II AKA 149/12

Sygn. akt II AKa 149/12 Sygn. akt II AKa 149/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2012r. Sąd Apelacyjny w Warszawie - II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Anna Prokopiuk Sędziowie: SA – Barbara Lubańska-Mazurkiewicz SA – Paweł Rysiński (spr.) Protokolant: – sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska przy udziale Prokuratora Gabrieli Marczyńskiej-Tomali po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2012 r. sprawy z wniosku M. P. w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia – z art. 11 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 r. (Dz. U. Nr 34 p. 149) na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w. W. z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt VIII Ko 189/11 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w. W. do ponownego rozpoznania; zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii adw. D. P. kwotę 147,60 zł (w tym VAT) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego z urzędu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie. UZASADNIENIE M. P. wniósł o odszkodowanie i zadośćuczynienie w trybie art. 11 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne … (Dz. U. Nr 34, poz. 149) za aresztowanie w sprawie IV K dor. 640/82 w której to, wyrokiem z dnia 8 grudnia 1982 r. został przez Sąd Wojewódzki uniewinniony od popełnienia czynu z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 1 ust. 1 Dekretu z 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego . Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 8 lutego 2012 r. oddalił wniosek w całości. Apelację od niego wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, zarzucając orzeczeniu obrazę prawa materialnego, a to art. 1 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 r. przez przyjęcie, że sam udział w manifestacji niepodległościowej nie jest wystarczający do uznania za wyczerpujący dyspozycję działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i wniósł o uwzględnienie wniosku w postępowaniu odwoławczym, bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zarzuty apelacji okazały się trafne – w konsekwencji zaskarżony wyrok nie mógł się ostać. Istotnie, uprawnienie wnioskodawcy oparte jest o przepisy art. 1 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy. Został on uniewinniony od czynu zarzucanego w akcie oskarżenia, a polegającego na braniu udziału w zbiegowisku publicznym, którego uczestnicy dopuścili się gwałtownego zamachu na mienie i funkcjonariuszy sił porządkowych. Zdarzenie powyższe miało miejsce w dniu 10 listopada 1982 r., w przeddzień nieuznawanego wówczas Narodowego Święta Niepodległości. Władze stanu wojennego usiłowały nie dopuścić do manifestacji, a następnie stłumić ją siłą przy użyciu sił porządkowych. Doszło do zamieszek w czasie których milicja atakowała manifestantów i zatrzymywała ich. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie budzi żadnych wątpliwości, że manifestacja 10 listopada 1982 r. miała charakter niepodległościowy, sprzeciwiający się ówczesnym niedemokratycznym władzom i wprowadzonemu przez nie stanowi wojennemu, a jej uczestnicy nie tylko, jak chce Sąd I instancji, wyrażali swe poglądy czy manifestowali uczucia, ale czynnie sprzeciwiając się żądaniom zaprzestania niepodległościowej demonstracji – zostali w następstwie oskarżeni o „dopuszczenie się gwałtownego zamachu na mienie i funkcjonariuszy sił porządkowych”. Te fakty, powszechnie znane i nie wymagające dowodu ( art. 168 k.p.k. ), w ogóle nie zostały dostrzeżone i rozważone przez Sąd I instancji. Prowadzić to może do konstatacji, że czyn zarzucony wnioskodawcy w akcie oskarżenia pozostawał bez związku z historycznymi realiami ówczesnego czasu, a był zwykłym przestępstwem kryminalnym i to motywowanym pobudkami chuligańskimi. Taka interpretacja zachowania wnioskodawcy jest ułomna i nie mogła być podzielona przez Sąd odwoławczy, dlatego zaskarżony wyrok należało uchylić. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Okręgowy winien rozważyć wyżej wskazane rozumienie zachowań uczestników manifestacji z 10 listopada 1982 r., w kontekście znamienia „związania czynu zarzucanego z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego” – art. 1 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 r. oraz zważyć, czy gdyby doszło do skazania wnioskodawcy zachodziłyby, po myśli art. 11 ust. 1 ustawy, przesłanki do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia. Rozważając tę kwestię będzie Sąd miał na względzie nadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2011 r. – sygn. akt K 35/08 w sprawie dekretu o stanie wojennym . Swój pogląd na powyższą kwestię winien Sąd należycie uzasadnić. Jeśli uzna, że spełnione są przesłanki z art. 1 ust. 1 i z art. 11 ust. 1 ustawy rozważy, czy wnioskodawcy przysługuje odszkodowanie (czy poniósł on szkodę wskutek aresztowania) – jeśli tak, ustali jej wysokość oraz rozważy wysokość przysługującego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Z tych wszystkich przyczyn, podzielając zarzut apelacji, zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.