II AKA 168/24

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 168/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 24 kwietnia 2023 roku sygn. akt II Ko 44/23 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.5. Ustalenie faktów 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. 1.6. Ocena dowodów 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu, że ustalone okoliczności pozbawienia wolności S. S. oraz konsekwencje pobytu w areszcie i Zakładzie Karnym przemawiają za przyjęciem w zakresie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przelicznika w wysokości 30.000 zł za jeden miesiąc pozbawienia wolności, gdy tymczasem obiektywna ocena ustalonych okoliczności pozbawienia wolności S. S. przemawia za uznaniem, że przyjęty przelicznik i zasądzona kwota 336.000 zł, są rażąco zawyżone. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Wywiedziona apelacja zasługiwała na częściowe uwzględnienie, w zakresie zakwestionowania ustalania wysokości zadośćuczynienia ponad kwotę 200.000 złotych. Rację ma autor apelacji, że Sąd I instancji poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie okoliczności dotyczących tak czasu izolacji S. S. , warunków owej izolacji i skutków jakich z racji tej izolacji doznał, tak w jej trakcie, jak i częściowo po opuszczeniu Zakładu Karnego. Nie mniej jednak prawidłowość ustaleń co do zakresu krzywdy jakiej doznał S. S. na skutek wydania i wykonania wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 7 lipca 1982 roku w sprawie o sygn. akt II K 53/82/Doraźny, nie przełożyła się na zasadność w przedmiocie ustalenia wysokości kwoty zadośćuczynienia. Analiza trafnie przywołanych przez Sąd I instancji okoliczności obrazujących, tak czas trwania izolacji S. S. , jak i towarzyszących temu warunków oraz skutków jakich doznał z tytułu osadzenia tak natury fizycznej, jak i psychicznej, rozłąkę z najbliższymi w tym z wymagającymi wsparcie synami, zły stan zdrowia, uniemożliwienie rehabilitacji po wypadku wskazuje, że kwota zadośćuczynienia pomimo nawarstwienia się różnych okoliczności jest zbyt wysoka, a tym samym nieodpowiednia w rozumieniu art. 445 § 1 k.c. . Na gruncie przedmiotowej sprawy nie ujawniły się bowiem takie okoliczności, które nakazywały ukształtowanie tej kwoty na poziomie ponadprzeciętnym. Kwota zadośćuczynienia ustalona w wyroku Sądu Okręgowego zaakceptowana być nie może, w sytuacji gdy krzywdy jakich doznał S. S. , nawet przy przyjęciu, że miały one skutki również po opuszczeniu przez niego Zakładu Karnego, nie były tego rodzaju by można było ukształtować kwotę zadośćuczynienia w ponad standardowym wymiarze. Zadośćuczynienie musi być bowiem adekwatne - odpowiednie do doznanej krzywdy. Przytoczone przez Sąd Okręgowy okoliczności wskazują, że charakter krzywd jakich doznał S. S. w związku z pozbawieniem go wolności, kształtowały się na średnim poziomie. Nie wystąpiły zdarzenia szczególnie drastyczne uzasadniające ukształtowanie zadośćuczynienia na wskazanym przez Sąd I instancji poziomie. To zaś obligowało do ustalenia w wysokości zadośćuczynienia na poziomie adekwatnym, przedstawiającym odczuwalną wartość ekonomiczną, ale współmierną z doznaną krzywdą, a takim zadośćuczynieniem będzie kwota 200.000 złotych. Tak ukształtowana kwota zadośćuczynienia jest odpowiednią w rozumieniu tak art. 445 § 1 k.c. . Bo uwzględni nie tylko czas jego izolacji, ale i towarzyszące temu cierpienie wywołane czynnościami podjętymi przez funkcjonariuszy wobec jego osoby zwłaszcza, że jego stan zdrowia w istocie wymagał rehabilitacji w warunkach szpitalnych, a nie izolacji więziennej w warunkach, które nawet mając na względzie okres owej izolacji muszą zostać uznane za niehumanitarne. Zadośćuczynienie w wymiarze 200.000 złotych pozwala na rzeczywiste i adekwatne do krzywdy zrekompensowania owych doznań realizując funkcję kompensacyjną, nie wywołując przy tym poczucia, że przekracza ono rozsądne granice. Art. 8 ust 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, nie przewiduje żadnych sprecyzowanych kryteriów określenia wysokości zadośćuczynienia pozostawiając te oceny praktyce orzeczniczej, podobnie jak art. 445 § 1 k.c. , dlatego należy każdorazowo mieć na względzie okoliczności konkretnej sprawy wynikające z materiału dowodowego, a nie matematyczne ustalenie wysokości zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w kwotach odbiegających od poziomu życia społecznego, nawet jeśli, co oczywiste poziom tych warunków aktualnie jest znacznie zróżnicowany. Materiał dowodowy określający charakter krzywdy i wieloaspektowość okoliczności, które i w przedmiotowej sprawie wystąpiły obligował Sąd I instancji do takiego ukształtowania wymiaru zadośćuczynienia by było adekwatne w tej sprawie. To, że w różnych sprawach zasądzane są zadośćuczynienie różnej wysokości nie oznacza, jak wskazuje skarżący, konieczności obniżenia zadośćuczynienia w tej sprawie, ale niewątpliwie nakazuje rozważenie, czy zadośćuczynienie w przyjętej przez Sąd I instancji wysokości, świadczy o zasadności sędziowskiego uznania, że analizowane okoliczności przedmiotowej sprawy winny prowadzić do ukształtowania zadośćuczynienia na przyjętym poziomie i czy są adekwatne, czy też takimi nie są, na co w istocie wskazuje prokurator formułując zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Sąd odwoławczy uznał, że ustalenia w zakresie wysokości zadośćuczynienia czynią zasadnym zarzut prokuratora i z tego względu obniżył wysokość zadośćuczynienia do kwoty 200.000 złotych (jakiej oczekiwał też skarżący w toku rozprawy), jako, że jej dalsze obniżenie w istocie nie prowadziłoby do realizacji celu kompensacyjnego. W pojęciu „odpowiedniej sumy zadośćuczynienia” zawarte jest uprawnienia sądu do dokonania swobodnej oceny dowodów wynikające z niemożności precyzyjnego oszacowania krzywdy, co wynika z samej jej istoty. Zasada indywidualizacji zadośćuczynienia powoduje ograniczoną przydatność przy jego ustalaniu kwot zadośćuczynień zasądzonych w innych sprawach, ale odwołanie się do tego kryterium nie jest pozbawione w ogóle sensu w sytuacji gdy na tle innych przypadków zasądzone zadośćuczynienia jawi się jako rażąco zawyżone. Tak więc nie negując prawa Sądu I instancji do dokonania własnej oceny pojęcia odpowiedniej sumy zadośćuczynienia , nie można wobec oczywistego naruszenia kryteriów ustalenia owej wysokości zadośćuczynienia, pozostawić go na dotychczasowym poziomie, skoro ten nie jest obiektywnie adekwatny. Wniosek zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie na rzecz wnioskodawczyni zadośćuczynienia w wysokości 100.000 złotych ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wniosek zasługiwał na częściowe uwzględnienie ale jedynie w zakresie w jakim skarżący dążył do obniżenia wymiaru kwoty zadośćuczynienia. W całości należało podzielić stanowisko prokuratora wyrażone na rozprawie przed Sądem I instancji, jak i w toku postępowania odwoławczego, że kwotą adekwatną, tak z uwagi na czas, jak i warunki i skutki izolacji S. S. w związku z jego niesłusznym skazaniem i wykonaniem orzeczenia, represjonowaniem za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego będzie kwota 200.000 złotych orzeczona wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Sąd odwoławczy, odpowiednio do wskazanych powyżej treści zawartych w pkt 3.1 uzasadnienia obniżył kwotę należną wnioskodawczyni z tytułu zadośćuczynienia, nie znajdując podstaw do dalszego obniżenia kwoty zadośćuczynienia, wedle oczekiwań wskazanych w apelacji. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy Sąd zmienił zaskarżone orzeczenie Sadu I instancji co do wysokości zadośćuczynienia, lecz nie w sposób oczekiwany przez skarżącego w środku odwoławczym i z tej racji w pozostałym zakresie wyrok utrzymał w mocy. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Szczegółowe powody utrzymania w mocy orzeczenia Sądu w zakresie w jakim Sąd utrzymał je w mocy zawarto w pkt 3.1 wskazując że skarżący ma rację w części w jakiej domaga się niższej kwoty zadośćuczynienia, ale kwota ta nie może być niższa niż 200.000 złotych. 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany Obniżenie kwot należnej z tytułu zadośćuczynienia kwoty do 200.000 złotych Zwięźle o powodach zmiany Kwotę zadośćuczynienia obniżono z przyczyn wskazanych w pkt 3.1 . 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Pkt III, V Zasądzono na rzecz wnioskodawców kwotę po 240 złotych z tytułu ustanowienia pełnomocnika przed Sądem Apelacyjnym. Koszty postępowania ponosi Skarb Państwa O kosztach rozstrzygnięto w myśli art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U.2018.2099 j.t. ze zm.) 7. PODPIS SSA Małgorzata Jankowska SSA Dorota Mazurek SSA Maciej Żelazowski 1.11. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wysokość zadośćuczynienia 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana