II AKa 297/06

Sygn. akt : II AKa 297/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 października 2006 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSA Bożena Brewczyńska Sędziowie SSA Jolanta Śpiechowicz (spr.) SSO del. Michał Marzec Protokolant Izabela Rybok przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Tadeusza Trzęsimiecha po rozpoznaniu w dniu 12 października 2006r. sprawy z wniosku M. N. , T. N. i F. N. w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawców od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 12 czerwca 2006r. sygn. akt. V Ko 28/05 1/ utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; 2/ kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt. II AKa 297/06 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 12 czerwca 2006 r sygn. Vko 28/05 zasądził od skarby Państwa na rzecz wnioskodawców M. N. , T. N. i F. N. kwoty po 26.133 zł z ustawowymi odsetkami od dnia prawomocności orzeczenia tytułem zadośćuczynienia. W pozostałej części wniosek oddalił, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa. Od wyroku tego apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawców zarzucając: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mającego wpływ na treść wyroku, a polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że represjonowany nie osiągał żadnych dochodów, tym samym przyjęcie, że nie poniósł szkody, co implikowało oddalenie wniosku o odszkodowanie z tytułu utraconych zarobków. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art.361 kc poprzez jego niezastosowanie; 3. obrazę przepisów prawa procesowego, a w szczególności art.558 kpk w zw. z art. 322kpc wynikającą z wadliwego rozważenia okoliczności sprawy, co przesądziło o niewłaściwej ocenie zasadności dochodzonego roszczenia. W oparciu o te zarzuty apelacja wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawców odszkodowania w wysokości 157.850 zł ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny uznał apelację za niezasadną. Aczkolwiek uzasadnienie Sądu I instancji w części dotyczącej oddalenia wniosku o zasądzenie odszkodowania jest dość lakoniczne, to jednak ostateczny wniosek sądu meriti uznać należało za trafny. Sąd Apelacyjny przeprowadził uzupełniające przesłuchanie wnioskodawczyni M. N. , które pozwoliło na rozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości jakie mogły się rysować po lekturze uzasadnienia zaskarżonego wyroku , w kolejności zaś umożliwiło wyrokowanie w sprawie. Z przesłuchania tego świadka wynika w sposób jednoznaczny i nie nasuwający najmniejszych wątpliwości, że gospodarując na 5-6 hektarowym gospodarstwie, S. N. nie mógł poczynić jakichkolwiek oszczędności, gdyż gospodarstwo to nie przynosiło żadnych dochodów ze sprzedaży płodów rolnych, a wystarczało jedynie na bieżące i to skromne życie 4 osobowej rodziny. Należy zauważyć, że wbrew temu co zdaje się prezentować w apelacji pełnomocnik wnioskodawców, wysokość szkody wynikłej z tytułu utraconych zarobków w następstwie pozbawienia wolności wyznacza nie wysokość tych zarobków, ale tylko ta ich część, która mogła być przeznaczona na powiększenie posiadanego majątku – po pokryciu bieżących potrzeb. W świetle zeznań powołanych wyżej jest oczywiste, że S. N. nie miał najmniejszych szans na zaoszczędzenie jakichkolwiek kwot związanych z prowadzeniem małego, nierentownego gospodarstwa, w którym nie było nawet konia do wykonywania prac polowych. Innym zagadnieniem jest kwestia możliwości podjęcia przezeń pracy zarobkowej poza gospodarstwem, czemu miałoby pomóc uzyskanie prawa jazdy – o czym zeznała M. N. . Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, odszkodowanie, o jakim mowa w art.8 ust.1 Ustawy z dnia 23 lutego 1991 r o uznaniu za nieważne orzeczeń wobec osób represjonowanych…, obejmuje również korzyści, które represjonowany mógłby osiągnąć w następstwie wykonywania pracy zarobkowej w okresie w jakim był pozbawiony wolności i pozostawanie w zatrudnieniu, wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, nie jest warunkiem przyznania odszkodowania za utratę dochodu z tytułu zarobków w okresie odbywania kary pozbawienia wolności.(wyrok SN z 17.01.2001 r IIKKN 351/99) Należy jednak odróżnić udowodnienie i ustalenie, czy osoba represjonowana, pozostając na wolności podjęłaby pracę zarobkową od udowodnienia i ustalenia wysokości szkody w następstwie utraty zarobków. Tylko tej drugiej okoliczności (dokładnej wysokości szkody) osoba represjonowana, (lub jej następcy prawni) nie musi udowodnić, bowiem ma tu zastosowanie art.322 kpc , natomiast jest oczywiste, że nie wystarczy wewnętrzne przekonanie wnioskodawców, że ich mąż i ojciec niewątpliwie pracę by podjął i jakieś zarobki z tego tytułu osiągał, w sytuacji gdy wszystkie inne okoliczności oraz doświadczenie życiowe przemawiają za całkowicie odmiennym stwierdzeniem. Skoro S. N. skończył zaledwie 5 klas szkoły podstawowej, mieszkał w okolicach zaniedbanych ekonomicznie, gdzie najbliższa praca była oddalona o kilkadziesiąt kilometrów ( G. ), zajmował się gospodarstwem i opiekował matką oraz dwojgiem młodszego rodzeństwa, to jest dla Sądu Apelacyjnego oczywiste, że nawet po skończeniu owego kursu prawa jazdy miałby nikłe szanse na podjęcie jakiejkolwiek pracy, a nawet jeśli by tego dokonał, to zarobki jego byłyby uzupełnieniem budżetu domowego, tak jak to właśnie było za życia jego ojca, który utrzymywał rodzinę z pracy na kolei, a dochody z gospodarstwa były jedynie dodatkiem. Mając to wszystko na uwadze, Sąd Apelacyjny w całości podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, iż brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz wnioskodawców stosownego odszkodowania, dlatego też zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, obciążają kosztami procesu Skarb Państwa.