II AKA 207/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Łodzi rozpoznał apelację obrońcy oskarżonego P.M., skazanego przez Sąd Okręgowy w Łodzi na 12 lat pozbawienia wolności za zabójstwo z zamiarem ewentualnym. Obrońca zarzucał m.in. błędne zastosowanie art. 148 §1 kk i niezastosowanie art. 25 §1 kk (obrona konieczna) lub art. 25 §2 i 3 kk. Sąd Apelacyjny częściowo uwzględnił apelację, uznając, że oskarżony działał w obronie koniecznej, ale przekroczył jej granice (art. 25 §2 kk). Zmienił zaskarżony wyrok, przyjmując, że oskarżony odpierał bezpośredni i bezprawny zamach na swoje zdrowie i życie, ale działając z przekroczeniem granic obrony koniecznej, popełnił przestępstwo z art. 148 §1 kk w zw. z art. 25 §2 kk. Na tej podstawie, przy zastosowaniu art. 60 §1 i 6 pkt 2 kk, wymierzył oskarżonemu karę 4 lat pozbawienia wolności, stosując nadzwyczajne złagodzenie kary. W pozostałym zakresie wyrok utrzymano w mocy. Zasądzono koszty nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu i zwolniono oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia obrony koniecznej, przekroczenia jej granic (eksces ekstensywny), a także ocena czynnego żalu w kontekście zabójstwa.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale zasady prawne są uniwersalne dla spraw karnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy działanie oskarżonego, polegające na uderzeniu pokrzywdzonego kluczem, a następnie rzuceniu go na schody, stanowiło obronę konieczną, czy też przekroczenie jej granic?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Działanie oskarżonego polegające na rzuceniu pokrzywdzonego na schody stanowiło przekroczenie granic obrony koniecznej (eksces ekstensywny), gdyż nastąpiło po ustaniu bezpośredniego zamachu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że oskarżony początkowo działał w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bezprawny zamach. Jednakże, po odebraniu napastnikowi klucza i uderzeniu go, dalsze działanie polegające na rzuceniu pokrzywdzonego na schody było już przedłużeniem obrony w czasie, gdy napastnik zrezygnował z kontynuowania zamachu, co stanowi przekroczenie granic obrony koniecznej.
Czy zachowanie oskarżonego po zadaniu obrażeń pokrzywdzonemu, polegające na zaniosieniu go do sypialni i wezwaniu pomocy, można uznać za czynny żal w rozumieniu art. 15 §2 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zachowanie oskarżonego nie stanowiło czynnego żalu, ponieważ nie poinformował on w pełni o przebiegu zdarzenia i mógł podjąć skuteczniejsze działania w celu wezwania pomocy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że oskarżony nie przedstawił pełnego obrazu zdarzenia (nie poinformował o uderzeniu kluczem i rzuceniu na schody) oraz mógł sam wezwać pomoc lub poprosić o to innych pracowników, zamiast ograniczyć się do prośby skierowanej do jednej osoby. Działania te były obiektywnie nieefektywne i nie świadczyły o chęci zapobieżenia skutkowi.
Czy zachowanie oskarżonego, polegające na przekroczeniu granic obrony koniecznej, było wynikiem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami zamachu (art. 25 §3 k.k.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przekroczenie granic obrony koniecznej nie było wynikiem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami zamachu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sposób, w jaki oskarżony uniknął zamachu, przejął narzędzie i zadał cios, a następnie rzucił pokrzywdzonego na schody, świadczy o braku strachu lub wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami. Oskarżony miał przewagę nad napastnikiem i nie wykazywał oznak paniki.
Jaka jest prawidłowa kwalifikacja prawna czynu oskarżonego, biorąc pod uwagę jego zamiar i okoliczności zdarzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Czyn oskarżonego wyczerpuje dyspozycję art. 148 §1 kk w zw. z art. 25 §2 kk (zabójstwo z przekroczeniem granic obrony koniecznej).
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, analizując całokształt okoliczności, w tym obrażenia pokrzywdzonego i sposób działania oskarżonego (rzucenie na schody), uznał, że zamiar ewentualny zabójstwa jest uzasadniony. Jednocześnie stwierdził, że doszło do przekroczenia granic obrony koniecznej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| V. O. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| H. T. | inne | Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Łodzi |
| adw. M. R. | inne | obrońca z urzędu |
| adw. J. Ł. | inne | pełnomocnik z urzędu oskarżycielki posiłkowej |
Przepisy (16)
Główne
k.k. art. 148 § §1
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa zabójstwa z zamiarem ewentualnym.
k.k. art. 25 § §2
Kodeks karny
Dotyczy przekroczenia granic obrony koniecznej.
Pomocnicze
k.k. art. 60 § §1
Kodeks karny
Podstawa nadzwyczajnego złagodzenia kary.
k.k. art. 60 § §6 pkt 2
Kodeks karny
Podstawa nadzwyczajnego złagodzenia kary.
k.p.k. art. 437
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy.
k.p.k. art. 438 § pkt 1 i 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do zmiany lub uchylenia wyroku z powodu naruszenia prawa materialnego lub istotnego naruszenia prawa procesowego.
k.p.k. art. 624 § §1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zwolnienia od kosztów sądowych.
k.k. art. 156 § §3
Kodeks karny
Przestępstwo spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
k.k. art. 15 § §2
Kodeks karny
Dotyczy czynnego żalu.
k.p.k. art. 5 § §2
Kodeks postępowania karnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek uwzględnienia wszystkich ujawnionych w postępowaniu okoliczności.
k.k. art. 9 § §1
Kodeks karny
Definicja zamiaru bezpośredniego i ewentualnego.
k.k. art. 25 § §1
Kodeks karny
Dotyczy obrony koniecznej.
k.k. art. 25 § §3
Kodeks karny
Dotyczy przekroczenia granic obrony koniecznej pod wpływem strachu lub wzburzenia.
Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm. art. § 14 ust.2 pkt 5 i ust. 7
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Podstawa zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działanie oskarżonego stanowiło przekroczenie granic obrony koniecznej (eksces ekstensywny). • Niezastosowanie art. 25 §3 k.k. (brak podstaw do uznania strachu lub wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami zamachu).
Odrzucone argumenty
Czyn oskarżonego wyczerpuje znamiona obrony koniecznej (art. 25 §1 k.k.). • Niezastosowanie art. 15 §2 k.k. (brak czynnego żalu). • Naruszenie art. 5 §2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. poprzez błędne ustalenie stanu pokrzywdzonego przed upadkiem ze schodów.
Godne uwagi sformułowania
działając w obronie koniecznej odpierał bezpośredni i bezprawny zamach na swoje zdrowie i życie, działając z przekroczeniem granic obrony koniecznej • zbrodnia zabójstwa jest przestępstwem umyślnym, które można popełnić z zamiarem bezpośrednim lub ewentualnym • Odkodowanie zamiaru sprawcy nie jest zadaniem łatwym. • obrona konieczna, jako kontratyp wyłączający bezprawność czynu • Przekroczenie granic obrony koniecznej ma miejsce w dwóch sytuacjach: 1) naruszenia korelacji czasowej pomiędzy zamachem i obroną (eksces ekstensywny); 2) naruszenia wymogów wynikających ze znamienia konieczności obrony (eksces intensywny). • zachowanie oskarżonego polegające na rzuceniu O. O. na schody prowadzące na parter, było działaniem w warunkach przekroczenia granic obrony koniecznej, gdyż czynności obronne oskarżonego zostało przedłużone w czasie, w którym napastnik zrezygnował już z kontynuowania zamachu.
Skład orzekający
Krystyna Mielczarek
przewodniczący
Krzysztof Eichstaedt
sprawozdawca
Jarosław Papis
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia obrony koniecznej, przekroczenia jej granic (eksces ekstensywny), a także ocena czynnego żalu w kontekście zabójstwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale zasady prawne są uniwersalne dla spraw karnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy dramatycznego zdarzenia, w którym granica między obroną konieczną a przekroczeniem jej jest kluczowa dla oceny odpowiedzialności karnej. Pokazuje złożoność oceny zamiaru i dynamiki zdarzeń w prawie karnym.
“Czy obrona przed napastnikiem może stać się przestępstwem? Sąd Apelacyjny rozstrzyga o granicach obrony koniecznej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.