II AKA 180/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę z apelacji wniesionych przez prokuratora, pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej oraz obrońcę oskarżonego K. O., który został skazany przez Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2019 r. (sygn. akt III K 92/18) za popełnienie przestępstw z art. 231 § 1 k.k. (niedopełnienie obowiązków służbowych) w zbiegu z art. 155 k.k. (nieumyślne spowodowanie śmierci) w związku z art. 11 § 2 k.k. Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu sprawy w dniu 30 stycznia 2020 r., postanowił utrzymać w mocy zaskarżony wyrok. Uzasadnienie wyroku szczegółowo odnosi się do licznych zarzutów podniesionych w apelacjach, dotyczących zarówno obrazy przepisów prawa procesowego i materialnego, jak i błędów w ustaleniach faktycznych oraz rażącej niewspółmierności kary. Sąd odwoławczy konsekwentnie uznał te zarzuty za niezasadne, podkreślając prawidłowość zebranego materiału dowodowego, jego ocenę przez Sąd Okręgowy oraz właściwość zastosowanej kwalifikacji prawnej. W szczególności odrzucono argumenty dotyczące rzekomego braku widoczności podczas oddania strzału, wadliwości eksperymentów procesowych czy niewłaściwej oceny zeznań świadków. Sąd Apelacyjny potwierdził, że użycie broni palnej przez oskarżonego było niezasadne i doprowadziło do nieumyślnego spowodowania śmierci pokrzywdzonego, a jego działania wyczerpały znamiona niedopełnienia obowiązków służbowych. Kara orzeczona przez Sąd Okręgowy została uznana za adekwatną. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących użycia broni palnej przez funkcjonariuszy policji, odpowiedzialność za nieumyślne spowodowanie śmierci oraz przekroczenie uprawnień w kontekście działań pościgowych.
Konkretny stan faktyczny sprawy, specyfika działań policjanta i zachowania pokrzywdzonego.
Zagadnienia prawne (18)
Czy obraza przepisów postępowania, w tym art. 394 § 2 kpk, art. 405 kpk i art. 410 kpk poprzez zaniechanie ścisłego oznaczenia dokumentów ujawnianych na rozprawie bez odczytywania, mogła mieć wpływ na treść orzeczenia?
Odpowiedź sądu
Nie, wprawdzie Sąd I instancji nie wymienił enumeratywnie kart ujawnianych dokumentów, co stanowi utrudnienie kontroli, ale nie uniemożliwia jej i nie miało wpływu na treść wyroku.
Uzasadnienie
Definicja dokumentu i możliwość weryfikacji kart przywołanych w ustaleniach i ocenie dowodów pozwala na kontrolę odwoławczą.
Czy przyjęcie za podstawę ustaleń faktycznych zapisów audio i video na nośnikach elektronicznych, które nie zostały odtworzone na rozprawie głównej, stanowi naruszenie prawa procesowego?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zapisy zostały utrwalone w protokołach, ujawnione, a strony nie wnosiły o ich odtworzenie, a ich zestawienie z protokołami potwierdza rzetelność.
Uzasadnienie
Brak odtworzenia zapisów audio/video na rozprawie głównej nie stanowi naruszenia, jeśli zostały one profesjonalnie utrwalone w protokołach i ujawnione, a strony nie żądały ich odtworzenia.
Czy przyjęcie za podstawę ustaleń faktycznych protokołów eksperymentów procesowych i opinii biegłych, opartych na zeznaniach świadka (przyszłego oskarżonego), stanowi naruszenie prawa procesowego?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli relacje świadka w eksperymentach były tożsame z późniejszymi wyjaśnieniami, a opinie biegłych opierały się na dowodach obiektywnych.
Uzasadnienie
Relacje świadka w eksperymentach procesowych, nawet jeśli składał je w tym charakterze, były spójne z jego późniejszymi wyjaśnieniami, a opinie biegłych opierały się na obiektywnych dowodach, nie wykluczając wersji świadka, ale opierając się na danych obiektywnych.
Czy przyjęcie za podstawę ustaleń faktycznych wyników eksperymentów procesowych, przeprowadzonych gdy topografia miejsca zdarzenia została zmieniona (wycięcie krzaków), stanowi naruszenie prawa procesowego?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli pozostałe elementy terenu i dokumentacja z miejsca zdarzenia pozwalały na odtworzenie przebiegu zdarzenia, a kluczowe znaczenie miały protokoły z czynności przeprowadzonych bezpośrednio po zdarzeniu.
Uzasadnienie
Mimo wycięcia krzaków przed eksperymentami, zachowane elementy terenu i dokumentacja z miejsca zdarzenia, zwłaszcza protokoły z czynności wykonanych bezpośrednio po zdarzeniu, pozwalały na prawidłowe ustalenie przebiegu zdarzenia.
Czy przyjęcie za podstawę ustaleń faktycznych dokumentacji fotograficznej przekazanej przez redakcję gazety, dotyczącej warunków widoczności, stanowi naruszenie prawa procesowego?
Odpowiedź sądu
Nie, dokumentacja ta nie stanowiła podstawy ustaleń faktycznych, a okoliczności związane z brakiem widoczności wyprowadzono z opinii biegłego.
Uzasadnienie
Fotografie prasowe nie były podstawą ustaleń, a kwestia widoczności została oceniona na podstawie opinii biegłego z zakresu balistyki, uwzględniając obiektywne dowody.
Czy oddanie strzału przez policjanta w sytuacji zagrożenia życia, po próbie rozjechania go przez C. S., stanowiło realizację uprawnień, a nie przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. i art. 155 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, policjant nie działał w warunkach zagrożenia życia ani w obronie koniecznej, a jego działania wyczerpały znamiona niedopełnienia obowiązków i nieumyślnego spowodowania śmierci.
Uzasadnienie
Pokrzywdzony nie podejmował bezpośredniego ataku, a jego zachowanie polegało na próbie ucieczki. Użycie broni palnej nie było konieczne ani uzasadnione w świetle przepisów o środkach przymusu. Działania policjanta, w tym wyjazd poza rejon patrolowania i brak łączności, naruszyły obowiązki służbowe.
Czy błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu braku dostatecznej widoczności w chwili oddania strzału, gdy nie ustalono przeszkód na linii strzału, jest zasadny?
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie braku widoczności wynikało z opinii biegłego i obiektywnych dowodów, które wykluczyły możliwość celowania w konkretną część pojazdu.
Uzasadnienie
Opinia biegłego z zakresu balistyki, w połączeniu z oględzinami miejsca zdarzenia i pojazdu, wykazała, że ze względu na rosnące krzewy i ruch pojazdu, strzelec nie miał możliwości celowania w konkretną część samochodu, co potwierdza ustalenie braku dostatecznej widoczności.
Czy odmowa wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego w zakresie warunków oddania strzału, przy ich spójności i braku dowodów przeciwnych, stanowi naruszenie prawa procesowego?
Odpowiedź sądu
Nie, wyjaśnienia oskarżonego zostały zweryfikowane przez opinię biegłego i obiektywne dowody, które wykazały ich niewiarygodność w tej części.
Uzasadnienie
Opinia biegłego z zakresu balistyki, oparta na analizie śladów i oględzinach, wykazała sprzeczność wyjaśnień oskarżonego z obiektywnymi skutkami strzału (przestrzelenie bocznych szyb), co uzasadniało zdyskwalifikowanie tych wyjaśnień w tej części.
Czy dowolna ocena zeznań świadka I. K. w zakresie rozmowy z oskarżonym podczas odprawy, przy jego problemach z pamięcią, stanowi naruszenie prawa procesowego?
Odpowiedź sądu
Nie, zeznania świadka były spójne i przekonywujące, a problemy z pamięcią pojawiły się później, nie podważając wiarygodności pierwotnych relacji.
Uzasadnienie
Świadek I. K. jednoznacznie opisał przebieg rozmowy podczas odprawy w postępowaniu przygotowawczym. Problemy z pamięcią zgłosił dopiero na rozprawie głównej, po dłuższym czasie, nie podważając tym samym wiarygodności wcześniejszych zeznań, które potwierdził.
Czy ocena zeznań A. C. jako niemiarodajnych w odniesieniu do sposobu postrzegania trasy M2, mimo jego wiedzy jako funkcjonariusza, stanowi naruszenie prawa procesowego?
Odpowiedź sądu
Nie, ocena ta jest zgodna z innymi dowodami, które precyzyjnie określały rejony patrolowania.
Uzasadnienie
Zeznania A. C. uznano za niemiarodajne co do rejonu "(...) " ponieważ inne, wiarygodne dowody (zeznania innych funkcjonariuszy, wydruki z obszarów patrolowania) jednoznacznie wskazywały, że ten rejon obejmował inne ulice, a patrol oskarżonego miał przebywać w innym rejonie.
Czy wyjazd oskarżonego na ulicę (...) stanowił realizację decyzji dowódcy patrolu i nie spowodował szkody w interesie publicznym, a tym samym nie był przestępstwem z art. 231 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyjazd był inicjatywą oskarżonego, który wprowadził w błąd dowódcę patrolu, a działania te naruszyły interes publiczny poprzez zaniechanie patrolowania rejonów o wysokiej liczbie zdarzeń drogowych.
Uzasadnienie
Oskarżony zadecydował o wyjeździe na ul. (...), wprowadzając w błąd dowódcę patrolu co do zgody kierownika. Zaniechanie patrolowania wyznaczonych rejonów, gdzie odnotowano znaczną liczbę wypadków i naruszeń, naruszyło interes publiczny.
Czy ustalenie, że oskarżony nie pozostawał w kontakcie z dyżurnym i że ulica (...) była poza obszarem patrolowania, jest błędem w ustaleniach faktycznych?
Odpowiedź sądu
Nie, utrzymywanie łączności wymaga informowania o podjętych interwencjach, a rejony patrolowania były precyzyjnie oznaczone.
Uzasadnienie
Brak poinformowania dyżurnego o podjętych czynnościach na ul. (...) stanowi naruszenie obowiązku utrzymywania stałej łączności. Rejony patrolowania były precyzyjnie określone i ulica (...) nie należała do nich, a celem wyjazdu było ustalenie tożsamości, a nie likwidacja skutków zdarzeń drogowych.
Czy dowolna ocena materiału dowodowego doprowadziła do błędu w ustaleniu, że oskarżony doprowadził do nieumyślnego pozbawienia życia C. S. z zamiarem ewentualnym, a nie z winy nieumyślnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, analiza zachowania oskarżonego wskazuje na zamiar zatrzymania pokrzywdzonego, a nie zabójstwa z zamiarem ewentualnym.
Uzasadnienie
Zachowanie oskarżonego, w tym oddanie strzału, było reakcją na dynamiczne działania pokrzywdzonego zmierzające do ucieczki. Brak jest dowodów na zamiar zabójstwa, a strzał oddano w warunkach ograniczonej widoczności, co wskazuje na lekkomyślność, a nie zamiar ewentualny.
Czy spowodowanie skutku śmiertelnego nastąpiło w sposób niezamierzony poprzez lekkomyślne oddanie strzału, czy też oskarżony godził się na takie konsekwencje, wypełniając znamiona zabójstwa z zamiarem ewentualnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Działanie oskarżonego było lekkomyślne, a nie z zamiarem ewentualnym. Oskarżony liczył na zatrzymanie uciekającego, a nie na spowodowanie śmierci.
Uzasadnienie
Strzelanie 'na chybił-trafił' w warunkach ograniczonej widoczności i oddalającego się pojazdu nie oznacza automatycznie godzenia się na skutek śmiertelny. Brak jest racjonalnych przesłanek, by twierdzić, że oskarżony przewidywał i godził się na śmierć kierującego.
Czy brak głębszego konfliktu oskarżonego z pokrzywdzonym przemawia przeciwko tezie o zamiarze ewentualnym pozbawienia życia?
Odpowiedź sądu
Tak, brak konfliktu osobistego i skupienie na celu zatrzymania pokrzywdzonego wyklucza zamiar ewentualny zabójstwa.
Uzasadnienie
Analiza zachowania oskarżonego wskazuje na jego główny cel, jakim było zatrzymanie pokrzywdzonego. Wypowiedź o wcześniejszym kontakcie nie dowodzi osobistego zatargu, a jedynie świadomość wcześniejszej ucieczki. Działania oskarżonego były reakcją na zachowanie pokrzywdzonego.
Czy doświadczenie oskarżonego w używaniu broni palnej, w tym ze skutkiem trwałego uszczerbku na zdrowiu, powinno prowadzić do uznania, że przewidywał i godził się na skutek śmiertelny?
Odpowiedź sądu
Nie, wcześniejsze użycie broni nie przesądza o zamiarze ewentualnym w tej konkretnej sytuacji, a zdarzenie miało gwałtowny przebieg.
Uzasadnienie
Doświadczenie oskarżonego jako funkcjonariusza nie oznacza automatycznie przewidywania skutku śmiertelnego w dynamicznej sytuacji. Brak skazań za przestępstwa z użyciem broni i uniewinnienie w innej sprawie nie potwierdzają tezy o jego skłonności do nieuzasadnionego użycia broni.
Czy kara 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności jest rażąco łagodna, biorąc pod uwagę śmierć człowieka i okoliczności sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, kara jest wyważona i adekwatna do stopnia zawinienia i społecznej szkodliwości czynu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uwzględnił wszystkie okoliczności łagodzące i obciążające, w tym rodzaj naruszonych obowiązków i sposób użycia broni. Kara jest adekwatna do stopnia zawinienia i nie ma podstaw do jej podwyższenia.
Czy kara 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności jest rażąco łagodna, biorąc pod uwagę umyślność działania w zakresie niedopełnienia obowiązków, lekkomyślność w posługiwaniu się bronią i potrzebę prewencji?
Odpowiedź sądu
Nie, kara jest adekwatna, a prokurator nie wykazał, które konkretne przesłanki przemawiają za jej podwyższeniem.
Uzasadnienie
Prokurator powiela ustalenia faktyczne, nie wskazując konkretnych przesłanek uzasadniających podwyższenie kary. Zachowanie pokrzywdzonego, który nie reagował na sygnały do zatrzymania, również stanowiło czynnik wpływający na ocenę sytuacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. O. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| D. S. | osoba_fizyczna | oskarżycielka posiłkowa |
| Prokuratura Okręgowa w Szczecinie | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (27)
Główne
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 155
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 394 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 405
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 393
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 389
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 211
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 198
Kodeks postępowania karnego
u.ś.p.b. art. 45 § pkt. 1 lit.a i pkt. 3
Ustawa o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej
u.ś.p.b. art. 47 § pkt 1
Ustawa o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § pkt 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § pkt 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 454 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 633
Kodeks postępowania karnego
u.o.k. art. 2 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
u.o.k. art. 8
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
u.o.k. art. 13 § ust. 1
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
k.k. art. 148 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 53 § § 1 i 2
Kodeks karny
k.k. art. 85a
Kodeks karny
Argumenty
Odrzucone argumenty
Obraza przepisów prawa procesowego dotycząca ujawniania dokumentów. • Obraza przepisów postępowania dotycząca odtwarzania zapisów audio/video. • Obraza przepisów postępowania dotycząca eksperymentów procesowych i opinii biegłych opartych na zeznaniach świadka. • Obraza przepisów postępowania dotycząca eksperymentów procesowych przeprowadzonych po zmianie topografii miejsca zdarzenia. • Obraza przepisów postępowania dotycząca dokumentacji fotograficznej z gazety. • Obraza prawa materialnego (art. 231 § 1 k.k., art. 155 k.k.) poprzez błędne przyjęcie, że oddanie strzału nie było dopuszczalne. • Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący braku dostatecznej widoczności. • Dowolna ocena zeznań świadka I. K. • Dowolna ocena zeznań A. C. • Obraza prawa materialnego (art. 231 § 1 k.k.) poprzez przyjęcie, że wyjazd na ul. (...) stanowił przestępstwo. • Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący kontaktu z dyżurnym i obszaru patrolowania. • Dowolna ocena materiału dowodowego prowadząca do błędnego ustalenia, że oskarżony doprowadził do nieumyślnego pozbawienia życia z zamiarem ewentualnym. • Dowolna ocena materiału dowodowego prowadząca do błędnego ustalenia, że skutek śmiertelny nastąpił w sposób niezamierzony. • Dowolna ocena materiału dowodowego dotycząca braku głębszego konfliktu. • Pominięcie istotnych okoliczności dotyczących wcześniejszego używania broni przez oskarżonego. • Rażąca niewspółmierność orzeczonej kary (zbyt łagodna). […]
Godne uwagi sformułowania
Wprawdzie Sąd I instancji wydając postanowienie w trybie art. 394 § 2 kpk nie wymienił enumeratywnie kart ujawnianych dokumentów i stanowi to pewne utrudnienie kontroli odwoławczej wydanego wyroku, ale na pewno jej nie uniemożliwia. • W toku postępowania sporządzono protokoły z zapisy audio i video na nośnikach elektronicznych, które następnie zostały ujawnione przez Sąd Okręgowy, a na ich podstawie poczynione zostały prawidłowe ustalenia faktyczne. • W tym stanie rzeczy ewidentnie w pierwszym z eksperymentów rola K. O. była bierna. • Oczywistym jest, że biegły odniósł się do wersji występującego wówczas w charakterze świadka K. O. , ale stwierdził jedynie, że wersja ta nie jest sprzeczna z wynikami uzyskanymi podczas badań dowodów o charakterze obiektywnym. • Ewidentnie nie doszło do obrazy wskazanych przepisów prawnych, gdyż wywody w tym względzie Sądu merytorycznego są ze wszech miar zasadne. • Pokrzywdzony w żadnym momencie nie przystępował do ataku, nie podejmował zachowań godzących w prawem chronione dobra policjanta. • Tym samym skoro oskarżony nie miał możliwości celowania i wyboru części samochodu, w którą celuje, gdyż widoczność zasłaniały mu rosnące krzaki, a pomimo tego strzelił, a swoim działaniem doprowadził do pozbawienia życia C. S. , to wyczerpał znamiona art.155kk . […]
Skład orzekający
Maciej Żelazowski
przewodniczący
Stanisław Kucharczyk
sędzia
Iwona Gdula
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących użycia broni palnej przez funkcjonariuszy policji, odpowiedzialność za nieumyślne spowodowanie śmierci oraz przekroczenie uprawnień w kontekście działań pościgowych."
Ograniczenia: Konkretny stan faktyczny sprawy, specyfika działań policjanta i zachowania pokrzywdzonego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności funkcjonariusza policji za śmierć osoby ściganej, co zawsze budzi zainteresowanie ze względu na kwestie nadużycia władzy i prawa do obrony.
“Policjant skazany za śmierć uciekiniera – czy zawsze wolno strzelać?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.