II AKA 156/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Lublinie rozpoznał sprawę z wniosku B. R. A. A., H. H. i H. H. H. o zasądzenie zadośćuczynienia za niesłuszne umieszczenie w strzeżonym ośrodku. Sąd Okręgowy w Lublinie pierwotnie zasądził wyższe kwoty zadośćuczynienia. Skarb Państwa wniósł apelację, kwestionując zarówno zasadność przyznania zadośćuczynienia, jak i jego wysokość. Sąd Apelacyjny uznał, że pobyt wnioskodawczyń w strzeżonym ośrodku od 11 kwietnia 2022 r. do 10 lipca 2022 r. był niesłuszny z powodu bezczynności organów państwa w procedurze udzielania ochrony międzynarodowej. Sąd odwoławczy wyeliminował z podstawy prawnej art. 552 § 4 k.p.k., wskazując, że odpowiedzialność Skarbu Państwa opiera się na art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, który wymaga jedynie wykazania „niesłuszności” zatrzymania, a nie „niewątpliwej niesłuszności”. Jednocześnie sąd uznał apelację za zasadną w części dotyczącej wysokości zadośćuczynienia. Krytycznie ocenił sposób ustalenia kwot przez sąd pierwszej instancji, który proporcjonalnie obniżył żądanie bez wskazania konkretnych przesłanek. Sąd Apelacyjny, biorąc pod uwagę czas trwania izolacji (3 miesiące), warunki pobytu oraz ograniczenia swobody, obniżył zasądzone kwoty do 13 500 zł dla każdej z wnioskodawczyń, uznając je za odpowiednią rekompensatę. Wydatki postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności Skarbu Państwa za niesłuszne zatrzymanie cudzoziemców oraz kryteriów ustalania wysokości zadośćuczynienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji opóźnień w postępowaniu o ochronę międzynarodową i bezczynności organów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pobyt cudzoziemca w strzeżonym ośrodku, przedłużony z powodu bezczynności organów państwa w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej, jest "niesłuszny" w rozumieniu ustawy o cudzoziemcach i uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pobyt w strzeżonym ośrodku przedłużony z powodu bezczynności organów państwa w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej jest "niesłuszny" w rozumieniu art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że opóźnienie w postępowaniu o ochronę międzynarodową, wynikające z bezczynności organów, czyni dalszy pobyt w strzeżonym ośrodku niesłusznym, nawet jeśli początkowe umieszczenie było uzasadnione. Podkreślono, że detencja powinna być stosowana jako środek ostateczny na czas niezbędny do zakończenia procedury.
Jaka jest podstawa prawna odpowiedzialności Skarbu Państwa za niesłuszne zatrzymanie lub umieszczenie w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców – art. 552 § 4 k.p.k. czy art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za niesłuszne zatrzymanie lub umieszczenie w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców jest art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a nie art. 552 § 4 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, stwierdził, że art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi samodzielną podstawę odpowiedzialności, wymagając jedynie wykazania „niesłuszności” zatrzymania, podczas gdy art. 552 § 4 k.p.k. wymaga „niewątpliwej niesłuszności”. Odesłanie z art. 407 ust. 2 dotyczy trybu, a nie przesłanek.
Jakie kryteria należy stosować przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku niesłusznego umieszczenia w strzeżonym ośrodku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wysokość zadośćuczynienia powinna być odpowiednia do rozmiaru doznanej krzywdy, uwzględniając stopień cierpień, długotrwałość, wpływ na funkcjonowanie społeczne i nieodwracalność skutków, a jednocześnie utrzymana w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie ustalił wysokość zadośćuczynienia, nie wskazując konkretnych przesłanek. Wskazał, że choć przepisy nie formułują ustawowych kryteriów, należy stosować reguły prawa cywilnego i orzecznictwa, uwzględniając m.in. ograniczenia swobody, uciążliwości pobytu oraz brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb, ale unikając nadmiernego wzbogacenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. R. A. A. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| H. H. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| H. H. H. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | apelujący |
Przepisy (6)
Główne
u.o.c. art. 407 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za niesłuszne zatrzymanie lub umieszczenie w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców.
Pomocnicze
k.p.k. art. 552 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Wyeliminowany z podstawy prawnej jako wymagający 'niewątpliwej niesłuszności', podczas gdy art. 407 ustawy o cudzoziemcach wymaga jedynie 'niesłuszności'.
u.o.u.c. art. 89 § ust. 4a
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Warunkuje możliwość przedłużenia pobytu w strzeżonym ośrodku od zaistnienia przesłanek i opóźnienia z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy.
u.o.u.c. art. 87 § ust.1 pkt 1-3 i 5
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Określa przesłanki umożliwiające przedłużenie pobytu w strzeżonym ośrodku.
u.o.c. art. 407 § ust. 2
Ustawa o cudzoziemcach
Dotyczy trybu postępowania w sprawach o odszkodowanie lub zadośćuczynienie, a nie przesłanek orzeczenia.
k.c. art. 455 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Odniesienie do przepisów prawa cywilnego przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 552 § 4 k.p.k. jako podstawy prawnej. • Niewłaściwe ustalenie wysokości zadośćuczynienia przez sąd pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Kwestia zasadności samego umieszczenia w strzeżonym ośrodku (uznana za niesłuszne).
Godne uwagi sformułowania
Detencja w takim ośrodku nie może przybierać charakteru represyjnego i winna być stosowana jako środek ostateczny jedynie na czas niezbędny do realizacji celu w postaci zakończenia procedury rozpoznania wniosku o nadanie status uchodźcy. • Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych jest pogląd, iż podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za niesłuszne zatrzymanie, umieszczenie w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców jest przepis art. 407 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach a ten stanowi wyłącznie o „niesłusznym” zatrzymaniu, umieszczeniu w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców.
Skład orzekający
Beata Siewielec
przewodniczący-sprawozdawca
Leszek Pietraszko
sędzia
Artur Achrymowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności Skarbu Państwa za niesłuszne zatrzymanie cudzoziemców oraz kryteriów ustalania wysokości zadośćuczynienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opóźnień w postępowaniu o ochronę międzynarodową i bezczynności organów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praw człowieka i odpowiedzialności państwa za błędy proceduralne, co ma znaczenie praktyczne dla prawników i może zainteresować szerszą publiczność ze względu na kontekst migracyjny.
“Państwo zapłaci za błędy urzędników: Sąd obniżył zadośćuczynienie za niesłuszne więzienie cudzoziemców.”
Dane finansowe
WPS: 13 500 PLN
zadośćuczynienie: 13 500 PLN
zadośćuczynienie: 13 500 PLN
zadośćuczynienie: 13 500 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.