemoc ze strony oskarżonego była niejednoznaczna. Najpierw wskazała, że oskarżony nie był szczególnie delikatny. Zaznaczyła, że jej nie przytrzymywał, ponieważ się nie wyrywała, a nie rozumiejąc wówczas charakteru i znaczenia zachowania oskarżonego, była cyt. „trochę otępiała”. Po raz kolejny podkreśliła, że oskarżony nie przytrzymywał jej, po czym dodała niespójnie cyt. „ale trzymał mnie dość mocno”. Na pytanie w jaki sposób, odpowiedziała cyt. „na przykład za nogi”. Wykluczyła sytuację aby oskarżony ją uderzył, A na kolejne pytanie – a bardziej stwierdzenie cyt. „tylko trzymał za nogi” nie odpowiedziała jednoznacznie. Taka treść zeznań wystarczyła jednak Sądowi I instancji do przypisania oskarżonemu popełnienia dwóch zbrodni z art. 197 § 3 pkt. 2 i 3 k.k. oraz zbrodni z art. 197 § 3 pkt. 2 i 3 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. W czasie przesłuchania pokrzywdzonej, które odbyło się bez udziału obrońcy sąd przeprowadzający ten kluczowy dowód, nie starał się wyjaśnić niespójnych fragmentów wypowiedzi, nie dopytał czy trzymanie za nogi miało miejsce za każdym razem, pomimo że świadek zeznała, że cyt. „na przykład ją trzymał za nogi”. Nie zostało wyjaśnione jak wyglądało trzymanie, czy oskarżony w ten sposób stosował przemoc w celu doprowadzenia małoletniej wnuczki do obcowania płciowego, czy jedynie trzymał ręce na jej nogach, skoro świadek równocześnie wskazywała, że cyt. „nie przytrzymywał jej”. W sprawie, w której zeznania pokrzywdzonej stanowiły praktycznie jedyny dowód także Sąd I instancji w ogóle nie starał się wyjaśnić wyżej wymienionych wątpliwości i oddalił wniosek dowodowy o ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej. Przy czym w uzasadnieniu oddalenia wniosku dowodowego obrońcy, stwierdził dowolnie, że pokrzywdzona w czasie przesłuchania podała „wszelkie okoliczności zdarzenia w sposób wyczerpujący i w miarę możliwości pełny i jej ponowne przesłuchanie nie przyniesie oczekiwanego przez obrońcę rezultatu”. Jednocześnie Sąd I instancji wyraźnie zaznaczył, że przedłożył dobro małoletniej ponad prawo do obrony oskarżonego (k. 254-255). Przy czym oceniając materiał dowodowy Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się do oczywistych sprzeczności i wątpliwości, nie próbował ich w jakikolwiek sposób wyjaśnić lub rozstrzygnąć zgodnie z art. 5 § 2 k.p.k. Taki sposób procedowania w zestawieniu z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym Sąd Okręgowy praktycznie zaniechał ustalenia stanu faktycznego, a kwestię przypisania oskarżonemu trzech zbrodni zgwałcenia skwitował jednym zdaniem (stosował przemoc – cyt. „przytrzymywania za nogi” - wskazuje na oczywistą nierzetelność. Sąd Apelacyjny prezentuje stanowisko, że dla wyczerpania znamion czynu z art. 197 § 3 pkt. 2 i 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. stopień intensywności przemocy stosowanej przez sprawcę wobec dziecka może być minimalny. Należy jednak wykazać, że sprawca w ogóle stosował przemoc i w celu przełamania oporu ofiary, a w rozpoznawanej sprawie, że trzymał pokrzywdzoną za nogi właśnie po to by przełamać jej opór. Nie jest to jednak możliwe bez ponownego przesłuchania pokrzywdzonej. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji gdy z depozycji pokrzywdzonej wynikało, że w ogóle nie stawiała oporu, ponieważ nie rozumiała do końca zachowania oskarżonego. Mając na uwadze wiek pokrzywdzonej w czasie zarzucanych oskarżonemu czynów jest też wielce prawdopodobne, że gdyby oskarżony zastosował wobec niej przemoc o nawet niewielkim stopniu intensywności, to powiedziałaby o tym fakcie rodzicom. Pokrzywdzona z uwagi na wiek mogła nie rozumieć zachowania oskarżonego o charakterze seksualnym, ale wątpliwe jest by milczała na temat przemocy. Pokrzywdzona zeznała, że oskarżony tylko jeden raz zakazał jej mówić rodzicom o swoim zachowaniu, a według relacji pokrzywdzonej dopuścił się na przestrzeni kilku lat co najmniej czterech podobnych przestępstw. Ta kwestia nie została w ogóle wyjaśniona w toku postępowanie przed Sądem I instancji. Okoliczności przedmiotowe czynów mogą posłużyć do wykazania wyczerpania przez sprawcę także strony podmiotowej, ale wymaga to dokładnego i nie budzącego wątpliwości ustalenia ich przebiegu. W omawianej sprawie ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej było z wyżej opisanych powodów konieczne, także dla wyjaśnienia sprzeczności z zeznaniami świadków. W sprawach karnych, w których pokrzywdzonymi są dzieci należy w sposób szczególny zadbać aby nie doszło do ich wtórnej wiktymizacji. Dlatego należy realizując cele postępowania karnego wskazane w art. 2 § 1 k.p.k. zapewnić małoletnim pokrzywdzonym odpowiednie warunki przesłuchania zgodnie z przepisami art. 185a – 185d k.p.k. Nie oznacza to jednak, że sąd może odstąpić od zasady obiektywizmu ( art. 4 k.p.k. ), zasady „in dubio pro reo” ( art. 5 § 2 k.p.k. ), respektowania prawa oskarżonego do obrony w znaczeniu materialnym i formalnym ( art. 6 k.p.k. ) i wreszcie od rzetelnej i swobodnej w rozumieniu art. 7 k.p.k. oceny dowodów. Sąd I instancji obraził przepis art. 185c § 1 a k.p.k. , a w konsekwencji także wyżej wskazane fundamentalne zasady procesu karnego. Zgodnie z art. 185c . § 1a k.p.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2023 r. w sprawach o przestępstwa określone w § 1 (z art. 197 – 199 k.k. ) pokrzywdzonego, który w chwili przesłuchania ukończył 15 lat, przesłuchuje się w charakterze świadka tylko wówczas, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, i tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania. Przepis art. 185c § 1a k.p.k. z dniem 15 sierpnia 2023 r. uzyskał brzmienie, uwzględniające dotychczasowe orzecznictwo dotyczące ograniczonych możliwości oddalenia wniosku dowodowego obrońcy o ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej w sytuacji gdy obrońca nie był obecny w czasie przeprowadzenia tego dowodu. Zgodnie z aktualnym brzmieniem „w sprawach o przestępstwa określone w § 1 pokrzywdzonego, który w chwili przesłuchania ukończył 15 lat, przesłuchuje się w charakterze świadka tylko wówczas, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, i tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania, lub w razie uwzględnienia wniosku dowodowego oskarżonego, który nie miał obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego”. Sąd Apelacyjny z powodów wcześniej wskazanych doszedł do konkluzji, że w sprawie zachodziły na etapie rozprawy przed Sądem Okręgowym takie istotne okoliczności, które wymagały ponownego przesłuchania małoletniej pokrzywdzonej. Sąd Okręgowy nie miał więc podstaw do oddalenia wniosku dowodowego obrońcy na podstawie art. 185c § 1a k.p.k. , ale także na podstawie art. 170 k.p.k. Ponadto zgodnie z opinią biegłej psycholog A. G. pokrzywdzona jest osobą stabilną emocjonalnie, zaradną życiowo, samodzielną (k. 117). Oczywiście przypomnienie opisywanych traumatycznych sytuacji, zdaniem biegłej, wywołuje u pokrzywdzonej lęk, napięcie emocjonalne i stres. Pokrzywdzona ukończyła terapię psychologiczną. Na podstawie opinii psychologicznej nie można było jednak stwierdzić występowania z przyczyn zdrowotnych i z perspektywy wyników wywiadu psychologicznego, przeszkód dla ponownego przesłuchania pokrzywdzonej. Zasadnym jest przytoczenie stanowiska Sądu Najwyższego, zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. akt III KK 202/21 (LEX nr 3411296) cyt. „ograniczenie przeprowadzenia dowodu z zeznań osoby pokrzywdzonej określone w art. 185c k.p.k. i traktowanie tego dowodu na równi z tymi dowodami, które były przeprowadzone na rozprawie, możliwe jest wówczas, gdy spełnione są wszystkie warunki określone w tym przepisie, w tym w szczególności, gdy zagwarantowano obronie obecność w czasie przeprowadzenia tego dowodu. Jeżeli ten warunek nie został spełniony, to brak jest możliwości odwoływania się do tego przepisu, jako przeszkody dla ponownego przesłuchania pokrzywdzonego, chyba że zachodzą inne przyczyny wykluczające takie przesłuchanie. Wniosek o przesłuchanie pokrzywdzonego w charakterze świadka na rozprawie należy w takim wypadku ocenić według standardów określonych w art. 170 k.p.k. , jak każdy inny wniosek dowodowy. Wyjaśnienia oskarżonego lub inne dowody, z których wynika wersja zdarzeń odmienna od tej przedstawionej przez osobę pokrzywdzoną, stają się wówczas nowymi okolicznościami wymagającymi wyjaśnienia na rozprawie. Wniosek o przesłuchanie pokrzywdzonego w charakterze świadka na rozprawie należy więc ocenić według standardów określonych w art. 170 k.p.k. , jak każdy inny wniosek dowodowy, w sytuacji gdy nie zagwarantowano obronie obecności w czasie przeprowadzenia tego dowodu. Jeżeli ten warunek nie został spełniony, to brak jest możliwości odwoływania się do przepisu art. 185c , jako przeszkody dla ponownego przesłuchania pokrzywdzonego, chyba że zachodzą inne przyczyny wykluczające takie przesłuchanie (wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2023 r., V KK 195/22, LEX nr 3510791). Z uwagi zaś na powyższe okoliczności, w tym omówione niespójności w zeznaniach pokrzywdzonej oraz ujawnione nieścisłości, które dotyczą bezpośrednio zarzutów postawionych oskarżonemu, nie zachodziły przesłanki umożliwiające oddalenie wniosku obrońcy o ponowne przesłuchanie pokrzywdzonej na podstawie podstaw przewidzianych w art. 170 § 1 pkt. 1 do 6 k.p.k. W takiej sytuacji procesowej zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanego dowodu przez Sąd I instancji prowadzi do wniosku o nierzetelności prowadzonego postępowania. W ocenie Sądu mając na uwadze wadliwość przeprowadzonego przez Sąd I instancji postępowania, a także fakt, że zeznania pokrzywdzonej stanowią w sprawie decydujący, jedyny bezpośredni dowód, konieczne jest powtórzenie przewodu sądowego przed Sądem I instancji w całości. Przemawia za tym konieczność wyjaśnienia sprzeczności i niespójności pomiędzy zeznaniami pokrzywdzonej a zeznaniami A. C. (na okoliczność nieścisłości w określeniu czasu pierwszego z opisywanych czynów), z zeznaniami M. R. (na okoliczność czasu ujawnienia świadkowi informacji na temat zachowania oskarżonego) a także potrzeba wyjaśnienia wątpliwości dotyczących miejsca i czasu opisywanych zdarzeń, które wynikają z wyjaśnień oskarżonego i zeznań A. B. . W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało w realiach sprawy nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo) wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji (por. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19, OSNKW 2019/6/31, podobnie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2023 r., III KS 26/23, LEX nr 3592398, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2023 r., III KS 35/23, LEX nr 3583272). Konieczność powtórzenia przewodu sądowego przed Sądem I instancji w całości wynika ponadto z faktu, że stan faktyczny został ustalony na podstawie dowodu z pomówienia, bowiem za taki należy uznać dowód z przesłuchania małoletniej pokrzywdzonej, a Sąd I instancji nie sprostał kryteriom oceny takich dowodów, wynikających z ugruntowanych poglądów doktryny i orzecznictwa. Przeprowadzenie dowodu z zeznań pokrzywdzonej przez Sąd Apelacyjny, mając na uwadze jego decydujące znaczenie dla odpowiedzialności karnej oskarżonego i w zależności od przebiegu i wyników tej czynności przesłuchanie ponownie świadków sprowadziłoby się w gruncie rzeczy do powtórzenia w instancji odwoławczej pełnego postępowania dowodowego. Dla oceny czy zachodzi konieczność powtórzenia przewodu sądowego w całości w rozumieniu art. 437 § 2 k.p.k. należy mieć na względzie nie tylko ilość ale przede wszystkim jakość koniecznych do przeprowadzenia dowodów, a to ich faktyczne znaczenie dla rozstrzygnięcia, ale także wzgląd na uchybienia sądu I instancji i ich znaczenie w kontekście respektowania zasad gwarancyjnych procesu karnego. W omawianej sprawie mając na uwadze charakter uchybień Sądu Okręgowego, ich wpływ na treść orzeczenia, a ponadto, niejako na marginesie, także brak rzetelności w uzasadnieniu wyroku, Sąd Apelacyjny uznał za konieczne przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy przesłucha pokrzywdzoną M. C. , respektując w maksymalnie możliwy sposób jej prawnie chronione interesy i godność osobistą i zapewni jednocześnie oskarżonemu prawo do obrony w znaczeniu materialnym. Wyjaśni wszystkie nieścisłości i niespójności zarówno w zeznaniach pokrzywdzonej jak i w konfrontacji do zeznań pozostałych świadków i wyjaśnień oskarżonego. Przesłucha pozostałych świadków, których depozycje miały znaczenie dla rozpoznania sprawy, poszerzając zakres czynności w relacji do zeznań pokrzywdzonej - poszerzonych o elementy wskazane w rubryce 3.1 formularza. Oceniając zaś zgromadzony materiał dowodowy zadba o to aby była to ocena wszechstronna, rzetelna i swobodna w rozumieniu art. 7 i 410 k.p.k. Wniosek Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania był zasadny z powodów wyżej opisanych. 3.2. Zarzut obrazy przepisów postępowania, a to art. 7 i 410 k.p.k. (szczegółowo opisany w apelacji) poprzez: - niezasadne odmówienie wiarygodności oskarżonemu i dowolną ocenę jego wyjaśnień, - bezkrytyczne przyjęcie za wiarygodne, spójne i logiczne zeznania pokrzywdzonej, pomimo ich znacznego stopnia nieścisłości, - nadania opinii biegłej wagi dowodu potwierdzającego wiarygodność pokrzywdzonej, - dokonanie oceny zeznań A. C. w sposób wybiórczy i dowolny, - dokonanie oceny zeznań I. Ł. w sposób wybiórczy i dowolny, - dokonanie oceny zeznań A. B. w sposób wybiórczy i dowolny, - niezasadnym pominięciu treści zeznań A. B. , S. B. , K. B. , M. B. , - dokonania oceny całego materiału dowodowego w sposób wybiórczy i dowolny. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Sąd I instancji z uwagi na uchybienia opisane w rubryce 3.1 formularza uzasadnienia, obraził także art. 410 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w omówionym wyżej zakresie. Sąd Apelacyjny odstąpił natomiast od szczegółowej oceny wyżej wskazanych zarzutów z powodów wskazanych w rubryce 3.1 formularza uzasadnienia, uznając ich ocenę za przedwczesną, a to wobec konieczności powtórzenia przewodu sądowego przed sądem I instancji w całości. Zgodnie z art. 436 k.p.k. sąd może ograniczyć rozpoznanie środka odwoławczego tylko do poszczególnych uchybień, podniesionych przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z urzędu, jeżeli rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania. Wniosek Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania był zasadny z powodów wyżej opisanych. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. ------------- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ------------ ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy ------------- Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany ------------ Zwięźle o powodach zmiany Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☒ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Z powodów opisanych w rubryce 3.1 formularza uzasadnienia. 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. ------------ ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy, kierując się uwagami opisanymi w rubryce 3.1 formularza uzasadnienia, przesłucha pokrzywdzoną M. C. , respektując w maksymalnie możliwy sposób jej prawnie chronione interesy i godność osobistą i zapewni jednocześnie oskarżonemu prawo do obrony w znaczeniu materialnym. Wyjaśni wszystkie nieścisłości i niespójności zarówno w zeznaniach pokrzywdzonej jak i w konfrontacji do zeznań pozostałych świadków i wyjaśnień oskarżonego. Przesłucha pozostałych świadków, których depozycje miały znaczenie dla rozpoznania sprawy, poszerzając zakres czynności w relacji do zeznań pokrzywdzonej - poszerzonych o elementy wskazane w rubryce 3.1 formularza. Oceniając zaś zgromadzony materiał dowodowy zadba o to aby była to ocena wszechstronna, rzetelna i swobodna w rozumieniu art. 7 i 410 k.p.k. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności PODPIS SSA Rafał Doros SSA Piotr Pośpiech SSO del. Teresa Jędrzejas - Paluch Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach w całości. 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę