II AKa 123/01

Sąd Apelacyjny w KatowicachKatowice2001-04-19
SAOSKarnerehabilitacjaŚredniaapelacyjny
represjeodszkodowanieustawa rehabilitacyjnakara łącznaniesłuszne skazaniehistoria Polskiprawo karne

Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego oddalający wniosek o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, uznając, że odbyta kara nie przekroczyła wymiaru, który należałoby orzec.

Wnioskodawczyni T. K. domagała się odszkodowania za niesłuszne skazanie jej męża K. K., którego wyrok łączny został częściowo unieważniony. Sąd Okręgowy oddalił wniosek, a Sąd Apelacyjny utrzymał to postanowienie w mocy. Sąd uznał, że mimo unieważnienia części wyroku, łączna kara odbyta przez skazanego nie przekroczyła wymiaru, który należałoby orzec za pozostałe czyny.

Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał apelację pełnomocnika T. K. od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach, który oddalił wniosek o odszkodowanie z tytułu niesłusznego skazania męża wnioskodawczyni, K. K. Wniosek opierał się na art. 8 ust. 1 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy kara pozbawienia wolności, którą odbył K. K., była karą, której „nie powinien był ponieść”. Sąd analizował wyroki Wojskowego Sądu Rejonowego w Krakowie, w tym wyrok łączny z dnia 11.10.1954 r. sygn. Sr 207/54, którym orzeczono łączną karę 15 lat więzienia. Po zastosowaniu ustawy o amnestii z 1956 r. i postanowieniu Sądu Wojewódzkiego z 1956 r., nowa kara łączna wyniosła 10 lat więzienia. K. K. odbył karę w wymiarze 7 lat i 4 miesięcy. Sąd Apelacyjny stwierdził, że nawet po pominięciu wyroku, co do którego stwierdzono nieważność, nadal podlegały wykonaniu kary z innego wyroku (sygn. Sr 335/51), a łączna kara, którą należałoby wymierzyć, nie mogłaby być niższa niż 10 lat więzienia. W związku z tym, odbyta kara nie przekroczyła wymiaru, który należałoby orzec, co skutkowało oddaleniem wniosku o odszkodowanie. Rozstrzygnięcie znajduje wsparcie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 12.03.1992 r. I KZP 4/92.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, kara odbyta nie stanowi podstawy do odmowy przyznania odszkodowania, jeśli nie przekracza ona wymiaru kary, którą należałoby orzec za pozostałe czyny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nawet po unieważnieniu części wyroku, kary orzeczone w innym wyroku nadal podlegały wykonaniu, a łączna kara, którą należałoby wymierzyć, nie mogłaby być niższa niż 10 lat więzienia. Skoro odbyta kara (7 lat i 4 miesiące) nie przekroczyła tego wymiaru, nie można mówić o karze, której skazany „nie powinien był ponieść” w rozumieniu ustawy rehabilitacyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w kontekście oddalenia wniosku)

Strony

NazwaTypRola
T. K.osoba_fizycznawnioskodawca
K. K.osoba_fizycznaskazany
Prokuratura Apelacyjnaorgan_państwowyprokurator
Skarb Państwaorgan_państwowystrona kosztów

Przepisy (10)

Główne

ustawa rehabilitacyjna art. 8 § ustęp 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Dochodzone odszkodowanie i zadośćuczynienie musi wynikać nie tylko z wydanego orzeczenia, co do którego stwierdzono nieważność, ale również wiązać się z karą niesłusznie wykonaną.

Pomocnicze

ustawa rehabilitacyjna art. 1 § ustęp 1, 2 lub 4

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

k.p.k. art. 552 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa karę pozbawienia wolności, której skazany „nie powinien był ponieść”.

k.k. art. 86 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy wymiaru kary łącznej.

dekret art. 14 § § 1

Dekret o przestępstwach szczególnie w czasie wojny popełnionych

dekret art. 4 § § 1

Dekret o przestępstwach szczególnie w czasie wojny popełnionych

dkk art. 259

Dekret o przestępstwach szczególnie w czasie wojny popełnionych

dkk art. 24 § § 1

Dekret o przestępstwach szczególnie w czasie wojny popełnionych

mkk art. 1 § § 3

Kodeks karny

mkk art. 4 § § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kara odbyta przez K. K. nie przekracza wymiaru kary, którą należałoby orzec za pozostałe czyny, co wyklucza możliwość przyznania odszkodowania na podstawie ustawy rehabilitacyjnej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego przez przyjęcie, iż nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie odszkodowania.

Godne uwagi sformułowania

kara niesłusznie wykonana, którą przepis art. 552 § 1 kpk określa jako tę karę pozbawienia wolności, której skazany "nie powinien był ponieść". Pominięcie wyroku, co do którego stwierdzono nieważność nie pozwala na przyjęcie, że K. K. odbył w ramach łącznej kary z wyroku łącznego jakikolwiek okres kary pozbawienia wolności, której "nie powinien był ponieść".

Skład orzekający

Stanisław Raszka

przewodniczący

Wiesława Gawrońska

sędzia sprawozdawca

Jan Dybek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania odszkodowania z ustawy rehabilitacyjnej, zwłaszcza w kontekście kar łącznych i częściowego unieważnienia wyroków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą rehabilitacyjną i historycznym orzecznictwem wojskowych sądów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odszkodowania za represje komunistyczne, ale jej rozstrzygnięcie opiera się na szczegółowej analizie przepisów i historii orzeczeń, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Czy kara odbyta w PRL może pozbawić prawa do odszkodowania za niesłuszne skazanie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt : II AKa 123/01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2001 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący SSA Stanisław Raszka Sędziowie SSA Wiesława Gawrońska (spr.) SSA Jan Dybek Protokolant Krzysztof Wdowiak przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Stefana Jarskiego po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2001r. sprawy wnioskodawcy T. K. - o odszkodowanie z powodu apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 07 lutego 2001r. sygn. akt XVI1 Ko 50/98 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, 2. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. II AKa 123/01 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 7 lutego 2001 r. oddalił wniosek T. K. o odszkodowanie dochodzone w trybie art. 8 ustęp 1 ustawy z dnia 23.02.1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego z tytułu niesłusznego skazania jej męża K. K. wyrokiem łącznym Wojskowego Sądu Rejono ­wego w S. / K. / z dnia 11.10.1954 r. sygn. Sr 207/54. Od tego wyroku apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawczyni T. K. zarzucając naruszenie prawa materialnego przez przyjęcie, iż nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawczyni odszkodowania, o którym mowa w art. 8 ustęp 1 ustawy rehabilitacyjnej i wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i zasądzenie dochodzonego odszkodowania, ewentualnie o uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył co następuje : Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 8 ustęp 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. /Dz. U. Nr 34 poz. 149/ dochodzone odszkodowanie i zadośćuczynienie za wyrządzoną krzywdę musi wynikać nie tylko z wydanego orzeczenia, co do którego stwierdzono nieważność w oparciu o art. 1 ustęp 1,2 lub 4 w/cyt. ustawy, ale również wiązać się musi z karą niesłusznie wykonaną, którą przepis art. 552 § 1 kpk określa jako tę karę pozbawienia wolności, której skazany "nie powinien był ponieść". W przypadku K. K. tylko przestępstwa objęte wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Krakowie z dnia 5 kwietnia 1954 r. sygn. Sr 62/54 miały charakter uzasadniający uznanie za nieważne tego skazania. Wyrokiem tym orzeczono wobec K. K. dwukrotnie kary 10 lat więzienia /za przestępstwa z art. 14 § 1 oraz art. 4 § 1 dekretu z dnia 13.06.1946 r./ oraz dwukrotnie kary 5 lat więzienia /za przestępstwa z art. 259 dkk i art. 24 § 1 dkk WP w zw. z art. 259 dkk / i jako karę łączną wymierzono 10 lat więzienia. Powyższe kary połączone zostały następnie z innymi /kara 15 lat więzienia za czyn z art. 1 § 3 mkk i 8 lat więzienia za czyn z art. 4§ 1 mkk/ orzeczonymi przez Wojskowy Sąd Rejonowy w wyroku z dnia 27 lipca 1951 r. sygn. Sr 335/51 i w wyroku łącznym Wojskowego Sądu Rejonowego w S. / K. / z dnia 11 października 1954 r. sygn. Sr 207/54 wymierzono K. K. łączną karę 15 lat więzienia. W wyniku zastosowania ustawy o amnestii z dnia 27 kwietnia 1956 r. złagodzono o 1/3 karę 15 lat więzienia za przestępstwo z art.1§2 mkk to jest do 10 lat więzienia, złagodzono o 1/2 karę 8 lat więzienia za przestępstwo z art. 4 § 1 mkk tj. do 4 lat więzienia oraz złagodzono o połowę dwukrotnie orzeczone kary 10 lat więzienia za przestępstwo z art. 14 § 1 mkk i art. 4 § 1 mkk tj. do 5 lat więzienia i orzeczono nową łączną karę 10 lat więzienia /postanowienie Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 27.06.1956 r. sygn. IV A Kow 1211/56/ Sr.207/54/. K. K. odbył tę karę w rozmiarze 7 lat i 4 miesięcy /od 10.04.1951 r. do 10.08.1958 r./ Pominięcie wyroku, co do którego stwierdzono nieważność nie pozwala na przyjęcie, że K. K. odbył w ramach łącznej kary z wyroku łącznego jakikolwiek okres kary pozbawienia wolności, której "nie powinien był ponieść". W wyniku unieważnienia jednego z wyroków należy uznać, że wyrok łączny stracił móc, ale nadal podlegały wykonaniu kary 10 lat i 4 lat więzienia orzeczone w wyroku z dnia 27 lipca 1951 r. sygn. Sr 335/51. Tak więc odbyta przez K. K. kara w rozmiarze 7 lat i 4 miesięcy nie przekracza kary łącznej, którą "należałoby wymierzyć" w w/wym. sprawie o sygn. Sr 335/51, a która nie mogłaby być niższa aniżeli 10 lat więzienia / art. 86 § 1 kk /. W tej sytuacji zaskarżony wyrok należało uznać za trafny tym bardziej, że znajduje on wsparcie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 12.03.1992r. I KZP 4/92 /OSNKW 1992r. nr 5-6, poz.37/. Z tych więc względów należało orzec jak w części dyspozytywnej niniejszego wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI