II AKA 115/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę dotyczącą zadośćuczynienia i odszkodowania w związku z wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Szczecinie z 1948 r., który został częściowo uznany za nieważny. Sąd Okręgowy w Szczecinie zasądził na rzecz wnioskodawcy kwotę 125.560 zł tytułem zadośćuczynienia, oddalając wniosek o odszkodowanie. Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł apelację, zarzucając błędy w ocenie materiału dowodowego i ustaleniach faktycznych, domagając się zasądzenia odszkodowania za utracone zarobki oraz uzupełnienia wyroku o odsetki. Sąd Apelacyjny częściowo uwzględnił apelację, uchylając wyrok w części dotyczącej oddalenia wniosku o odszkodowanie i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Jednocześnie zasądził odsetki ustawowe od przyznanego zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy wadliwie ocenił materiał dowodowy w zakresie szkody majątkowej i błędnie ustalił, że J. K. (1) nie poniósł szkody majątkowej w związku z wykonaniem kary pozbawienia wolności. Wskazano na potrzebę ponownego przesłuchania wnioskodawcy i wnikliwej analizy dowodów, w tym dokumentów z IPN, aby rzetelnie ocenić roszczenie odszkodowawcze. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odszkodowania i zadośćuczynienia za represje komunistyczne, obowiązki sądu w postępowaniu dowodowym, zasady ustalania szkody majątkowej.
Dotyczy specyficznej kategorii spraw związanych z represjami za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd karny powinien zasądzić odszkodowanie za szkodę majątkową wynikającą z wykonania wyroku, który został później częściowo unieważniony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale wymaga to wykazania szkody i związku przyczynowego. Sąd Okręgowy wadliwie oddalił wniosek o odszkodowanie, co skutkuje przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego w zakresie szkody majątkowej i błędnie ustalił brak szkody. Wskazano na obowiązek sądu karny do dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania inicjatywy dowodowej z urzędu, nawet jeśli ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy.
Czy od zasądzonego zadośćuczynienia należą się odsetki ustawowe od dnia uprawomocnienia się orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd orzekający, uwzględniając adekwatny wniosek, zasądza od Skarbu Państwa odszkodowanie i zadośćuczynienie wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zasądził odsetki od zadośćuczynienia, wskazując, że jest to standardowa praktyka w sprawach o roszczenia wynikające z ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych.
Czy oświadczenie prokuratora reprezentującego Skarb Państwa o uznaniu roszczenia odszkodowawczego jest wiążące dla sądu w postępowaniu karnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oświadczenie prokuratora nie jest wiążące dla sądu w postępowaniu karnym, a przepisy dotyczące uznania powództwa (art. 213 § 2 k.p.c.) nie mają zastosowania w tym trybie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że prokurator w postępowaniu o odszkodowanie nie występuje jako reprezentant Skarbu Państwa i nie może zawierać ugody ani uznawać roszczenia. Sąd karny ma obowiązek dążyć do ustalenia prawdy materialnej niezależnie od stanowiska prokuratora.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. K. (1) | osoba_fizyczna | ojciec wnioskodawcy, represjonowany |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
| Prokuratura Okręgowa w Szczecinie | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (8)
Główne
ustawa lutowa art. 8 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia i odszkodowania za krzywdę i szkodę wynikającą z wykonania orzeczenia lub decyzji o internowaniu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 105 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do prostowania oczywistych omyłek pisarskich w orzeczeniu.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów, naruszona przez Sąd Okręgowy.
k.p.c. art. 213 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący uznania powództwa, który nie ma zastosowania w postępowaniu karnym.
k.c. art. 361 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące związku przyczynowego i zakresu odszkodowania (damnum emergens, lucrum cessans).
k.p.k. art. 2 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej.
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu do podejmowania inicjatywy dowodowej z urzędu.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zasądzenia sumy według oceny sądu, gdy dokładne udowodnienie wysokości szkody jest utrudnione.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 7 k.p.k. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego w zakresie stanu majątkowego. • Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący braku szkody majątkowej. • Niewłaściwe rozstrzygnięcie o wniosku o odszkodowanie. • Zasądzenie odsetek od zadośćuczynienia.
Odrzucone argumenty
Żądanie zasądzenia 100% odszkodowania za utracone zarobki. • Zarzut naruszenia art. 213 § 2 k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy lutowej w zw. z art. 558 k.p.k. w zakresie uznania roszczenia przez prokuratora.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 2 w części dotyczącej oddalenia wniosku o odszkodowanie i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania • zasądza dodatkowo na rzecz A. K. (1) odsetki ustawowe od kwoty 125.560 (...) złotych, zasądzonej tytułem zadośćuczynienia, liczone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty • prostuje oczywistą omyłkę pisarską • stanowisko Sądu Okręgowego przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego wysokości zasądzonego na rzecz wnioskodawcy zadośćuczynienia, generalnie było zasadne • zarzut wadliwego określenia wysokości zadośćuczynienia może być uwzględniony jedynie w sytuacjach, w których przyznane zadośćuczynienie w sposób oczywisty i rażący nie odpowiada relewantnym okolicznościom • trafny okazał się (...) zarzut obrazy art. 7 k.p.k. , polegającej na dokonaniu przez Sąd Okręgowy dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego • Sąd Okręgowy zaniechał wyjaśnienia podstawowej okoliczności, tj. czy sytuacja majątkowa J. K. (1) uległa pogorszeniu na skutek wykonania wobec niego kary pozbawienia wolności, której nie powinien był ponieść • sąd powinien z urzędu, niezależnie od inicjatywy stron, dbać o wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności
Skład orzekający
Piotr Brodniak
przewodniczący
Małgorzata Jankowska
sędzia
Stanisław Stankiewicz
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odszkodowania i zadośćuczynienia za represje komunistyczne, obowiązki sądu w postępowaniu dowodowym, zasady ustalania szkody majątkowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kategorii spraw związanych z represjami za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy dochodzenia sprawiedliwości za historyczne represje komunistyczne, co ma silny wymiar ludzki i społeczny. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące odszkodowań za krzywdy przeszłości.
“Sprawiedliwość po latach: Sąd Apelacyjny przyznaje odsetki od zadośćuczynienia za represje komunistyczne i nakazuje ponowne rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 125 560 PLN
zwrot kosztów pełnomocnika: 336 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.