II AKA 219/23

Sąd Apelacyjny
SAOSKarnewykroczeniaWysokaapelacyjny
wykroczeniezadośćuczynienieodszkodowaniewznowienie postępowaniaprzedawnieniek.p.s.w.sąd apelacyjnyorzecznictwo

Sąd Apelacyjny oddalił apelację wnioskodawcy, uznając, że nie przysługuje mu odszkodowanie ani zadośćuczynienie za niesłuszne ukaranie za wykroczenie, ponieważ postępowanie umorzono z powodu przedawnienia karalności, a nie okoliczności istniejącej w momencie pierwotnego orzekania.

Wnioskodawca K.W. domagał się odszkodowania i zadośćuczynienia po tym, jak postępowanie w sprawie o wykroczenie zostało wznowione i umorzone z powodu przedawnienia. Sąd Okręgowy oddalił wniosek, a Sąd Apelacyjny utrzymał to postanowienie w mocy. Kluczową kwestią była interpretacja art. 114 § 1 k.p.s.w., który przyznaje odszkodowanie i zadośćuczynienie po wznowieniu postępowania i umorzeniu, ale tylko gdy okoliczności umorzenia istniały już wcześniej. Sąd Apelacyjny uznał, że przedawnienie karalności nie istniało w momencie pierwotnego orzekania, dlatego roszczenie jest bezzasadne.

Sąd Apelacyjny rozpoznał apelację pełnomocnika wnioskodawcy K.W. oraz pismo samego wnioskodawcy, które traktowano jako uzupełnienie apelacji. Przedmiotem sporu było żądanie zadośćuczynienia w kwocie 4.900 zł na podstawie art. 114 § 1 k.p.s.w. po tym, jak postępowanie w sprawie o wykroczenia, w której K.W. został pierwotnie uznany za winny, zostało wznowione i umorzone przez Sąd Okręgowy. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego. Kluczową kwestią była interpretacja art. 114 § 1 k.p.s.w., który stanowi, że odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje obwinionemu, wobec którego umorzono postępowanie po jego wznowieniu, ale tylko „wskutek okoliczności nieuwzględnionych we wcześniejszym postępowaniu”. Sąd Apelacyjny podkreślił, że w przypadku wykroczeń, odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje tylko wtedy, gdy okoliczność umorzenia istniała już w momencie orzekania o winie lub najpóźniej w momencie uprawomocnienia się pierwotnego wyroku. W tej sprawie umorzenie nastąpiło z powodu przedawnienia karalności, które nie istniało w momencie uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego. Dlatego też, mimo umorzenia postępowania po wznowieniu, nie zaistniały przesłanki do przyznania zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny w pełni podzielił uzasadnienie Sądu Okręgowego, które odwoływało się do doktryny i judykatury.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje tylko wtedy, gdy okoliczność umorzenia istniała już w momencie pierwotnego orzekania lub najpóźniej w momencie uprawomocnienia się pierwotnego wyroku.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny zinterpretował art. 114 § 1 k.p.s.w. w sposób restrykcyjny, podkreślając, że w przypadku wykroczeń, umorzenie postępowania po wznowieniu z powodu przedawnienia karalności nie uprawnia do odszkodowania ani zadośćuczynienia, jeśli przedawnienie nie istniało w momencie pierwotnego orzekania. Kluczowe jest, aby okoliczność powodująca umorzenie była już obecna w dacie uprawomocnienia się pierwotnego wyroku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
K. W.osoba_fizycznawnioskodawca
Skarb Państwaorgan_państwowyodpowiedzialny za odszkodowanie

Przepisy (4)

Główne

k.p.s.w. art. 114 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje obwinionemu, wobec którego umorzono postępowanie po jego wznowieniu, ale tylko wówczas, gdy postępowanie umorzono 'wskutek okoliczności nieuwzględnionych we wcześniejszym postępowaniu', co w przypadku wykroczeń oznacza, że okoliczność ta musiała istnieć najpóźniej w momencie uprawomocnienia się pierwotnego wyroku.

Pomocnicze

k.p.s.w. art. 5 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Podstawa umorzenia postępowania po wznowieniu.

k.w. art. 45 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.p.k. art. 552

Kodeks postępowania karnego

Porównanie z przepisem dotyczącym osób oskarżonych o popełnienie przestępstwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie karalności wykroczenia nie istniało w momencie uprawomocnienia się pierwotnego wyroku, co wyklucza możliwość przyznania zadośćuczynienia na podstawie art. 114 § 1 k.p.s.w.

Odrzucone argumenty

Roszczenie o zadośćuczynienie przysługuje, ponieważ postępowanie zostało umorzone po wznowieniu z powodu okoliczności nieuwzględnionych wcześniej (przedawnienie).

Godne uwagi sformułowania

nie chodzi o to, że Wnioskodawca, w chwili gdy miał dopuścić się wykroczenia będącego przedmiotem rozpoznania w przedmiotowej sprawie miał zniesiona poczytalność lecz fakt, iż w momencie, w którym wznowiono postępowanie w sprawie doszło już do ustania jego karalności. Kluczową i sporną w związku z tym kwestią jest zawarte w cytowanym przepisie zastrzeżenie poczynione przez ustawodawcę (...) iż w przypadku osoby obwinionej o popełnienie wykroczenia owo odszkodowanie i zadośćuczynienie w przypadku umorzenia postępowania przysługuje tylko wówczas, gdy postępowanie umorzono „wskutek okoliczności nieuwzględnionych we wcześniejszym postępowaniu ”.

Skład orzekający

M. Ś.

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 114 § 1 k.p.s.w. w kontekście wykroczeń i przedawnienia karalności jako podstawy umorzenia po wznowieniu postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania o wykroczenie z powodu przedawnienia, które nastąpiło po pierwotnym orzeczeniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odszkodowania za niesłuszne ukaranie, ale z nietypowym zwrotem akcji związanym z przedawnieniem. Interpretacja przepisu jest kluczowa dla prawników procesowych.

Czy przedawnienie wykroczenia po latach gwarantuje odszkodowanie? Sąd Apelacyjny wyjaśnia kluczowy przepis.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 219/23 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego w Z. z dnia (...) r., sygn. akt (...) 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ inny [pełnomocnik wnioskodawcy z urzędu] 0.11.3. Granice zaskarżenia 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.1. Ustalenie faktów 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 0.12.2. Ocena dowodów 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Zarzut obrazy prawa materialnego, mogącej mieć wpływ na treść wyroku polegającej na błędnym zastosowaniu art. 114 § 1 k.p.s. w. poprzez przyjęcie, iż przewidziane w art. 114 § 1 k.p.s. w. roszczenie nie przysługuje K. W. pomimo zaistnienia uzasadnionych podstaw do jego orzeczenia ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym. Uwaga ta odnosi się także do wspierającego ją pisma samego wnioskodawcy z dnia (...) Sąd odwoławczy traktował je jako uzupełnienie apelacji wniesionej przez adw. P. D. . W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zarówno wnioskodawca jak i jego pełnomocnik nie kwestionowali ustaleń faktycznych poczynionych w zaskarżonym wyroku przez Sąd Okręgowy w Z. . Uwaga ta odnosi się także do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Kwestią sporną jest natomiast interpretacja przepisu art. 114 § 1 k.p.s. w. w świetle zgłoszonego żądania zadośćuczynienia w kwocie 4.900 zł; na rzecz wnioskodawcy. Zarówno skarżący, jak i sam wnioskodawca nie dostrzegają należycie istoty problemu, który wystąpił w niniejszej sprawie. Jest nim niewątpliwie podstawa umorzenia postępowania wobec K. W. przez Sąd Okręgowy, który wznawiał postępowanie w sprawie (...) . Wbrew sugestiom ww. nie chodzi o to, że Wnioskodawca, w chwili gdy miał dopuścić się wykroczenia będącego przedmiotem rozpoznania w przedmiotowej sprawie miał zniesiona poczytalność lecz fakt, iż w momencie, w którym wznowiono postępowanie w sprawie doszło już do ustania jego karalności. Z tego też powodu rozważania zawarte w apelacji pełnomocnika ( s.3 ) oraz wspierającym ją piśmie z dnia (...) ( s.3 ) dotyczące stanu psychicznego K. W. są de facto bezprzedmiotowe. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 114 § 1 k.p.s. w. obwinionemu, który wyniku kasacji lub wznowienia postępowania został następnie uniewinniony albo wobec którego umorzono postępowanie wskutek okoliczności nieuwzględnionych we wcześniejszym postępowaniu, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłą z wykonania względem niego w całości lub części kary lub środka karnego, których nie powinien był ponieść. Kluczową i sporną w związku z tym kwestią jest zawarte w cytowanym przepisie zastrzeżenie poczynione przez ustawodawcę (uregulowane odmiennie od tego zawartego w art. 552 k.p.k. dot. osoby oskarżonej o popełnienie przestępstwa), iż w przypadku osoby obwinionej o popełnienie wykroczenia owo odszkodowanie i zadośćuczynienie w przypadku umorzenia postępowania przysługuje tylko wówczas, gdy postępowanie umorzono „wskutek okoliczności nieuwzględnionych we wcześniejszym postępowaniu ”. Treść uzasadnienia apelacji jest o tyle niezrozumiała, że Sąd Okręgowy ww. przekonywująco i przystępnie wyjaśnił w swoich rozważaniach na s.8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Wywód ten jest precyzyjny i profesjonalny. Swoje stanowisko sąd meriti przedstawił odwołując się w tym zakresie szeroko do ugruntowanego stanowiska zarówno doktryny, jak i judykatury ( s.6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku ). Sąd Apelacyjny pogląd ten w pełni podziela i akceptuje, czyniąc integralną częścią swoich wywodów. Fakt, że zarówno wnioskodawca, czy też jego pełnomocnik z twierdzeniami tymi się nie zgadzają nie stanowi bynajmniej przesłanki do zmiany lub uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Sąd Okręgowy trafnie dostrzegł, że w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia (...) (sygn. (...) ), w której K. W. został uznany za winnego wykroczeń z art. 140 k.w. i art. 145 k.w. wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. z dnia (...) r. (sygn. (...) ) postępowanie wznowiono, uchylając wyrok Sądu Rejonowego w Ś. , i postępowanie w sprawie umorzono wskazując jako podstawę tego rozstrzygnięcia art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s. w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. Z przytoczonej podstawy umorzenia postępowania wynika zatem jednoznacznie, iż powodem dla którego wznawiając postepowanie w sprawie jednocześnie umorzono je wobec wnioskodawcy było stwierdzenie negatywnej przesłanki procesowej w postaci przedawnienia karalności wykroczeń, których popełnienie zarzucono wnioskodawcy. Sąd Okręgowy słusznie więc uznał, że przyznanie zadośćuczynienia w oparciu o art. 114 § 1 k.p.s. w. może nastąpić wyłącznie w przypadku ziszczenia się kumulatywnie wszystkich przesłanek występujących w przepisie art.114 § 1 k.p.s. w. a więc również owego spornego zastrzeżenia poczynionego przez ustawodawcę, na które zwracano uwagę na wstępie niniejszych rozważań. Oznacza to, że zadośćuczynienie i odszkodowanie w przypadku umorzenia postępowania wobec obwinionego o popełnienie wykroczenia może nastąpić tylko wówczas, gdy okoliczność, w oparciu o którą umorzono postępowanie po jego wznowieniu (w rozpoznawanej sprawie ustanie karalności wykroczeń przypisanych wnioskodawcy) zaistniała już w momencie orzekania o winie obwinionego , a więc – co należy odnieść do sprawy niniejszej – najpóźniej z momentem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w Ś. z dnia (...) r. (sygn. (...) ). Sytuacja taka w niniejszej sprawie jednak nie nastąpiła, albowiem umorzenie postępowania po jego wznowieniu nastąpiło z przyczyny, która w dniu, w którym uprawomocnił się wyrok, którym wnioskodawca został ukarany za popełnienie wykroczeń nie istniała. Oczywistym jest, że w tej sytuacji nie jest możliwe zasądzenie zadośćuczynienia. Sytuacji tej bynajmniej nie zmienia stanowisko Prokuratora, czy też pełnomocnika Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. wyrażone na rozprawie w dniu (...) (k.40). Wniosek O uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej wniosek i zmianę wyroku poprzez orzeczenie zadośćuczynienia w kwocie 4.900 zł; w związku z niesłusznym ukaraniem w sprawie (...) Sądu Rejonowego w Ś. , ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Brak skutecznych zarzutów apelacji i okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 0.11. Przedmiot utrzymania w mocy 0.1Wyrok Sądu Okręgowego w Z. z dnia (...) ( (...) ). Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Brak skutecznych zarzutów apelacji i okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu. 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.0.11. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2. 3. . Orzekając o kosztach postępowania, Sąd Apelacyjny uwzględniając treść przepisu art. 115 § 3 k.p.s. w., kosztami procesu za postępowanie odwoławcze w całości obciążył Skarb Państwa. O kosztach pełnomocnika z urzędu Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art.29 ust.2 ustawy z dnia 26 maja 1982r. prawo o adwokaturze ( Dz.U.2022.1184 t.j.) i § 1, § 11 ust. 6, § 15 ust.1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015tr. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U.2023.1964 t.j. ). Z tego też tytułu sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. D. kwotę 240 zł; w tym 23 % VAT. Określając wysokość należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia sąd odwoławczy miał na względzie treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.02.2024r. ( SK 90/22 ) oraz postanowień Sądu Najwyższego z dnia 13.12.2023r. ( I KZP 5/23 ) i z dnia 28.03.2024r. ( V KK 4/21 – s.3 ). Nadto zasądził na rzecz pełnomocnika kwotę 374,90 zł z tytułu zwrotu poniesionych przez obrońcę wydatków (k.100 ). 7. PODPIS M. Ś.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI