II AKA 11/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca G. Z. domagał się odszkodowania i zadośćuczynienia w kwocie 98.000 złotych za bezprawne działania organów ścigania, które doprowadziły do jego zatrzymania, oskarżenia i skazania w sprawie, w której ostatecznie został uniewinniony lub postępowanie umorzono. Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 7 października 2015 r. oddalił wniosek, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania. Apelację od tego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, zarzucając obrazę przepisów postępowania, w szczególności art. 552a § 1 k.p.k., poprzez uznanie, że uniewinnienie od większości zarzutów nie rodzi obowiązku przyznania odszkodowania. Sąd Apelacyjny w Szczecinie uznał apelację za bezzasadną. Sąd drugiej instancji podkreślił, że w przypadku G. Z. nie doszło do wzruszenia prawomocnego wyroku w trybie kasacji lub wznowienia postępowania, co jest warunkiem koniecznym do dochodzenia roszczeń z art. 552 § 1 k.p.k. Ponadto, sąd stwierdził, że wnioskodawca występował w sprawie najpierw jako podejrzany, a następnie jako oskarżony, co wyklucza możliwość dochodzenia roszczeń na podstawie art. 552b k.p.k. Sąd Apelacyjny zinterpretował również art. 552a § 1 k.p.k. w ten sposób, że odszkodowanie przysługuje jedynie w przypadku całkowitego uniewinnienia lub umorzenia postępowania, a nie częściowego. W związku z tym, zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne skazanie, zatrzymanie i stosowanie środków przymusu w postępowaniu karnym, w szczególności w kontekście częściowego uniewinnienia lub umorzenia postępowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznych przesłanek prawnych określonych w k.p.k. i może być stosowane w podobnych stanach faktycznych, gdzie wnioskodawca nie uzyskał całkowitego uniewinnienia lub umorzenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uniewinnienie od części zarzutów lub umorzenie części postępowania uzasadnia przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie art. 552a § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie art. 552a § 1 k.p.k. przysługuje jedynie w przypadku całkowitego uniewinnienia od wszystkich zarzutów lub całkowitego umorzenia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zinterpretował przepis art. 552a § 1 k.p.k. w sposób ścisły, wskazując, że intencją ustawodawcy było przyznanie rekompensaty tylko w sytuacjach, gdy całe postępowanie karne zakończyło się uniewinnieniem lub umorzeniem. Częściowe uniewinnienie lub umorzenie nie stanowi podstawy do dochodzenia roszczeń w tym trybie, gdyż mogłoby prowadzić do absurdalnych sytuacji.
Czy osoba zatrzymana w związku z postępowaniem karnym, która następnie występowała w nim jako podejrzany lub oskarżony, może dochodzić odszkodowania na podstawie art. 552b k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 552b k.p.k. dotyczy sytuacji, gdy osoba zatrzymana nie występuje następnie w postępowaniu jako podejrzany lub oskarżony.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że warunkiem dochodzenia roszczeń z art. 552b k.p.k. jest to, aby zatrzymana osoba nie była następnie podejrzanym ani oskarżonym w danym postępowaniu. Ponieważ G. Z. występował w sprawie najpierw jako podejrzany, a potem jako oskarżony, przepis ten nie miał do niego zastosowania.
Czy zatrzymanie i późniejsze skazanie za część zarzutów, przy jednoczesnym zaliczeniu okresu zatrzymania na poczet orzeczonej kary, wyklucza możliwość dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 552 § 1 k.p.k. i art. 552a § 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ponieważ kara pozbawienia wolności została orzeczona i zaliczono na jej poczet okres zatrzymania, nie można mówić o niesłusznym środku przymusu w rozumieniu tych przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że wobec wnioskodawcy orzeczono karę pozbawienia wolności, na poczet której zaliczono trzy dni zatrzymania. Skoro wymiar kary był większy niż okres rzeczywistego pozbawienia wolności, nie zaistniała podstawa do dochodzenia roszczenia na podstawie art. 552 § 1 k.p.k. i art. 552a § 2 k.p.k., które dotyczą sytuacji, gdy środek przymusu był niesłuszny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. Z. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 552 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Warunkiem dochodzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia jest wzruszenie prawomocnego wyroku skazującego w trybie kasacji albo wznowienia postępowania, skutkujące wydaniem wyroku uniewinniającego, skazującego na karę łagodniejszą, lub orzeczeniem środka karnego albo środka związanego z poddaniem sprawcy próbie.
k.p.k. art. 552 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Odszkodowanie lub zadośćuczynienie przysługuje, gdy postępowanie umorzono z powodu okoliczności, których nie uwzględniono we wcześniejszym postępowaniu.
k.p.k. art. 552a § § 1
Kodeks postępowania karnego
Odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje za wykonanie środków przymusu, gdy oskarżony został uniewinniony w zwykłym toku postępowania lub postępowanie zostało umorzone. Sąd Apelacyjny zinterpretował, że dotyczy to jedynie całkowitego uniewinnienia lub umorzenia.
k.p.k. art. 552b
Kodeks postępowania karnego
Odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje osobie zatrzymanej w związku z postępowaniem karnym, która następnie nie wystąpiła w tym postępowaniu jako podejrzany czy oskarżony.
Pomocnicze
k.p.k. art. 552a § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 278 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 64 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 91 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 244
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 285 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wzruszenia prawomocnego wyroku w trybie kasacji lub wznowienia postępowania. • Wnioskodawca występował w sprawie jako podejrzany i oskarżony, co wyklucza zastosowanie art. 552b k.p.k. • Uniewinnienie od części zarzutów lub umorzenie części postępowania nie stanowi podstawy do dochodzenia roszczeń z art. 552a § 1 k.p.k. • Kara pozbawienia wolności została orzeczona i zaliczono na jej poczet okres zatrzymania, co wyklucza zastosowanie art. 552 § 1 k.p.k. i art. 552a § 2 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Obraza przepisów postępowania, w szczególności art. 552a § 1 k.p.k., poprzez uznanie, że uniewinnienie od większości zarzutów nie powoduje obowiązku przyznania odszkodowania i zadośćuczynienia.
Godne uwagi sformułowania
ewidentnego braku po stronie G. Z. materialnoprawnych podstaw do ubiegania się o zadośćuczynienie lub odszkodowanie • tylko uniewinnienie od całości stawianych zarzutów lub umorzenie całości postępowania, stanowi wyłączną podstawę dochodzenia roszczeń, w tym trybie.
Skład orzekający
Janusz Jaromin
przewodniczący-sprawozdawca
Stanisław Stankiewicz
sędzia
Stanisław Kucharczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne skazanie, zatrzymanie i stosowanie środków przymusu w postępowaniu karnym, w szczególności w kontekście częściowego uniewinnienia lub umorzenia postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przesłanek prawnych określonych w k.p.k. i może być stosowane w podobnych stanach faktycznych, gdzie wnioskodawca nie uzyskał całkowitego uniewinnienia lub umorzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odszkodowania za błędy organów ścigania, ale rozstrzygnięcie opiera się na ścisłej interpretacji przepisów, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników niż dla szerokiej publiczności.
“Czy częściowe uniewinnienie gwarantuje odszkodowanie? Sąd Apelacyjny wyjaśnia kluczowe przepisy k.p.k.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.