II AKA 3/16

Sygn. akt II AKa 3/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 07 marca 2016 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Marzanna A. Piekarska - Drążek Sędziowie: SA – Dorota Tyrała SA – Jarosław Góral /spr./ Protokolant: sekr. sąd. – Piotr Grodecki przy udziale Prokuratora Hanny Gorajskiej - Majewskiej po rozpoznaniu w dniu 07 marca 2016 r. sprawy A. U. urodzonego (...) w miejscowości S. – R. (...) , syna M. i K. z d. K. oskarżonego o czyn z 280 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i inne na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt V K 37/15 utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. P. Kancelaria Adwokacka w W. kwotę 1200 /jeden tysiąc dwieście/ zł za obronę A. U. świadczoną z urzędu przed Sądem Apelacyjnym; zwalnia A. U. od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Prokurator oskarżył A. U. o to, że: I. w dniu 13 marca 2014 r. w hotelu (...) przy ul. (...) w W. w pokoju oznaczonym numerem (...) , dokonał kradzieży mienia w postaci pieniędzy w kwocie 300 zł, dwóch kart bankomatowych (...) oraz banku (...) oraz telefonu m-ki H. W. o nr (...) o wartości 400 zł należącego do R. K. , a także telefonu m-ki (...) o nr (...) o wartości 656,72 zł, znajdującego się w posiadaniu pokrzywdzonej, a stanowiącego własność Urzędu Transportu Kolejowego w W. , po uprzednim użyciu przemocy wobec R. K. polegającej na popchnięciu jej, przewróceniu na łóżko, przytrzymywaniu, a także zadawaniu uderzeń dłonią w twarz i brzuch pokrzywdzonej, wskutek czego wyżej wymieniona doznała zasinienia lewego oczodołu oraz uszkodzeń naskórka na nadgarstkach które to obrażenia powodowały naruszenie czynności narządów ciała i rozstrój zdrowia na okres do 7 dni, a następnie skrępował pokrzywdzoną taśmą samoprzylepną w sposób uniemożliwiający jej mówienie i swobodne poruszanie się, przy czym czynu tego dopuścił się w okresie 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 23 września 2010 r. sygn. akt II K 443/10 za umyślne przestępstwo podobne, tj. o czyn z art. 280 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. II. w dniu 13 marca 2014 r. przy (...) w W. , działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, przy użyciu kart bankomatowych (...) oraz banku (...) , skradzionych wcześniej R. K. , dokonał kradzieży pieniędzy w łącznej kwocie 7.500 zł na jej szkodę, włamując się do bankomatów, po uprzednim pokonaniu ich elektronicznych zabezpieczeń w postaci podania kodów autoryzacyjnych (...) , przypisanych do ww. kart płatniczych, w ten sposób, że: - przy użyciu karty mBanku, w czterech transakcjach, wypłacił kolejno 2.000 zł, 1.000 zł, 1.000 zł i 500 zł, - przy użyciu karty banku (...) w dwóch transakcjach, wypłacił kolejno 2.000 zł i 1.000 zł, przy czym czynu tego dopuścił się w okresie 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 23 września 2010 r. sygn. akt II K 443/10 za umyślne przestępstwo podobne, tj. o czyn z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. , III. w dniu 15 marca 2014 r. w N. woj. (...) przy ul. (...) , w lombardzie należącym do firmy (...) s.c. , działając z góry powziętym zamiarem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadził w błąd pracownika lombardu co do własności telefonów komórkowych H. W. o nr (...) i telefonu marki (...) o nr (...) w ten sposób, że podpisując umowę pożyczki gotówkowej w kwocie 150 złotych oświadczył że stanowiące zabezpieczenie pożyczki telefony komórkowe (...) i Samsung (...) są jego własnością, podczas gdy pochodziły one z przestępstwa rozboju dokonanego w dniu 13.03.2014r. na osobie R. K. , czym doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w łącznej kwocie 340 złotych (...) s.c. , przy czym czynu tego dopuścił się w okresie 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 23 września 2010 r. sygn. akt II K 443/10 za umyślne przestępstwo podobne tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. IV. w dniu 18 marca 2014 r. przy ul. (...) w N. , woj. (...) , usiłował dokonać kradzieży mienia znajdującego się wewnątrz sejfu umieszczonego w lombardzie należącym do firmy (...) s.c. w postaci pieniędzy w kwocie 5485,25 zł, 180 Euro, 1019 dolarów amerykańskich, 200 franków szwajcarskich, 620 funtów brytyjskich, 50 dolarów kanadyjskich, 18 euro bilonu, 60 koron szwedzkich oraz wyrobów jubilerskich o łącznej wartości 39.812 zł, posługując się w trakcie tego zdarzenia nożem i używając przemocy wobec pracownicy tej placówki K. D. polegającej na popchnięciu jej i chwyceniu ramieniem za szyję, a następnie zadaniu jej kilku uderzeń pięścią w twarz i tułów oraz kopnięciu w okolicę żeber, jednak zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na postawę pokrzywdzonej, która uruchomiła alarm antynapadowy, zmuszając go do ucieczki, przy czym czynu tego dopuścił się w okresie 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 23 września 2010 r. sygn. akt II K 443/10 za umyślne przestępstwo podobne, tj. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Wyrokiem z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt V K 37/15 Sąd Okręgowy w Warszawie: I. oskarżonego A. U. uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i za to za czyn opisany w pkt. I -szym na mocy art. 280 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. skazał go, zaś na mocy art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności, za czyn opisany w pkt. II -gim na mocy art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. skazał go, zaś na mocy art. 279 § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności, za czyn opisany w pkt. III -cim na mocy art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. skazał go, zaś na mocy art. 286 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności, za czyn opisany w pkt. IV -tym na mocy art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. skazał go, zaś na mocy art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 2 k.k. wymierzył mu karę 6 (sześciu) lat pozbawienia wolności; II. na mocy art. 85 § 1 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. połączył oskarżonemu A. U. wyżej wymierzone kary pozbawienia wolności i wymierzył mu jedną karę łączną 12 (dwunastu) lat pozbawienia wolności; III. na mocy art. 46 § 1 k.k. orzekł środek karny w postaci częściowego naprawienia szkody poprzez zapłatę przez oskarżonego A. U. na rzecz pokrzywdzonej Spółki (...) s.c. kwoty 150 (stu pięćdziesięciu) złotych; IV. na mocy art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu A. U. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 19 marca 2014 roku do dnia 17 czerwca 2015 roku i orzekł o dowodach rzeczowych; V. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata P. C. Kancelaria Adwokacka w W. (...)-(...) W. ul. (...) kwotę 1.697 złotych 40 groszy w tym stawkę 23 % podatku od towarów i usług, tytułem obrony z urzędu oskarżonego A. U. ; VI. zwolnił oskarżonego A. U. z opłat i pozostałych kosztów procesu i przejął je na rachunek Skarbu Państwa. Powyższy wyrok zaskarżył obrońca oskarżonego. Na podstawie art. 438 § 1 pkt 2 k.p.k. powyższemu rozstrzygnięciu zarzucił obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 72 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez przyznanie oskarżonemu bezpłatnej pomocy tłumacza języka rosyjskiego podczas gdy oskarżony A. U. włada jedynie językiem (...) , nie włada natomiast językiem (...) ani językiem (...) w stopniu umożliwiającym zrozumienie treści czynności procesowych co skutkowało ograniczeniem oskarżonemu możliwości obrony zarówno w trakcie postępowania przygotowawczego jak i postępowania przed Sądem I Instancji. Na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. wnosił o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Apelacja wniesiona przez obrońcę, nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż nie potwierdził się zarzut obrazy przepisów postępowania, a konkretnie art. 6 k.p.k. oraz art. 72 § 1 k.p.k. , mogącej wywrzeć wpływ na treść orzeczenia. Skarżący nie kwestionował poczynionych w postępowaniu pierwszo instancyjnym ustaleń. Nie zarzucił również dopuszczenia się przez Sąd Okręgowy obrazy takich przepisów postępowania, które mogły wywrzeć wpływ na poczynione ustalenia i tym samym na treść wyroku. Sąd odwoławczy stwierdza, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym wyjaśnienia samego oskarżonego, ma wymowę jednoznaczną i zapewnia możliwości ustalenia na jego podstawie zaistnienia prawdziwych faktów głównych. Analiza przebiegu postępowania nie wykazała zaistnienia sytuacji, w której brak tłumacza języka (...) wywołałby negatywne skutki dla obrony A. U. . Na wystąpienie takich konkretnych okoliczności, w których oskarżony nie zrozumiał treści czynności procesowych nie wskazuje ani skarga odwoławcza, ani sam oskarżony, władający w przekonaniu Sądu tak językiem (...) , jak i (...) . To ustalenie Sąd odwoławczy poczynił na podstawie bezpośredniego kontaktu z A. U. . Oczywiste jest i to, że przepis art. 72 § 1 k.p.k. nie wskazuje na kryteria pomocne w ocenie wystarczalności znajomości języka. Przedstawiciele doktryny są w zasadzie zgodni, iż art. 72 § 1 k.p.k. ma zastosowanie również wtedy, gdy oskarżony wprawdzie w pewnym stopniu zna język polski, jednak nie jest to wystarczające do prowadzenia samodzielnej obrony. Zgodzić się też należy z tymi przedstawicielami nauki prawa, którzy słusznie uznają za zbyt daleko idący pogląd, że na gruncie art. 72 § 1 k.p.k. znaczenie ma to, czy oskarżony rozumie i włada językiem sądowym, czyli językiem, którym posługują się funkcjonariusze aparatu ścigania i który używany jest w sądzie, a więc że nie chodzi tu o każdą nieznajomość języka, ale o nieznajomość w pewnym stopniu kwalifikowaną, ponieważ dla zrozumienia sensu czynności procesowych i ich znaczenia dla sytuacji prawnej oskarżonego nie wystarcza potoczna znajomość języka (zob. wyr. SA w Gdańsku z 30.11.2011 r., II AKa 349/11, POSAG 2012, nr 1, s. 136 z częściowo krytyczną glosą M. Fingasa, Palestra 2013, z. 1–2). Taka bowiem sytuacja /nieznajomość języka fachowego/ dotyczy również obywateli (...) mających prawo do korzystania z pomocy osoby rozumiejącej ów język . Taką właśnie pomoc obrońcy uzyskał w niniejszej sprawie A. U. . Zarzut obrazy art. 72 par 1 k.k. , w ocenie Sądu Apelacyjnego ma zatem charakter jedynie formalny a jego podniesienie nie znajduje w realiach sprawy jakiegokolwiek przełożenia na zaistnienie skutków obligujących Sąd Odwoławczy do reakcji wskazanej w skardze odwoławczej. A. U. przebywa na terytorium P. od 2008 r. Posługuje się swobodnie językiem polskim rozumiejąc złożoność swojej pozycji procesowej i zachowując zdolność do podjęcia logicznej komunikacji z organami procesowymi w sposób umożliwiający mu obronę. O słuszności takiego przekonania utwierdza przebieg postępowania przed Sądem Apelacyjnym. Z wyjaśnień oskarżonego jednoznacznie wynikało, że powodem wszczęcia akcji odwoławczej było „złamanie obietnicy przez prokuratora” i skazanie go na karę wyższą od uzgodnionej z oskarżycielem. Czytelna komunikacja z Sądem drugiej instancji zakończyła się po odczytaniu wyroku. Na pytanie czy zrozumiał treść wyroku oskarżony zaprzeczył przypominając, że jest cudzoziemcem. Takie formalne jedynie zaprzeczenie stanowiło, w realiach sprawy, kontynuację przyjętej po wydaniu pierwszego wyroku linii obrony. Reasumując, gwarancyjna norma art. 72 § 1 k.p.k. zapewnia oskarżonemu bezpłatną pomoc tłumacza jeżeli nie włada on w wystarczającym stopniu językiem (...) . Pojęcie niewładania językiem (...) nie może być oczywiście zawężone do całkowitej nieznajomości języka przez osobę przesłuchiwaną, lecz objąć powinno także sytuację, gdy osoba ta bądź nie rozumie w stopniu dostatecznym zadawanych jej pytań, bądź na tle słabej znajomości języka (...) nie może sformułować myśli odtwarzających przebieg zdarzeń stanowiących przedmiot przesłuchania (wyr. SN z 22.4.1970 r., III KR 45/70, OSNKW 1970, nr 11, poz. 150). Chodzi tu o sytuację, gdy oskarżony nie może pojąć znaczenia i sensu dokonywanych czynności procesowych albo nie ma możliwości wysłowienia się w języku (...) . Taką obawę zniwelowało wyznaczenia tłumacza języka (...) , który, jak dowodzą protokoły zawarte w aktach z tego obowiązku wywiązał się w sposób należyty, przy aktywnej pomocy wyznaczonego z urzędu obrońcy. Ich treść uprawnia również do konstatacji, że oskarżony taką rozumną komunikacją z organami procesowymi zachował na całym etapie postępowania karnego. Wobec powyższego ogólne jedynie zaakcentowanie nieznajomości również języka (...) nie jest wystarczające do przyznania racji tezie skargi odwoławczej. Apelacja nie wskazuje konkretnej sytuacji, w której przydzielony tłumacz nie podołał w czytelnym przekazaniu informacji mającej znaczenie dla obrony oskarżonego. Można przyjąć, że jedynie z ostrożności procesowej prokurator uznał, że zaistniały warunki przewidziane w art. 72 § 1 k.p.k. i przydzielił oskarżonemu tłumacza z języka (...) , który nie sygnalizował również konkretnych trudności w komunikacji z A. U. . Na takowe, czyli precyzyjnie zdefiniowane przeszkody w prowadzeniu racjonalnej obrony, nie wskazywał również w trakcie postępowania sam oskarżony. Materiał niniejszej sprawy jednoznacznie wskazuje, że zarówno w postępowaniu przygotowawczym jak i sądowym A. U. miał zapewnione warunki do obrony zarówno w znaczeniu formalnym jak i materialnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.