Orzeczenie · 2015-01-29

II AKA 119/14

Sąd
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
Miejsce
Rzeszów
Data
2015-01-29
SAOSKarneodpowiedzialność karnaWysokaapelacyjny
aresztodszkodowaniezadośćuczynienieniesłuszne pozbawienie wolnościtymczasowe aresztowaniekpkskarbu państwaapelacjasąd apelacyjnysąd okręgowy

Sprawa dotyczy wniosku I.M. o zasądzenie od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, które trwało 154 dni. Wnioskodawca domagał się kwoty ponad 950 tys. zł tytułem odszkodowania (w tym zwrotu utraconego dochodu) oraz 150 tys. zł zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy w Rzeszowie oddalił wniosek, uznając, że tymczasowe aresztowanie było słuszne. Pełnomocnik wnioskodawcy złożył apelację, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i nietrafne uznanie, że wnioskodawcy nie należy się żadne odszkodowanie. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpoznając apelację, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Sąd Apelacyjny odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r. (I KZP 27/99), która definiuje "niewątpliwie niesłuszne" tymczasowe aresztowanie jako takie, które było stosowane z naruszeniem przepisów k.p.k. lub okazało się niezasadne z punktu widzenia ostatecznego rozstrzygnięcia. Podkreślono, że nawet jeśli areszt był słuszny w momencie zastosowania, może stać się niesłuszny, jeśli organy procesowe nie dokonują bieżącej oceny jego zasadności i nie uchylają go, gdy ustaną przyczyny jego stosowania (naruszenie art. 253 k.p.k.). Sąd Apelacyjny wskazał, że Sąd Okręgowy nie rozważył szczegółowo, czy areszt był słuszny przez cały okres jego trwania, a także nie uwzględnił całości materiału dowodowego, w tym dowodów z postępowania przygotowawczego. W ponownym postępowaniu Sąd Okręgowy ma zbadać zasadę ultima ratio (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 257 § 1 k.p.k.) oraz wpływ zachowania wnioskodawcy na długość stosowania aresztu, a także przeprowadzić dowód z akt postępowania przygotowawczego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia "niewątpliwie niesłusznego" tymczasowego aresztowania i obowiązków organów procesowych w zakresie bieżącej weryfikacji jego zasadności.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy spraw o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie w polskim postępowaniu karnym.

Zagadnienia prawne (2)

Czy tymczasowe aresztowanie, które było słuszne w momencie zastosowania, może stać się "niewątpliwie niesłuszne" w rozumieniu art. 552 § 4 k.p.k. w późniejszym okresie, jeśli organy procesowe nie dokonują bieżącej oceny jego zasadności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, tymczasowe aresztowanie może stać się "niewątpliwie niesłuszne", jeśli organy prowadzące postępowanie nie stosują się do dyrektywy z art. 253 k.p.k. i nie uchylają lub nie zmieniają środka zapobiegawczego, gdy ustaną przyczyny jego stosowania.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny podkreślił, że przepis art. 253 k.p.k. nakłada na organy procesowe obowiązek bieżącej weryfikacji potrzeby stosowania tymczasowego aresztowania i jego uchylenia lub zmiany, gdy przyczyny ustają. Zaniechanie tej weryfikacji może prowadzić do uznania aresztu za "niewątpliwie niesłuszny" w rozumieniu art. 552 § 4 k.p.k.

Czy Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił zasadność tymczasowego aresztowania zastosowanego wobec wnioskodawcy, uwzględniając całokształt materiału dowodowego i zasadę ultima ratio?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd Okręgowy popełnił błąd w ustaleniach faktycznych, nie rozważając szczegółowo, czy areszt był słuszny przez cały okres jego trwania, nie uwzględnił całości materiału dowodowego i nie zbadał zasady ultima ratio.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd Okręgowy nie rozważył wystarczająco kwestii słuszności tymczasowego aresztowania przez cały okres jego trwania, nie uwzględnił wszystkich dowodów, w tym z postępowania przygotowawczego, oraz nie zbadał zasady ultima ratio. Wymaga to ponownego rozpoznania sprawy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
I. M.osoba_fizycznawnioskodawca
Skarb Państwaorgan_państwowypozwany

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 552 § § 4

Kodeks postępowania karnego

Odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje za "niewątpliwie niesłuszne" tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie.

Pomocnicze

k.p.k. art. 258 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa zastosowania tymczasowego aresztowania (np. zarzut nakłaniania świadka do fałszywych zeznań).

k.p.k. art. 259 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Okoliczności wyłączające stosowanie tymczasowego aresztowania.

k.p.k. art. 257 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zasada ultima ratio przy stosowaniu środków zapobiegawczych.

k.p.k. art. 253

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek bieżącej oceny potrzeby stosowania tymczasowego aresztowania i jego uchylenia lub zmiany.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada proporcjonalności i ultima ratio przy ograniczaniu praw.

k.k. art. 18 § § 2

Kodeks karny

Nakłanianie do popełnienia przestępstwa.

k.k. art. 233 § § 1

Kodeks karny

Fałszywe zeznania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść wyroku. • Nietrafne ustalenie, że wnioskodawcy nie należy się żadna kwota od Skarbu Państwa. • Tymczasowe aresztowanie, nawet jeśli było słuszne w momencie zastosowania, mogło stać się "niewątpliwie niesłuszne" w późniejszym okresie z powodu braku bieżącej weryfikacji jego zasadności przez organy procesowe. • Niedostateczne rozważenie przez Sąd Okręgowy zasady ultima ratio i wpływu zachowania wnioskodawcy na długość stosowania aresztu. • Konieczność uwzględnienia całości materiału dowodowego, w tym z akt postępowania przygotowawczego.

Godne uwagi sformułowania

niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie • zasada ultima ratio • permanentna ocena potrzeby, lub celowości utrzymywania zastosowanego tymczasowego aresztowania • uchylenie lub zmiana tego środka zapobiegawczego w chwili, gdy ustaną przyczyny, wskutek których został on zastosowany

Skład orzekający

Edward Loryś

przewodniczący

Piotr Moskwa

sprawozdawca

Stanisław Urban

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"niewątpliwie niesłusznego\" tymczasowego aresztowania i obowiązków organów procesowych w zakresie bieżącej weryfikacji jego zasadności."

Ograniczenia: Dotyczy spraw o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie w polskim postępowaniu karnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z ochroną praw jednostki w postępowaniu karnym i potencjalnymi błędami organów państwa, co jest interesujące dla prawników i osób zainteresowanych praworządnością.

Czy areszt, który był słuszny na początku, może stać się niesłuszny? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 1 102 011,62 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst