II AKA 28/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego oddalający wniosek o zasądzenie uzupełniającego zadośćuczynienia, uznając zarzuty apelacji za niezasadne.
Sąd Apelacyjny rozpatrzył apelację od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił wniosek o zasądzenie uzupełniającego zadośćuczynienia na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. Apelujący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, obrazę prawa materialnego i procesowego. Sąd odwoławczy uznał zarzuty za niezasadne, podkreślając, że przepis art. 8 ust. 4 ustawy 'lutowej' ma zastosowanie tylko w przypadku, gdy pierwotne odszkodowanie lub zadośćuczynienie zostało zasądzone w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania, co nie miało miejsca w tej sprawie.
Sąd Apelacyjny w P. rozpoznał apelację wniesioną przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w P., który oddalił wniosek o zasądzenie uzupełniającego zadośćuczynienia. Wnioskodawca domagał się dodatkowej kwoty tytułem zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze skazaniem go wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego, opierając swoje roszczenie na art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sąd Okręgowy uznał, że przepis ten nie ma zastosowania, ponieważ pierwotne zadośćuczynienie zostało zasądzone po stwierdzeniu nieważności wyroku, a nie w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko, uznając zarzuty apelacji za niezasadne. Wskazał, że zarzuty dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych i obrazy prawa procesowego nie odnosiły się do podstawy wyroku Sądu I instancji. Zarzut obrazy prawa materialnego, choć pozornie dotyczył art. 8 ust. 4 ustawy 'lutowej', również nie mógł zostać uwzględniony, gdyż warunkiem zastosowania tego przepisu jest zasądzenie odszkodowania lub zadośćuczynienia na skutek rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania, co w analizowanej sprawie nie miało miejsca. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok i obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania odwoławczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 8 ust. 4 ustawy 'lutowej' ma zastosowanie tylko w przypadkach, gdy pierwotne odszkodowanie lub zadośćuczynienie zostało zasądzone na skutek rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że literalne brzmienie art. 8 ust. 4 ustawy 'lutowej' oraz utrwalone orzecznictwo wykluczają możliwość zasądzenia uzupełniającego zadośćuczynienia w sytuacji, gdy pierwotne świadczenie zostało przyznane po stwierdzeniu nieważności wyroku, a nie w wyniku postępowań nadzwyczajnych wskazanych w przepisie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
Strona wygrywająca
Sąd Okręgowy w P.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. F. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | strona kosztów |
Przepisy (5)
Główne
ustawa 'lutowa' art. 8 § ust. 4
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Przepis ten stanowi wyłom od zasady res iudicata, umożliwiając przyznanie dodatkowego odszkodowania (zadośćuczynienia) mimo jego wcześniejszego zasądzenia, jednak tylko wtedy, gdy nastąpiło to na skutek rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania.
Pomocnicze
ustawa 'lutowa' art. 8 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Nie ma zastosowania w sytuacji, gdy w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania zasądzono odszkodowanie, chyba że za jego zastosowaniem przemawiają względy słuszności.
k.p.k. art. 552
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 554
Kodeks postępowania karnego
ustawa 'lutowa' art. 13
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Podstawa do obciążenia Skarbu Państwa kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja art. 8 ust. 4 ustawy 'lutowej' zgodnie z jego literalnym brzmieniem i utrwalonym orzecznictwem, która wyklucza zastosowanie przepisu, gdy pierwotne zadośćuczynienie nie zostało zasądzone w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania.
Odrzucone argumenty
Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia. Obraza prawa materialnego (art. 8 ust. 4 ustawy 'lutowej') poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie zasady res iudicata. Obraza prawa procesowego (art. 552 k.p.k. i art. 554 k.p.k.) poprzez ich niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Zarzuty pełnomocnika wnioskodawcy nie zasługują na uwzględnienie i są wręcz oderwane od realiów sprawy Takie rozumienie tego przepisu wynika wprost z jego treści i znajduje oparcie w utrwalonym już orzecznictwie Skarżący ani w zarzutach, ani w uzasadnieniu apelacji nie podjął nawet polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji, które stało się podstawą zaskarżonego wyroku - pomijając w ten sposób istotę rzeczy.
Skład orzekający
H. K.
członek
I. P.
członek
M. K.
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. dotyczącego uzupełniającego zadośćuczynienia za represje, w szczególności w kontekście zasady res iudicata i wymogów formalnych postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą 'lutową' i nie ma zastosowania do ogólnych zasad zasądzania zadośćuczynienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z rekompensatą za represje komunistyczne i interpretacją specyficznego przepisu, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną.
“Czy można dochodzić dodatkowego zadośćuczynienia za represje, jeśli pierwotne świadczenie nie pochodzi z nadzwyczajnego postępowania?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyUZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 28/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia (...) , sygn. akt (...) 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.5. Ustalenie faktów 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. 1.6. Ocena dowodów 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Pełnomocnik wnioskodawcy podniósł następujące zarzuty: 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i niezasadne uznanie, iż za przyznaniem dodatkowego zadośćuczynienia w sprawie nie przemawiają względy słuszności, w sytuacji, w której takowe ustalenia Sąd powziął jedynie na podstawie kwoty już wypłaconego zadośćuczynienia, przy zaniechaniu poczynienia dalszych ustaleń w tym przedmiocie, w szczególności dotyczących konsekwencji, jakie wnioskodawca poniósł w związku ze stosowaniem wobec niego tortur, po przyznaniu mu kwoty zadośćuczynienia zgodnie z postanowieniem z dnia (...) r. Sądu Wojewódzkiego w P. , sygn. akt (...) 2) obrazę prawa materialnego, a to art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na treść orzeczenia i błędne uznanie, iż dodatkowe zadośćuczynienie nie przysługuje albowiem wnioskodawca otrzymał już zadośćuczynienie w oparciu o art. 8 ust. 1 ustawy "lutowej" i w sprawie zachodzi res iudicata, co zaś nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wniosek został złożony w oparciu o art. 8 ust. 4 ustawy "lutowej", co zaś wyklucza uznanie powagi rzeczy osądzonej w niniejszej sprawie, 3) obrazę prawa procesowego, co miało wpływ na treść orzeczenia, a to art. 552 k.p.k. i art. 554 k.p.k. , poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy materiał dowodowy w sprawie pozwalał na ich zastosowanie, o co wnioskodawca również wnosił, co zostało pominięte przez Sąd I instancji, zaś materiał dowodowy wskazywał na co najmniej potrzebę przeprowadzenia dowodowego w tym zakresie, a to w zakresie ustalenia czy zaistniały na gruncie przedmiotowej sprawy przesłanki określone szczegółowo w art. 2 ustawy i IPN. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzuty pełnomocnika wnioskodawcy nie zasługują na uwzględnienie i są wręcz oderwane od realiów sprawy, tj. od tego co tak naprawdę było podstawą wyroku Sądu I instancji. Otóż, postanowieniem z dnia (...) r., sygn. akt (...) Sąd Wojewódzki w P. zasądził na rzecz J. F. kwotę (...) złotych tytułem zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze skazaniem go wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w P. z dnia (...) r., sygn. akt SR (...) W dniu (...) r. J. F. złożył wniosek o zasądzenie na jego rzecz uzupełniającego zadośćuczynienia w kwocie (...) złotych - opierając swoje roszczenie na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego , który to przepis stanowi, iż nie ma zastosowania ust. 1 art. 8 tejże ustawy w sytuacji, gdy w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania zasądzono odszkodowanie, chyba że za jego zastosowaniem przemawiają względy słuszności. Rację ma zatem Sąd Okręgowy, iż dla zastosowania art. 8 ust. 4 wymienionej ustawy niezbędne jest, aby wcześniej zasądzono na rzecz wnioskodawcy odszkodowanie lub zadośćuczynienie, ale na skutek rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania. Takie rozumienie tego przepisu wynika wprost z jego treści i znajduje oparcie w utrwalonym już orzecznictwie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. akt V KK 111/18, Biul.SN 2019/3/17 i postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II AKz 471/16, KZS 2017/2/134). Z taką zaś sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Na rzecz J. F. zasądzono postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia (...) r., sygn. akt (...) , zadośćuczynienie, ale nie w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji, czy wznowienia postępowania, lecz li tylko po uprzednim stwierdzeniu nieważności wyroku zapadłego w sprawie SR (...) Skarżący ani w zarzutach, ani w uzasadnieniu apelacji nie podjął nawet polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji, które stało się podstawą zaskarżonego wyroku - pomijając w ten sposób istotę rzeczy. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych (numer 1) i obrazy prawa procesowego (numer 3) nawet w najmniejszym stopniu nie łączą się z tym na co Sąd Okręgowy powołał się wydając przedmiotowy wyrok. Tylko zarzut obrazy prawa materialnego (numer 2) w jakimś zakresie odnosi się do poruszonej kwestii, ale tylko pozornie, ponieważ prawdą jest, że art. 8 ust. 4 ustawy lutowej stanowi wyłom od zasady res iudicata, lecz tylko w tym sensie, że w przypadkach, w których przemawiają za tym względy słuszności, umożliwia przyznanie dodatkowego odszkodowania (zadośćuczynienia), mimo iż odszkodowanie to (zadośćuczynienie) zostało już zasądzone, niemniej tylko wtedy, gdy nastąpiło to na skutek rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania, a co przecież w analizowanym przypadku nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Wniosek Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ niezasadne okazały się podniesione zarzuty, co zostało już wykazane wyżej. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy Utrzymano zaskarżony wyrok w mocy w całości, tj. oddalenie wniosku o zasądzenie uzupełniającego zadośćuczynienia na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego . Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Powody utrzymania wyroku w mocy zostały przytoczone przy odniesieniu się do zarzutów zawartych w apelacji i zbędnym powielaniem byłoby powtarzanie ich w tym miejscu. 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Pkt 2 Na podstawie art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego , Sąd Apelacyjny kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciążył Skarb Państwa. 7. PODPIS H. K. I. P. M. K. 1.11. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Pełnomocnik wnioskodawcy Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Oddalenie wniosku o zasądzenie uzupełniającego zadośćuczynienia na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego . 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI