II AKA 103/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni A.I. złożyła wniosek o zasądzenie od Skarbu Państwa kwoty 24 000 zł tytułem odszkodowania oraz 18 000 zł tytułem zadośćuczynienia za niesłuszne zatrzymanie, oskarżenie i skazanie, w sprawie, w której ostatecznie została uniewinniona. Wnioskodawczyni domagała się również przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalił wniosek, obciążając koszty procesu Skarbem Państwa. Pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł apelację, zarzucając obrazę prawa materialnego (art. 555 kpk w zw. z art. 5 kc) poprzez uwzględnienie zarzutu przedawnienia, mimo wystąpienia okoliczności uzasadniających nieuwzględnienie tego zarzutu z uwagi na nadużycie prawa i zasady współżycia społecznego, a także naruszenie art. 552 § 1 i 4 kpk poprzez dowolne ustalenia faktyczne. Sąd Apelacyjny uznał apelację za oczywiście bezzasadną. Sąd podkreślił, że termin przedawnienia jest terminem materialnym, a jego podniesienie przez stronę jest uprawnione. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu nadużycia prawa podmiotowego. Sąd zwrócił uwagę, że wnioskodawczyni nigdy nie była prawomocnie skazana, a zatrzymanie, choć mogło być niesłuszne, niekoniecznie było bezprawne. Sąd Apelacyjny wskazał, że termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie za zatrzymanie rozpoczyna bieg od dnia zwolnienia z zatrzymania, a przekroczenie tego terminu w niniejszej sprawie było rażące. Sąd odrzucił argumentację wnioskodawczyni o niewiedzy co do prawa do odszkodowania, wskazując na jej wykształcenie i aktywność w poprzednich postępowaniach, a także na powszechną wiedzę o konstytucyjnym prawie do odszkodowania. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, zasądził od Skarbu Państwa zwrot kosztów zastępstwa procesowego na rzecz adwokata B.P. i obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń o odszkodowanie za niesłuszne zatrzymanie, w tym stosowanie art. 5 k.c. oraz wymogów formalnych wniosku.
Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i nie stanowi przełomu w orzecznictwie, ale utrwala standardową wykładnię przepisów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie i skazanie uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie uległo przedawnieniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie za zatrzymanie rozpoczyna bieg od dnia zwolnienia z zatrzymania, a wnioskodawczyni nie wykazała okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu ani nie podniosła skutecznie zarzutu nadużycia prawa podmiotowego w kontekście przedawnienia. Przekroczenie terminu było rażące.
Czy można zastosować zasady nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 kc) lub zasady współżycia społecznego do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia w sprawie o odszkodowanie za niesłuszne zatrzymanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy nie było podstaw do zastosowania tych zasad.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wnioskodawczyni nigdy nie była prawomocnie skazana, a jej argumentacja oparta na prawie międzynarodowym nie miała zastosowania w kontekście przedawnienia i braku prawomocnego skazania. Sąd odrzucił również argument o niewiedzy wnioskodawczyni co do prawa do odszkodowania.
Czy sąd powinien przywrócić termin do złożenia wniosku o odszkodowanie?
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o przywrócenie terminu nie został uwzględniony.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przywróceniu podlegają terminy zawite, a termin przedawnienia jest terminem materialnym. Ponadto, przekroczenie terminu było rażące i nieuzasadnione.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. I. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny za odszkodowanie |
| adw. B. P. | inne | pełnomocnik wnioskodawczyni (koszty zastępstwa procesowego) |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 555
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy przedawnienia roszczeń o odszkodowanie i zadośćuczynienie.
k.p.k. art. 552
Kodeks postępowania karnego
Określa, komu przysługuje odszkodowanie za tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad współżycia społecznego i nadużycia prawa podmiotowego.
k.p.k. art. 126
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy przywrócenia terminu.
k.c. art. 117
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków przedawnienia.
k.p.k. art. 427
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wymogów formalnych apelacji.
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze.
k.p.k. art. 554
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów postępowania w sprawach o odszkodowanie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie roszczenia o odszkodowanie za zatrzymanie. • Brak prawomocnego skazania wnioskodawczyni. • Rażące przekroczenie terminu przedawnienia. • Brak podstaw do zastosowania art. 5 k.c. w kontekście przedawnienia. • Wnioskodawczyni posiadała wiedzę o prawie do odszkodowania.
Odrzucone argumenty
Nadużycie prawa podmiotowego przez stronę podnoszącą zarzut przedawnienia. • Naruszenie zasad współżycia społecznego i prawa międzynarodowego poprzez uwzględnienie przedawnienia. • Niewłaściwe zastosowanie art. 552 § 1 i 4 k.p.k. przez sąd I instancji. • Konieczność przywrócenia terminu do złożenia wniosku.
Godne uwagi sformułowania
apelacja jest bezzasadna w stopniu oczywistym • termin przedawnienia będąc terminem o charakterze materialnym, wywołuje jedynie skutki, o których mowa w art.117 § 2 kc • zatrzymanie to- wobec wydanego wyroku uniewinniającego- stało się niewątpliwie niesłuszne, co nie oznacza jeszcze, że bezprawne • tak daleki zakres roszczeń wnioskodawczyni nie ma żadnego oparcia w ustawie • przekroczenie terminu przedawnienia w realiach niniejszej sprawy jest natomiast tak rażące, że w żaden sposób nie da się go usprawiedliwić • świadomość, że organy władzy publicznej, jak każdy inny podmiot, są zobowiązane do naprawienia wyrządzonej obywatelowi szkody jest tak powszechna i oczywista, że niepotrzebna jest do tego jakakolwiek wiedza prawnicza
Skład orzekający
Nadzieja Surowiec
przewodniczący
Jacek Dunikowski
sędzia
Dariusz Czajkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń o odszkodowanie za niesłuszne zatrzymanie, w tym stosowanie art. 5 k.c. oraz wymogów formalnych wniosku."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i nie stanowi przełomu w orzecznictwie, ale utrwala standardową wykładnię przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca z perspektywy prawników procesowych, ponieważ dotyczy kluczowych kwestii przedawnienia i jego wyjątków w sprawach o odszkodowanie za działania organów państwa.
“Przedawnione roszczenie o odszkodowanie za niesłuszne zatrzymanie – kiedy sąd nie widzi podstaw do wyjątków?”
Dane finansowe
WPS: 42 000 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.