II AKa 180/17

Sygn. akt II AKa 180/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 października 2017r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Marek Motuk Sędziowie: SA – Paweł Rysiński (spr.) SO (del.) – Grzegorz Miśkiewicz Protokolant: – st. sekr. sąd. Łukasz Jachowicz przy udziale oskarżycieli posiłkowych A. C. . (...) Sp. Jawna i C. J. (1) oraz Prokuratora Jacka Pergałowskiego po rozpoznaniu w dniu 5 i 23 października 2017 r. w Warszawie sprawy K. P. (1) urodz. (...) w W. s. J. oskarżonego o czyn z art. 284 § 2 k.k. , z art. 286 § 1 k.k. , z art. 296 § 1 i in. k.k. na skutek apelacji, wniesionych przez obrońców oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt VIII K 204/15 utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty procesu należne za postępowanie odwoławcze, w tym 300 zł z tytułu opłaty; zasądza od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego C. J. (1) 720 zł z tytułu zwrotu kosztów ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE Oskarżony K. P. (1) i oskarżyciel posiłkowy C. J. (1) od lat 90 – tych prowadzili wspólnie działalność gospodarczą. Od 2008 r. w formie spółki jawnej A. . Prokurator oskarżył K. P. o to, że: I. w dniu 24 kwietnia 2009 roku w Ż. L. ul. (...) będąc jako współwłaściciel A. C. J. , K. (...) Sp. Jawna na podstawie zawartej umowy zobowiązanym do zajmowania się sprawami majątkowymi spółki dokonał przywłaszczenia powierzonej mu kwoty pieniężnej 38.000 zł. w ten sposób, że wskazaną kwotę pochodzącą ze sprzedaży samochodu osobowego P. (...) o nr rej. (...) , stanowiącego własność spółki, przelał na swoje konto osobiste w Banku (...) SA w P. działając na szkodę A. i C. J. (1) , tj. o czyn z art. 284 § 2 k.k. II. w dniu 6 sierpnia 2012r. w Ż. L. ul. (...) będąc jako współwłaściciel A. C. J. , K. (...) Sp. Jawna na podstawie zawartej umowy zobowiązanym do zajmowania się sprawami majątkowymi spółki, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dokonał zapłaty za samochód osobowy P. (...) o nr rej. (...) nabyty od firmy (...) z siedzibą w M. przez jego jednoosobową firmę (...) z siedzibą w Ż. w ten sposób, że w miejsce zapłaty ceny za samochód obniżył zobowiązania firmy (...) wobec A. C. J. , K. (...) Sp. jawna wynikające z faktur (...) , a następnie poprzez wprowadzenie w błąd pracownika Spółki (...) o przyjęciu od firmy (...) kwoty 20.000 zł. z tytułu zaległych i nieopłaconych w/w faktur nakazał sporządzenie dowodu "kasa przyjęła" na powyższą kwotę, pomimo braku takiej wpłaty ze strony firmy (...) , czym doprowadził (...) Sp. jawna i C. J. (1) do niekorzystnego rozporządzenia w wysokości 20.000 zł. z tytułu braku wpłaty powyższej kwoty na rzecz spółki (...) , tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. III. w okresie od 31 grudnia 2012 roku do 29 kwietnia 2013 roku będąc jako współwłaściciel A. C. J. , K. (...) Spółka Jawna na podstawie zawartej umowy zobowiązanym do zajmowania się sprawami majątkowymi spółki posłużył się podrobionymi dokumentami w postaci Uchwały Nr (...) Zgromadzenia Wspólników A. C. J. , K. (...) Spółka jawna , Bilansu na dzień 31 grudnia 2012 rok, oraz rachunków zysków i strat od 1 stycznia 2012 roku do 31 grudnia 2012 roku, na których to dokumentach zamiast wymaganego własnoręcznego podpisu umieścił ze skanowany podpis drugiego właściciela C. J. (1) użyty bez jego wiedzy i które to działania zmierzały do uniemożliwienia C. J. do zapoznania się z tymi dokumentami, a jednocześnie wyrażały akceptacje dla nieprawdziwego stanu finansowego spółki z uwagi na fakt, iż potwierdzona w raporcie kasowym za okres 1 grudnia 2012 do 31 grudnia 2012 pod poz. 24 Wypłata zysków na rzecz C. J. (1) nigdy nie została dokonana, co doprowadziło do powstania znacznej szkody w majątku spółki a także C. J. (1) w wysokości 392.000 zł. tj. o czyn z art. 296 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k. k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. IV. w dniu 17 października 2013 roku w Ż. L. ul. (...) będąc jako współwłaściciel A. C. J. , K. (...) Sp. Jawna na podstawie zawartej umowy zobowiązanym do zajmowania się sprawami majątkowymi spółki dokonał przywłaszczenia powierzonej mu kwoty pieniężnej 36.270 zł w ten sposób, że wskazaną kwotę pochodzącą ze sprzedaży samochodu osobowego K. (...) , stanowiącego własność spółki, którą otrzymał gotówką od kupującego zatrzymał dla siebie działając na szkodę A. i C. J. (1) , tj. o czyn z art. 284 § 2 k.k. V. w okresie od 12 stycznia 2011 rok do 5 listopada 2013 roku w W. i w Ż. z rachunku bankowego nr (...) na którym zdeponowane były środki pieniężne A. stanowiące współwłasność C. J. (1) i K. P. (1) bez zgody i akceptacji współwłaściciela środków pieniężnych C. J. (1) dokonał szeregu operacji finansowych przelewając na swoje prywatne rachunki i wypłacając z tegoż rachunku środki w wyniku czego dokonał przywłaszczenia mienia powierzonego w postaci łącznie 1 356713,61 zł na szkodę A. i C. J. (1) , przy czym czynu dopuścił się w stosunku do mienia znacznej wartości, tj. o czyn z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. Po rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 20 grudnia 2016 r. uznał oskarżonego za winnego popełnienia wszystkich zarzuconych mu czynów, przy czym w odniesieniu do zarzutu z pkt V a/o ustalił wartość przywłaszczonej kwoty na 1.085.370,80 zł i wymierzył oskarżonemu jednostkowe kary pozbawienia wolności, a w konsekwencji karę łączną w wysokości 1 roku i 6 miesięcy, której wykonanie warunkowo zawiesił ustalając 3 letni okres próby. Zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkód wyrządzonych przestępstwem przez zapłatę na rzecz C. J. (1) 1.085.370,80 zł, a na rzecz sp. A. - 486.270 zł (wyrok – k. 273 – 277 t. VI akt). Powyższy wyrok apelacjami na korzyść zaskarżyli obrońcy. Apelacja adw. M. P. zarzuciła orzeczeniu w szczególności obrazę przepisów art. 149 § 1 k.p.k. w zw. z art. 143 § 1 pkt 11 k.p.k. przez niesporządzenie protokołu z ogłoszenia wyroku, co – zdaniem skarżącego – wyklucza możliwość kontroli odwoławczej w zakresie prawidłowości wyrokowania tj. zaistnienia aktu ogłoszenia wyroku oraz przez nieopatrzenie podpisem przewodniczącego protokołu rozprawy z dnia 22 listopada 2016 r. Nadto zarzucił w odniesieniu do czynów z pkt I i IV wyroku obrazę art. 7 k.p.k. , a w konsekwencji błędne ustalenie, że oskarżony przywłaszczył powierzone mu mienie. W odniesieniu do czynu z pkt II i III wyroku – błędne ustalenia faktyczne, nadto w odniesieniu do czynu z pkt III i V – obrazę art. 7 k.p.k. i błędne ustalenia faktyczne (pkt V wyroku). W konkluzji skarżący wniósł o uniewinnienie oskarżonego od popełnienia czynów przypisanych w pkt II i III wyroku, a o uniewinnienie, bądź uchylenie sprawy do ponownego rozpoznania w pozostałym zakresie (ap. k. 333 – 352 t. VI akt). Drugi z obrońców oskarżonego adw. E. L. zarzuciła wyrokowi obrazę przepisów art. 7 k.p.k. , art. 170 § 1 k.p.k. i błędne ustalenia faktyczne, w konkluzji wnosząc o uniewinnienie oskarżonego, bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie spawy do ponownego rozpoznania (ap. k. 354 – 363 t. VI akt). Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zarzuty wniesionych apelacji okazały się niezasadne, dlatego nie mogły być uwzględnione ich wnioski, a zaskarżony wyrok jako trafny należało utrzymać w mocy. W pierwszej kolejności rozważyć należało zarzut z pkt II. 1. apelacji adw. M. P. . Aczkolwiek skarżący (ustanowiony obrońcą w postępowaniu międzyinstancyjnym) nie stwierdza wprost, ale sugeruje, że mogło dojść do nieogłoszenia wyroku, skoro w aktach sprawy przekazanych Sądowi odwoławczemu nie zamieszczono protokołu tej czynności. Gdyby istotnie sugerowane uchybienie miało miejsce doszłoby do sytuacji normowanej w art. 411 § 2 k.p.k. W konsekwencji Sąd odwoławczy winien pozostawić wniesione apelacji bez rozpoznania – jako niedopuszczalne z mocy ustawy, a sprawę zwrócić Sądowi I instancji w celu prowadzenia rozprawy od początku. Wbrew sugestii skarżącego uchybienie to w istocie nie zaistniało – Sąd Okręgowy przesłał protokół z ogłoszenia wyroku w dniu 20 grudnia 2016 r. (k. 272 A i pisma k. 448, k. 469) oraz wyjaśnił okoliczności jego powstania (k. 470 – 72 t. VII). Fakt ogłoszenia wyroku zgodnie z procesowymi wymogami potwierdził obecny na tej czynności pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego. W tym stanie rzeczy uznać należało, że sugerowane przez skarżącego uchybienie nie miało miejsca, a stawiany w tym przedmiocie zarzut jest bezzasadny w stopniu oczywistym. Podobnie bezzasadny okazał się zarzut tyczący braku podpisu sędziego przewodniczącego rozprawie na protokole z dnia 22 listopada 2016 r. Brak ten został uzupełniony zgodnie z przepisem art. 151 § 2 k.p.k. , co może nastąpić w każdym czasie, również w toku postępowania odwoławczego (vide K.P.K. Komentarz red. D. Świecki, W-wa 2017, t. I str. 578 – 581) i nie stanowi uchybienia mogącego prowadzić do uchylenia wyroku z tego tylko powodu (vide nadto post. Sądu Najwyższego z dnia 1 października 2010 r. – sygn. V K.K. 71/10 OSNw SK poz. 1875). Apelacja drugiego z obrońców oskarżonego adw. E. L. zarzuciła wyrokowi obrazę art. 170 § 1 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku o przesłuchanie w charakterze świadków dwojga radców prawnych (pkt 3 ap.). Istotnie, na rozprawie w dniu 17 czerwca 2016 r. (k. 146 t. V akt) Sąd oddalił wniosek oskarżonego o przesłuchanie radców prawnych świadczących pomoc prawną sp. A. i oskarżonemu. Uczynił to zasadnie w oparciu o przepis art. 180 § 2 k.p.k. , albowiem przesłuchanie radcy prawnego na okoliczności, które poznał świadcząc pomoc prawną, a które tym samym objęte są tajemnicą radcy prawnego, dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy wskazane okoliczności nie mogą być ustalone na podstawie innych dowodów. W sprawie niniejszej Sąd ustalił je na podstawie wyjaśnień oskarżonego i zeznań C. J. . W tym stanie rzeczy Sąd nie popełnił wskazanego uchybienia, przeciwnie – postąpił zgodnie z przepisami procedury gwarantującymi prawo do dochowania tajemnicy wykonywanego zawodu. Z tych powodów również ten zarzut należało uznać za chybiony. Pozostałe zarzuty obu apelacji są tożsame i sprowadzają się do kwestionowania ocen dokonanych przez Sąd, wbrew regułom art. 7 k.p.k. , a w następstwie tego dokonanie błędnych ustaleń faktycznych. W tej części sprawy na wstępie wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skarżących, oskarżony K. P. , który nie przyznał się do winy, nie zaprzeczył ustalonym faktom, w istocie zaś przyznał, że pieniądze pochodzące ze sprzedaży samochodów (pkt I i pkt IV a/o) zatrzymał dla siebie; za samochód P. (pkt II a/o) dokonał zapłaty przez potrącenie należności, jakie firma (...) winna była spółce (...) , przyznał również fakt przelania środków pieniężnych z konta A. na własne konto prywatne (pkt V a/o), przyznał też w istocie, że zabiegi opisane w pkt III a/o miały prowadzić do uzasadnienia szkody w kwocie 392.000 zł powstałej w majątku spółki. Oskarżony dążąc do uniknięcia odpowiedzialności – tłumaczył natomiast powyższe zachowania tym, że wyrażał na nie zgodę pokrzywdzony C. J. , co więcej że oskarżyciel planował przekazać mu zarówno spółkę, jak i swój majątek, w tym dom w Hiszpanii. To dlatego – jak m. in. wyjaśnił – pieniądze z konta spółki przelał na swoje prywatne rachunki bankowe. Oskarżyciel posiłkowy zaprzeczył jednoznacznie i konsekwentnie powyższym okolicznościom. Z kolei oskarżony nie przedstawił żadnych dowodów na swe twierdzenia np. na to, że samochody P. (...) i K. S. zostały dla spółki (...) zakupione z jego prywatnych środków. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji słusznie nie dał oskarżonemu wiary, uznając jego wyjaśnienia za niezgodne ze stanem rzeczywistym, a mające na celu wyłącznie uchylenie się od odpowiedzialności karnej. Wskazać nadto należy, że tłumacząc swe zachowania w sposób wyżej wskazany, oskarżony wykazuje bądź to nieznajomość, bądź lekceważenie reguł normujących działanie spółki prawa handlowego, której mienie nie jest osobistym, prywatnym mieniem wspólników, a kwestie dysponowania nim, czy rozliczeń między wspólnikami regulują przepisy Kodeksu spółek handlowych . Gdyby istotnie C. J. (1) miał wolę przekazania majątku spółki – czemu konsekwentnie i stanowczo zaprzeczał – oskarżonemu należałoby spełnić przesłanki z art. 66 K.S.H. , a następnie zwrócić się do Sądu o przyznanie wspólnikowi prawa do przejęcia majątku spółki, co oczywiste - z obowiązkiem rozliczenia się z występującym wspólnikiem. Tylko taki tryb postępowania byłby zgodny z prawem spółek i nie wywołałby odpowiedzialności wspólnika, czy to za przywłaszczenie majątku spółki, czy za oszustwo na szkodę spółki i wspólnika. W sprawie niniejszej oskarżony nie wykazał, że przysługiwało mu jakiekolwiek uprawnienie do przejęcia majątku spółki i zasilenia nim swego majątku osobistego (zarzuty z pkt I, II, IV, V a/o). Nie zdołał również odeprzeć zarzutów związanych z wyrządzeniem spółce szkody (zarzut z pkt III a/o). Przeciwnie, w tej kwestii przyznał w istocie, że przedmiotowa kwota 392.000 zł zasiliła jego prywatną spółkę. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy słusznie przypisał oskarżonemu popełnienie zarzucanych mu czynów. Nie uchybił przy tym w żadnej mierze regułom oceny dowodów z art. 7 k.p.k. , a w konsekwencji nie popełnił, jak chcą skarżący, błędów w ustaleniach faktycznych. Swój pogląd na winę oskarżonego obszernie i przekonująco umotywował w pisemnym uzasadnieniu, które spełnia wszelkie wymogi art. 424 k.p.k. Z tych wszystkich powodów uznając zarzuty wniesionych apelacji za niezasadne zaskarżony wyrok, jako trafny, należało utrzymać w mocy.