II AKa 151/02

Sąd Apelacyjny w KatowicachKatowice2002-06-20
SAOSKarnerepresje polityczneŚredniaapelacyjny
odszkodowanierepresjepozbawienie wolnościustawa represyjnasąd apelacyjnyuzasadnienieprawo karnehistoria

Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego oddalający wniosek o odszkodowanie za niesłuszne pozbawienie wolności, stwierdzając brak przesłanek z ustawy o represjonowanych.

Wnioskodawca S. S. domagał się odszkodowania za okres pozbawienia wolności w Obozie Pracy Więźniów w latach 50., wskazując na ciężkie warunki i pogorszenie zdrowia. Sąd Okręgowy oddalił wniosek, uznając, że wnioskodawca nie prowadził działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, co było warunkiem z ustawy. Sąd Apelacyjny utrzymał ten wyrok w mocy, odrzucając argumentację apelacji, w tym zaliczenie okresu pobytu jako okresu składkowego przez Sąd Ubezpieczeń, które nie jest podstawą do przyznania odszkodowania.

Wnioskodawca S. S. wystąpił z wnioskiem o zasądzenie odszkodowania w kwocie 10 000 zł z tytułu niesłusznego pozbawienia wolności w okresie od sierpnia do listopada 1954 r., kiedy przebywał w Obozie Pracy Więźniów w R. Uzasadniał żądanie ciężkimi warunkami i pracą, które pogorszyły jego stan zdrowia. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił wniosek, opierając się na ustawie z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, stwierdzając brak spełnienia przesłanki działalności politycznej. Pełnomocnik wnioskodawcy zaskarżył ten wyrok, zarzucając jego niesprawiedliwość i podnosząc, że zaliczenie okresu pobytu jako okresu składkowego przez Sąd Ubezpieczeń powinno przemawiać za przyznaniem odszkodowania. Sąd Apelacyjny w Katowicach uznał apelację za bezzasadną. Podzielił stanowisko Sądu I instancji, że nie istnieją podstawy do zasądzenia odszkodowania, ponieważ wnioskodawca nie prowadził działalności politycznej w rozumieniu ustawy. Sąd odrzucił również argumentację dotyczącą zaliczenia okresu pobytu jako okresu składkowego, podkreślając, że nabycie uprawnień emerytalnych nie jest równoznaczne z prawem do odszkodowania za odbywanie kary pozbawienia wolności. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania odwoławczego i zasądził wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie przysługuje.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że brak jest przesłanki prowadzenia działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, która jest warunkiem koniecznym do ubiegania się o odszkodowanie na podstawie wskazanej ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w kontekście oddalenia wniosku)

Strony

NazwaTypRola
S. S.osoba_fizycznawnioskodawca
Skarb Państwaorgan_państwowyodpowiedzialny za odszkodowanie
adw. A. D.osoba_fizycznapełnomocnik z urzędu

Przepisy (5)

Główne

u.o.n.o. art. 1 § ust. 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Wymaga prowadzenia działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego jako przesłanki do ubiegania się o odszkodowanie.

u.o.n.o. art. 8 § ust. 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Określa podstawę do występowania z roszczeniem o odszkodowanie i zadośćuczynienie.

Pomocnicze

u.o.n.o. art. 13

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Dotyczy kosztów postępowania.

k.k.w. art. 127

Kodeks karny wykonawczy

Dotyczy uprawnień emerytalnych osób skazanych.

k.p.k.

Kodeks postępowania karnego

Zawiera normy dotyczące roszczeń o odszkodowanie i zadośćuczynienie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak prowadzenia działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego przez wnioskodawcę. Zaliczenie okresu pozbawienia wolności jako okresu składkowego przez Sąd Ubezpieczeń nie jest podstawą do przyznania odszkodowania.

Odrzucone argumenty

Niesłuszne pozbawienie wolności i ciężkie warunki pobytu. Pogorszenie stanu zdrowia spowodowane pracą w obozie. Zaliczenie okresu pobytu jako okresu składkowego powinno przemawiać za przyznaniem odszkodowania.

Godne uwagi sformułowania

nie prowadził żadnej działalności politycznej, a tym bardziej takiej, o jakiej jest mowa w art. 1 ust. 1 ustawy Nabycie przez osobę skazaną uprawnień emerytalnych, na zasadach określonych w przepisie art. 127 k.k.w., nie może jednocześnie prowadzić do uzyskania przez taką osobę zadośćuczynienia i odszkodowania, z tytułu odbywania kary pozbawienia wolności.

Skład orzekający

Grażyna Chart

przewodniczący

Elżbieta Mieszczańska

sędzia

Marek Charuza

sędzia (delegowany)

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. dotyczących odszkodowań za represje polityczne, w szczególności brak działalności politycznej jako przesłanki."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i historycznego okresu PRL.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego historycznie okresu represji i prawa do odszkodowania, ale rozstrzygnięcie jest oparte na standardowej interpretacji przepisów, bez elementów zaskoczenia.

Czy okres spędzony w obozie pracy w PRL to podstawa do odszkodowania? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 10 000 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: II AKa 151/02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 czerwca 2002r. Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący SSA Grażyna Chart Sędziowie SA Elżbieta Mieszczańska SO del. Marek Charuza (spr.) Protokolant Sylwia Radzikowska przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Janusza Konstantego po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2002 sprawy wnioskodawcy S. S. - o odszkodowanie na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 09 listopada 2000r. sygn. akt XVI1 Ko 175/00 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, 2. obciąża Skarb Państwa kosztami postępowania odwoławczego, 3. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu – adw. A. D. – Kancelaria Adwokacka w K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem wynagrodzenia za sporządzenie apelacji. Sygn. akt II AKa 151/02 UZASADNIENIE Wnioskodawca S. S. w dniu 30 sierpnia 1999 r. wystąpił z wnioskiem o zasądzenie na jego rzecz odszkodowania w kwocie 10 000 złotych, z tytułu niesłusznego pozbawienia go wolności w okresie od dnia 4 sierpnia do dnia 13 listopada 1954 r. Uzasadniając swe żądanie wnioskodawca wskazał, iż w podanym okresie znajdował się w Obozie Pracy Więźniów w R. , gdzie umieszczony został przez Sąd Wojewódzki w Katowicach. Ciężkie warunki w jakich przebywał, połączone z trudną pracą na kopalni sprawiły, że pogorszył się stan jego zdrowia. Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 9 listopada 2000r. w sprawie sygn. akt XVI 1 Ko 175/00 oddalił powyższy wniosek i obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania w sprawie, przyjmując za podstawę swego orzeczenia przepisy art. 8 ust. l i art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 34 poz. 149 z późn. zm. ). Powyższy wyrok zaskarżył pełnomocnik wnioskodawcy zarzucając, że orzeczenie jest niesprawiedliwe i wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie żądanego przez wnioskodawcę odszkodowania. W motywach apelacji wskazano, że zdaniem wnioskodawcy wyrok jest niesprawiedliwy, albowiem odbywając karę więzienia pracował on w kopalniach, co zrujnowało jego zdrowie. Nadto podniesiono, że przyznany przez wnioskodawcę brak jego zaangażowania w sprawy polityczne nie może wykluczać możliwości przyznania mu odszkodowania, albowiem Sąd Ubezpieczeń zaliczył mu okres pobytu w Obozie Pracy Więźniów jako okres równorzędny z okresem zatrudnienia. Rozpoznając złożoną apelację uznano, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Odnosząc się do przedstawionego w niej zarzutu należy stwierdzić, że trafny jest pogląd, jaki wyraził Sąd I instancji, co do braku podstawy do zasądzenia na rzecz wnioskodawcy S. S. żądanego przezeń odszkodowania, za okres obejmujący odbycie kary pozbawienia wolności w Obozie Pracy Więźniów w R. od dnia 4 sierpnia 1954 r. do dnia 19 listopada 1954 r. (jak to wynika z informacji Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w K. z dnia 19 sierpnia 1999r. – k. 3 ), bądź też w okresie od dnia 8 czerwca 1954 r. do dnia 3 września 1954 r. (co z kolei wynika z treści zaświadczenia Archiwum Państwowego w K. z dnia 9 grudnia 1998 r. – k. 2 ). Zgromadzone w sprawie dowody, w tym również zeznania wnioskodawcy jednoznacznie wskazują na to, że w okresie poprzedzającym pozbawienie wolności S. S. nie prowadził żadnej działalności politycznej, a tym bardziej takiej, o jakiej jest mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego . Nie została zatem spełniona przesłanka do występowania z roszczeniem o odszkodowanie i zadośćuczynienie, w trybie wynikającym z przepisu art. 8 ust. l powołanej ustawy, i w pełni należy podzielić odnoszące się do tej kwestii argumenty Sądu Okręgowego, wyczerpująco zaprezentowane w motywach zaskarżonego wyroku. Równie właściwie ujęto kwestie, związane z czynem, którego dopuścił się wnioskodawca, jak i możliwością dochodzenia przezeń swych racji w drodze starań o unieważnienie wyroku z 1954r. Uzasadnienie orzeczenia Sądu I instancji i co do tych zagadnień jest wyczerpujące i wnikliwe, nie ma zatem potrzeby ponownego przedstawiania zawartych w nim argumentów. Z kolei jako oczywiście chybiony oceniono pogląd apelacji, będący powtórzeniem stanowiska wnioskodawcy, iż zaliczenie S. S. przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach (wyrok z dnia 3 grudnia 2001 r. – k.127), okresu jego pozbawienia wolności jako okresu składkowego, winno przemawiać za zasądzeniem mu również żądanego przezeń odszkodowania. Nabycie przez osobę skazaną uprawnień emerytalnych, na zasadach określonych w przepisie art. 127 k.k.w. , nie może jednocześnie prowadzić do uzyskania przez taką osobę zadośćuczynienia i odszkodowania, z tytułu odbywania kary pozbawienia wolności. Przesłanki jakie należy spełnić, aby móc otrzymać te ostatnie świadczenia, są wszakże w sposób wyczerpujący przedstawione w powołanej już wyżej ustawie z dnia 23 lutego 1991r. oraz w normach, zawartych w rozdziale 58 kodeksu postępowania karnego , stąd też do wystąpienia z roszczeniem o ich otrzymanie nie mają znaczenia uprawnienia, określone w art. l27 k.k.w. Mając na uwadze powyższe, należało utrzymać w mocy zaskarżony wyrok. Kosztami postępowania odwoławczego, po myśli art. 13 cytowanej ustawy z dnia 23 lutego 1991 r., obciążono Skarb Państwa.