II AKa 250/03

Sąd Apelacyjny w KatowicachKatowice2003-08-07
SAOSKarneinneŚredniaapelacyjny
represjeUrząd BezpieczeństwaodszkodowaniezadośćuczynienieIPNhistoriaprawda historycznapostępowanie karnedowody

Podsumowanie

Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego oddalający wniosek o odszkodowanie za rzekome represje UB, uznając brak wystarczających dowodów na tymczasowe aresztowanie.

Wnioskodawca A.B. domagał się odszkodowania i zadośćuczynienia od Skarbu Państwa za represje ze strony Urzędu Bezpieczeństwa w 1949 roku. Sąd Okręgowy oddalił wniosek, uznając brak dowodów na tymczasowe aresztowanie. Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy zarzucała błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną, podkreślając rozbieżności w zeznaniach wnioskodawcy i brak pisemnych dowodów potwierdzających aresztowanie.

Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał sprawę z wniosku A. B. o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia w kwocie 118.000 zł z tytułu represjonowania go przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa w 1949 roku za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sąd Okręgowy w Częstochowie oddalił ten wniosek, argumentując, że wnioskodawca nie wykazał, iż rzeczywiście doświadczył represji, z których wywodził swoje roszczenia. Pełnomocnik wnioskodawcy złożył apelację, zarzucając sądowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że wnioskodawca nie udowodnił swojego tymczasowego aresztowania z powodu przynależności do Armii Krajowej. Sąd Apelacyjny uznał apelację za niezasadną. Sąd podkreślił, że zeznania wnioskodawcy nie mogły stanowić niewątpliwego dowodu na jego tymczasowe aresztowanie w 1949 roku w związku z działalnością niepodległościową. Brak było jakichkolwiek pisemnych dowodów potwierdzających ten fakt. Ponadto, analiza akt wykazała, że wnioskodawca w różnych dokumentach i zeznaniach podawał sprzeczne informacje dotyczące okresu i okoliczności rzekomego aresztowania, a do maja 1991 roku w ogóle nie powoływał się na takie represje. Sąd uznał te rozbieżności za podważające wiarygodność zeznań i skutkujące koniecznością oddalenia roszczenia.

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zeznania wnioskodawcy, ze względu na liczne rozbieżności i brak potwierdzenia w innych dowodach, nie mogą stanowić wystarczającego dowodu na potwierdzenie tymczasowego aresztowania i represji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał w sposób niewątpliwy faktu tymczasowego aresztowania w 1949 roku. Analiza akt wykazała rozbieżności w jego zeznaniach dotyczących okresu i okoliczności aresztowania, a także brak pisemnych dowodów potwierdzających ten fakt. Wnioskodawca do maja 1991 roku nie powoływał się na takie represje.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
A. B.osoba_fizycznawnioskodawca
Skarb Państwaorgan_państwowypozwany

Przepisy (2)

Główne

k.p.k. art. 445

Kodeks postępowania karnego

Przepis ten stanowi podstawę do zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek represji.

Pomocnicze

Ustawa o kombatanckich

Choć nie wymieniona wprost, kontekst sprawy dotyczy osób represjonowanych w okresie PRL, co wiąże się z ustawodawstwem dotyczącym kombatanckich i ofiar represji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wystarczających dowodów na potwierdzenie tymczasowego aresztowania. Rozbieżności i niejednolitość zeznań wnioskodawcy podważają ich wiarygodność. Brak pisemnych dowodów potwierdzających represje.

Odrzucone argumenty

Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez Sąd Okręgowy. Twierdzenie, że wnioskodawca udowodnił tymczasowe aresztowanie z powodu przynależności do Armii Krajowej.

Godne uwagi sformułowania

nie wykazał by rzeczywiście doświadczył on represji, z których wywodził swoje roszczenia nie wykazał w sposób niewątpliwy, iż fakt jego tymczasowego aresztowania w 1949r. w ogóle miał miejsce Powyższa analiza wskazuje, że wnioskodawca do maja 1991r. w ogóle nie powoływał się na represje w postaci tymczasowego aresztowania w 1949r. Te rozbieżności i niejednolitość zeznań wnioskodawcy nakazywały uznać, że budzą one wątpliwości co do ich wiarygodności

Skład orzekający

Wiesława Gawrońska

przewodniczący-sprawozdawca

Jolanta Śpiechowicz

sędzia

Wojciech Kopczyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogów dowodowych w sprawach o odszkodowanie za represje PRL, znaczenie rozbieżności w zeznaniach świadków."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i braku dowodów, co ogranicza jej zastosowanie do podobnych sytuacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy trudnego okresu historii Polski i represji, co może być interesujące dla osób zainteresowanych historią najnowszą i prawem represji. Jednak brak jednoznacznych dowodów i rozbieżności w zeznaniach czynią ją mniej spektakularną.

Czy rozbieżne zeznania przekreślają szansę na odszkodowanie za represje PRL?

Dane finansowe

WPS: 118 000 PLN

Sektor

inne

Lexedit — asystent AI dla prawników

Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.

Analiza umów

Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian

Pełna anonimizacja

Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI

Bezpieczeństwo danych

Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt : II AKa 250/03 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 sierpnia 2003 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący SSA Wiesława Gawrońska (spr.) Sędziowie SSA Jolanta Śpiechowicz SSO del. Wojciech Kopczyński Protokolant Ewa Matyjaszczyk przy udziale Prokuratora Wandy Barańskiej po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2003 sprawy wnioskodawcy A. B. odszkodowanie na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 07/04/2003 r. sygn. akt II Ko 3/02 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, 2. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa, 3. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. K. G. – Kancelaria Adwokacka w K. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym. II AKa 250/03 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2003r. oddalił wniosek A. B. o zasądzenie na jego rzecz odszkodowania i zadośćuczynienia w kwocie 118.000 zł z tytułu represjonowania go przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa w 1949r. za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wywodząc, że nie wykazał by rzeczywiście doświadczył on represji, z których wywodził swoje roszczenia. Od tego wyroku apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawcy A. B. zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za postawę wyroku przez przyjęcie, że wnioskodawca nie udowodnił, iż był represjonowany i tymczasowo aresztowany z powodu przynależności do organizacji wojskowych walczących na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego chociaż konsekwentnie utrzymywał on, że był tymczasowo aresztowany z powodu przynależności do Armii Krajowej i doznał z tego powodu krzywd. W konkluzji apelacji pełnomocnika wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie na rzecz wnioskodawcy odszkodowania zgodnie z jego wnioskiem. j Sąd Apelacyjny zważył co następuje : Apelacja nie jest zasadna. Wbrew wywodom apelacji Sąd Okręgowy słusznie uznał, że zeznania wnioskodawcy nie mogą stanowić w niniejszej sprawie niewątpliwego dowodu, iż w okresie od 4 stycznia 1949r. do 8 czerwca 1949r. pozostawał on w tymczasowym aresztowaniu w związku z działalnością niepodległościową prowadzoną w czasie wojny, tj. §1 okresie od marca 1941r. do stycznia 1945 r. Prowadzone przez Sąd Okręgowy postępowanie nie wykazało żadnego pisemnego dowodu potwierdzającego fakt tymczasowego aresztowania wnioskodawcy w 1949r. Jak wynika z akt Związku (...) w C. , wnioskodawca w deklaracji członkowskiej z dnia 20 maja 1991r. w ogóle nie ujawniał represji w postaci tymczasowego aresztowania w 1949r. (kserokopia deklaracji k. 136 akt), w swoim życiorysie z dnia 18 czerwca 1991r. wskazał, że w styczniu 1949r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa w R. na okres 3 dni (kserokopia życiorysu 141-142 akt). W zeznaniach złożonych przed Sądem Okręgowym w Łodzi wnioskodawca stwierdził, że pozostawać miał w areszcie tymczasowym od 7 stycznia 1949r. do kwietnia 1949r. - k. 54 akt i dopiero na rozprawie przed Sądem Okręgowym w Katowicach z dnia 4 grudnia 2003r. zaczął utrzymywać, że pozostawał w areszcie tymczasowym od 3-4 stycznia 1949r. do 18-20 czerwca 1949r., czyli przez 6 miesięcy (k. 156). Powyższa analiza wskazuje, że wnioskodawca do maja 1991r. w ogóle nie powoływał się na represje w postaci tymczasowego aresztowania w 1949r. z powodu wcześniejszej działalności niepodległościowej, a od tego czasu w różny sposób określał okoliczności jak i okres tego aresztowania. Zauważyć też należy, że wnioskodawca w życiorysie z dnia 18 czerwca 1991r. podał, że doznał zranienia lewego policzka jesienią 1942 r. na skutek pobicia go kijem przez żandarma niemieckiego, zaś w zeznaniach na k. 54 utrzymywał, że rany tej miał doznać w kwietniu 1949r. podczas przesłuchania przez funkcjonariusza Urzędu Bezpieczeństwa. Te rozbieżności i niejednolitość zeznań wnioskodawcy nakazywały uznać, że budzą one wątpliwości co do ich wiarygodności i nie mogły stanowić podstawy do uznania jego roszczenia za zasadne. W tej sytuacji podzielić należało pogląd Sądu Okręgowego, że wnioskodawca nie wykazał w sposób niewątpliwy, iż fakt jego tymczasowego aresztowania w 1949r. w ogóle miał miejsce. Skutkować to musiało oddaleniem jego roszczenia i rozstrzygnięcie to Sąd Apelacyjny w pełni zaaprobował. Z tych więc względów orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.