II AKA 120/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał apelację prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, który uniewinnił oskarżonych G. W. i A. M. od zarzutów popełnienia czynów z art. 231 § 1 k.k. (nadużycie uprawnień) i art. 296 § 1 i § 3 k.k. (niegospodarność, wyrządzenie szkody w obrocie gospodarczym) w związku z zawarciem umowy na rozbudowę i utrzymanie platformy teleinformatycznej w trybie z wolnej ręki. Prokurator zarzucał błędy w ustaleniach faktycznych, obrazę przepisów postępowania (art. 7 k.p.k., art. 196 k.p.k.) oraz naruszenie prawa materialnego (art. 67 ust. 1 pkt 7 Pzp). Sąd Apelacyjny uznał zarzuty apelacji za bezzasadne. Podkreślił, że ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, zgodnie z którymi oskarżeni nie byli inicjatorami ani ostatecznymi decydentami w wyborze trybu zamówienia, a umowa została wykonana terminowo i zgodnie z poleceniami przełożonych, nie dają podstaw do przypisania im umyślnego działania na szkodę interesu publicznego. Sąd wskazał, że zgoda uprawnionego organu na formalnie szkodliwe czynności wyłącza bezprawność, a interes publiczny chroniony art. 231 k.k. to interes oparty na prawie materialnym, a nie na samej procedurze. Ponadto, przepis art. 67 ust. 1 pkt 3 Pzp pozwalał na udzielenie zamówienia z wolnej ręki ze względu na konieczność natychmiastowego wykonania. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się również obrazy art. 7 k.p.k. w ocenie dowodów, uznając, że Sąd Okręgowy szczegółowo omówił i ocenił zeznania świadków. Zarzut dotyczący szkody uznano za bezprzedmiotowy, gdyż nie można było przypisać oskarżonym nadużycia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków, a potencjalne „zaoszczędzenie” nie jest równoznaczne z umyślnym wyrządzeniem szkody. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zamówień publicznych, w szczególności trybu z wolnej ręki, oraz zasady odpowiedzialności karnej funkcjonariuszy publicznych za nadużycie uprawnień i niegospodarność.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów w kontekście konkretnego zamówienia publicznego. Orzeczenie opiera się na utrwalonym orzecznictwie i doktrynie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy działania funkcjonariuszy publicznych polegające na zawarciu umowy w trybie z wolnej ręki na rozbudowę platformy teleinformatycznej, mimo braku czasu na przetarg nieograniczony, stanowią nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków w rozumieniu art. 231 § 1 k.k. i art. 296 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, działania oskarżonych nie stanowiły nadużycia uprawnień ani niedopełnienia obowiązków, ponieważ nie byli oni inicjatorami wyboru trybu postępowania, a decyzję tę zatwierdziły stosowne organy kierownicze. Ponadto, przepis art. 67 ust. 1 pkt 3 Pzp zezwalał na udzielenie zamówienia z wolnej ręki ze względu na wyjątkową sytuację wymagającą natychmiastowego wykonania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że oskarżeni działali na polecenie przełożonych, a tryb zamówienia z wolnej ręki był uzasadniony i zatwierdzony przez kierownictwo. Zgoda uprawnionego organu wyłącza bezprawność czynu, a interes publiczny chroniony art. 231 k.k. to interes oparty na prawie materialnym. Terminowe wykonanie umowy i dotrzymanie terminu wejścia do strefy S. potwierdzają brak znamion przestępstwa.
Czy błędna ocena dowodów przez sąd pierwszej instancji, w tym opinii biegłych, może stanowić podstawę do uchylenia wyroku uniewinniającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące oceny opinii biegłych nie mogły być uznane za zasadne, ponieważ oceny, czy doszło do wypełnienia znamion przestępstwa, dokonuje sąd w oparciu o całokształt zgromadzonych dowodów, a opinie informatyczne są tylko jednym z elementów podlegających ocenie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że niezależnie od treści opinii biegłych, ostateczna ocena dowodów należy do sądu. Zarzuty apelacji dotyczące opinii nie mogły być uznane za zasadne, gdyż nie wykazały one sprzeczności z innymi dowodami ani naruszenia reguł logicznego rozumowania.
Czy naruszenie przepisu art. 67 ust. 1 pkt 7 Pzp poprzez zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki do nabycia usług, a nie dostawy, stanowi obrazę prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące obrazy art. 67 ust. 1 pkt 7 Pzp nie mogły być uznane za trafne, ponieważ na przeprowadzenie zamówienia z wolnej ręki zezwalał przepis art. 67 ust. 1 pkt 3 Pzp, dotyczący sytuacji wymagającej natychmiastowego wykonania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że umowa dotyczyła rozbudowy i utrzymania platformy teleinformatycznej, a tryb zamówienia z wolnej ręki był dopuszczalny na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 3 Pzp, a nie pkt 7, który dotyczy dostaw. Tym samym zarzut obrazy prawa materialnego okazał się bezzasadny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokuratura Okręgowa w Warszawie | organ_państwowy | oskarżyciel |
| (...) Sp. z o.o. | spółka | wykonawca umowy |
Przepisy (9)
Główne
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
Nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego.
k.k. art. 296 § § 1 i § 3
Kodeks karny
Niegospodarność i wyrządzenie szkody w obrocie gospodarczym.
Pzp art. 67 § ust. 1 pkt 7
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Tryb zamówienia z wolnej ręki dla dostaw.
Pzp art. 67 § ust. 1 pkt 3
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Tryb zamówienia z wolnej ręki ze względu na wyjątkową sytuację i konieczność natychmiastowego wykonania.
Pomocnicze
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Zasada absorpcji przy zbiegu przepisów.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Zasada popełnienia przestępstwa w krótkich odstępach czasu.
Pzp art. 32 § ust. 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Obowiązek szacowania ceny zakupu.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 196 § § 1, 2, 3
Kodeks postępowania karnego
Zasady powoływania i oceny biegłych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działania oskarżonych były zgodne z poleceniami przełożonych i zatwierdzonymi procedurami. • Tryb zamówienia z wolnej ręki był uzasadniony wyjątkową sytuacją i koniecznością natychmiastowego wykonania. • Zgoda uprawnionego organu na czynności wyłącza bezprawność. • Interes publiczny chroniony art. 231 k.k. to interes oparty na prawie materialnym. • Umowa została wykonana terminowo i skutecznie. • Brak znamion przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. i art. 296 § 1 k.k.
Odrzucone argumenty
Błąd w ustaleniach faktycznych wynikający z obrazy art. 7 k.p.k. w zakresie oceny dowodów i opinii biegłych. • Rażąca i mająca oczywisty wpływ na treść orzeczenia obraza przepisu art. 196 § 1, 2 k.p.k. • Obraza przepisu art. 196 § 3 k.p.k. poprzez niepowołanie innego biegłego. • Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez bezzasadne odmawianie wiarygodności zeznaniom świadków. • Obraza przepisów prawa materialnego tj. art. 67 ust. 1 pkt 7 Pzp poprzez rozszerzającą interpretację. • Wyrządzenie szkody w majątku Skarbu Państwa w kwocie co najmniej 4,5 mln PLN.
Godne uwagi sformułowania
Istota niniejszej sprawy – wobec postawionych oskarżonym zarzutów z art. 231 § 1 k.k. i art. 296 § 1 k.k. – sprowadza się do ustalenia i oceny zachowań podejmowanych przez nich w wykonaniu zleconej przez przełożonych „rozbudowy i utrzymania platformy teleinformatycznej (...) ”. • Tak formułowany zarzut aktu oskarżenia nie mógł być podzielony przez Sąd. • Wbrew poglądowi oskarżyciela nie mogli Oni „udaremnić” – czyli uniemożliwić – przetargu nieograniczonego i dlatego, że na jego przeprowadzenie było zbyt mało czasu i dlatego, że o trybie „z wolnej ręki” zdecydowały inne, stosowne organy (...) , a nie oskarżeni. • Zgoda uprawnionego organu na dokonanie określonych (formalnie szkodliwych) czynności przez pracownika wyłącza bezprawność czynu nadużycia zaufania (teza 3b do art. 296 k.k.) • Interes publiczny podlegający ochronie art. 231 k.k. to interes oparty na prawie materialnym, a nie (jak w niniejszym akcie oskarżenia interes do samej właściwej procedury – w przeciwnym razie każde przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków należałoby utożsamiać z działaniem na szkodę interesu publicznego (nawet gdyby przynosiło nie szkodę a pożytek) – teza 12 do art. 231 w K.K. Komentarz pod redakcją A. Zolla, Zamykacze 2006. • Wniesiona apelacja w istocie nie odnosi się do omówionego powyżej braku znamion czynu zabronionego. […]
Skład orzekający
Paweł Rysiński
przewodniczący-sprawozdawca
Dorota Tyrała
sędzia
Ireneusz Szulewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zamówień publicznych, w szczególności trybu z wolnej ręki, oraz zasady odpowiedzialności karnej funkcjonariuszy publicznych za nadużycie uprawnień i niegospodarność."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów w kontekście konkretnego zamówienia publicznego. Orzeczenie opiera się na utrwalonym orzecznictwie i doktrynie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności karnej urzędników w kontekście zamówień publicznych, co jest tematem ważnym dla sektora publicznego i prywatnego. Pokazuje, jak sąd ocenia granice między działaniem w interesie publicznym a przestępstwem.
“Czy zamówienie publiczne z wolnej ręki to zawsze przestępstwo? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Sektor
IT/technologie
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.