II AKA 101/13

Sygn. akt II AKa 101/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 maja 2014 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA Krzysztof Ciemnoczołowski (spr.) Sędziowie: SSA Dorota Wróblewska SSA Włodzimierz Brazewicz Protokolant: st. sekretarz sądowy Aleksandra Konkol przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w B. Elżbiety Bułat po rozpoznaniu w dniach 28 listopada 2013r., 28 stycznia 2014r., 1 kwietnia 2014r. i 12 maja 2014 r. sprawy D. L. oskarżonego z art. 258 § 2 k.k. J. R. oskarżonego z art. 229 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. ; art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. ; art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. ; art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. ; art. 239 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. ; art. 299 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. L. G. oskarżonego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. S. K. oskarżonego z art. 258 § 1 k.k. ; art. 286 § 1 k.k. i z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. ; art. 286 § 1 k.k. w zw. zart. 65 § 1 k.k. ; art. 233 § 1 k.k. w zw. zart. 65 § 1 k.k. K. R. (1) oskarżonego z art. 258 § 2 k.k. ; art. 54 § 1 k.k.s. w zb. z art. 65 § 1 k.k.s. w zb. z art. 86 § 1 i 2 k.k.s. w zb. z art. 91 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.k.s. w zw. z art. 38 § 2 pkt 1 k.k.s. ; art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. ; art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. ; art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29.07.2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 65 § 1 k.k. L. U. oskarżonego z art. 258 § 1 k.k. ; art. 54 § 1 k.k.s. w zb. z art. 65 § 1 k.k.s. w zb. z art. 86 § 1 i 2 k.k.s. w zb. z art. 91 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt II K 129/07 I. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonych D. L. i L. U. i postępowanie wobec nich umarza na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. , kosztami procesu w tym zakresie obciążając Skarb Państwa; II. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: - uchyla rozstrzygnięcie z punktu XXV w części dotyczącej J. R. , - uchyla wyrok w punkcie IV i w tej części postępowanie przeciwko J. R. umarza na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. , kosztami procesu w tym zakresie obciążając Skarb Państwa; - za podstawę prawną rozstrzygnięcia z punktu XXVI o warunkowym zawieszeniu wobec S. K. kary pozbawienia wolności i oddaniu tego oskarżonego pod dozór kuratora przyjmuje art. 69 § 3 k.k. w zw. z art. 70 § 2 k.k. oraz art. 73 § 2 k.k. ; III. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części; IV. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. łączy kary pozbawienia wolności orzeczone wobec J. R. w punktach II, III, V, VI i VII wyroku i orzeka karę łączną 4 (czterech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; V. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. W. S. i adw. P. T. – Adwokacka Spółka Partnerska w E. oraz adw. H. N. – Kancelaria Adwokacka w E. , kwoty po 1180,80 zł. (tysiąc sto osiemdziesiąt złotych 80/100) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżonym J. R. , K. R. (1) i L. U. ; VI. zasądza na rzecz Skarbu Państwa od oskarżonego J. R. kwotę 400 zł. (czterysta złotych) tytułem opłaty za obie instancje, a ponadto od oskarżonych L. G. i S. K. kwoty po 300 zł. (trzysta złotych) oraz od oskarżonego K. R. (1) kwotę 550 zł. (pięćset pięćdziesiąt złotych) tytułem opłat za II instancję, nadto obciąża wymienionych w tym punkcie oskarżonych wydatkami postępowania odwoławczego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Elblągu rozpoznawał sprawę: 1) D. L. oskarżonego o to, że I. w okresie od co najmniej kwietnia 2003 r. do dnia 30 maja 2003 r. w K. oraz w R. , K. i innych miejscach na terenie Polski i Niemiec, brał udział w zorganizowanej grupie o charakterze zbrojnym, założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , w skład której wchodził K. R. (1) i inne ustalone osoby, mającej na celu popełnianie przestępstw m. in. przeciwko zdrowiu i życiu oraz przestępstw polegających na przemycie papierosów z Polski do krajów Europy Zachodniej, tj. o przestępstwo z art. 258 § 2 k.k. 2) J. R. II . w dniu 8 kwietnia 2000 r. w K. , działając w ramach założonej i kierowanej przez siebie zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, udzielił funkcjonariuszowi Komisariatu Policji w K. W. M. korzyści majątkowej w postaci pieniędzy w kwocie 100 zł za naruszenie przepisów prawa polegające na sporządzeniu przez niego dokumentacji służbowej, z której wynikało, iż w dniu 8 kwietnia 2000 r. na trasie K. – G. , zarejestrowany na S. R. a kierowany przez L. N. (1) samochód marki O. (...) nr rej. (...) zjechał do przydrożnego rowu w wyniku wymuszenia pierwszeństwa przez zarejestrowany na K. L. a kierowany przez B. B. samochód marki V. (...) nr rej. (...) , podczas gdy w rzeczywistości kolizja taka nie miała miejsca i została upozorowana, tj. o przestępstwo z art. 229 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. III . w dniu 21 grudnia 2002 r. w pobliżu G. , działając w ramach założonej i kierowanej przez siebie grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, kierował spowodowaniem przez R. W. (1) uszkodzeń ciała W. G. , tj. o przestępstwo z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. IV . w bliżej nieustalonym dniu na przełomie listopada i grudnia 2002 r. w K. , działając w ramach założonej i kierowanej przez siebie zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, nakłaniał Z. M. i R. W. (1) do spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu P. R. (1) poprzez pobicie go niebezpiecznymi przedmiotami w postaci metalowych prętów, tj. o przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. V . w okresie od dnia 5 kwietnia 2003 r. do dnia 24 listopada 2003 r. w B. gm. K. i K. , działając w ramach założonej i kierowanej przez siebie zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, wspólnie i w porozumieniu z L. G. oraz z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował doprowadzić (...) S. A. Inspektorat w K. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 50.459,71 zł mających stanowić odszkodowanie z tytułu kolizji drogowej, za pomocą wprowadzenia pracownika tej firmy w błąd co do okoliczności zaistnienia takiego zdarzenia, podczas którego zarejestrowany na T. B. i kierowany przez niego samochód marki P. nr rej. (...) miał uderzyć w zarejestrowany na E. P. i kierowany przez niego samochód marki M. (...) nr rej. (...) , podczas gdy w rzeczywistości kolizja taka nie miała miejsca i została upozorowana, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na odmowę wypłaty świadczenia, tj. o przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. VI . w okresie od końca kwietnia 2003 r. do dnia 11 listopada 2003 r. w K. i innych miejscach, działając w ramach założonej i kierowanej przez siebie zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, utrudniał postępowanie II K 119/00 Sądu Okręgowego w Elblągu w ten sposób, że ukrywał R. H. poszukiwanego w tym postępowaniu listem gończym, tj. o przestępstwo z art. 239 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. VII . w dniu 13 czerwca 2003 r. w K. , działając w ramach założonej i kierowanej przez siebie zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, udzielił funkcjonariuszowi Komisariatu Policji w K. W. M. korzyści majątkowej w postaci pieniędzy w kwocie 300 zł za naruszenie przepisów prawa polegające na sporządzeniu dokumentacji służbowej, z której wynikało, iż w dniu 13 czerwca 2003 r. w G. , zarejestrowany na M. O. i kierowany przez nią samochód marki R. (...) nr rej. (...) uderzył w zarejestrowany na A. J. i kierowany przez niego samochód marki A. (...) nr rej. (...) , podczas gdy w rzeczywistości kolizja taka nie miała miejsca, tj. o przestępstwo z art. 229 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 65 §1 k.k. 3) L. G. , oskarżonego o to, że: VIII. w okresie od dnia 5 kwietnia 2003 r. do dnia 24 listopada 2003 r. w B. gm. K. i K. , działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , wspólnie i w porozumieniu z J. R. oraz z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował doprowadzić (...) S. A. Inspektorat w K. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 50.459,71 zł mających stanowić odszkodowanie z tytułu kolizji drogowej, za pomocą wprowadzenia pracownika tej firmy w błąd co do okoliczności zaistnienia takiego zdarzenia, podczas którego zarejestrowany na T. B. i kierowany przez niego samochód marki P. nr rej. (...) miał uderzyć w zarejestrowany na E. P. i kierowany przez niego samochód marki M. (...) nr rej. (...) , podczas gdy w rzeczywistości kolizja taka nie miała miejsca i została upozorowana, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na odmowę wypłaty świadczenia, tj. o przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. 4) S. K. oskarżonego o to, że: IX . w okresie od co najmniej stycznia 2001 r. do października 2004 r. w P. gm. K. , K. , Ł. , G. , G. gm. K. , B. , K. i innych miejscach, brał udział w zorganizowanej grupie założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , w skład której wchodzili R. T. (1) , D. K. (1) , L. U. i inne ustalone osoby, mającej na celu popełnianie przestępstw polegających m. in. na obrocie środkami odurzającymi, przemycie tych środków oraz papierosów i alkoholu z Polski do krajów Europy Zachodniej, na wyłudzeniach od pracowników urzędów zajmujących się rejestracją pojazdów poświadczeń nieprawdy w postaci dowodów rejestracyjnych wystawianych na nazwiska innych osób nie będących faktycznymi właścicielami poszczególnych rejestrowanych pojazdów, a także na organizowaniu i powodowaniu fikcyjnych kolizji drogowych, zniszczeń mienia i pozorowaniu kradzieży oraz wyłudzaniu z tego tytułu odszkodowań z firm ubezpieczeniowych, tj. o przestępstwo z art. 258 §1 kk X w okresie od dnia 21 stycznia 2001 r. do dnia 8 kwietnia 2003 r. w P. gm. K. , K. , Ł. , G. , G. gm. K. i B. , działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czterokrotnie doprowadził bądź usiłował doprowadzić firmy ubezpieczeniowe do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w łącznej kwocie 213.780 zł stanowiących lub mających stanowić odszkodowania wypłacone z tytułu kolizji drogowych oraz zniszczenia mienia poprzez podpalenie, za pomocą wprowadzenia pracowników tych firm w błąd co do okoliczności zaistnienia takich zdarzeń, z których każde zostało upozorowane, w ten sposób, że nie posiadając stosownych uprawnień występował w postępowaniach sądowych jako radca prawny w charakterze pełnomocnika osób występujących z pozwami przeciwko firmom ubezpieczeniowym, a mianowicie: 1 ) w okresie od dnia 21 stycznia 2001 r. do dnia 6 listopada 2002 r. w P. gm. K. i K. , działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował doprowadzić (...) Biuro Ubezpieczeń (...) w W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 97.727 zł mających stanowić odszkodowanie z tytułu kolizji drogowej, podczas której zarejestrowany na E. R. (1) i kierowany przez nią samochód marki A. (...) nr rej. (...) miał zostać uderzony przez samochód marki M. nr rej. (...) kierowany przez P. O. , za pomocą wprowadzenia pracownika tej firmy w błąd co do okoliczności zaistnienia takiego zdarzenia, podczas gdy w rzeczywistości zostało ono upozorowane, w ten sposób, że po odmowie wypłaty odszkodowania, nie posiadając stosownych uprawnień występował jako radca prawny w charakterze pełnomocnika E. R. (1) w postępowaniu III C 2011/01 Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie z jej powództwa przeciwko (...) Biuru Ubezpieczeń (...) w W. , 2 ) w okresie od dnia 18 kwietnia 2002 r. do dnia 12 maja 2002 r. w Ł. i G. , działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził (...) S. A. Inspektorat w G. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 16.500 zł stanowiących odszkodowanie wypłacone z tytułu kradzieży zarejestrowanego na W. C. samochodu marki V. (...) nr rej. (...) , za pomocą wprowadzenia pracownika tej firmy w błąd co do okoliczności zaistnienia takiego zdarzenia, podczas gdy w rzeczywistości zostało ono upozorowane, w ten sposób, że po odmowie wypłaty odszkodowania, nie posiadając stosownych uprawnień występował jako radca prawny w charakterze pełnomocnika W. C. w postępowaniu I C 590/02 Sądu Rejonowego w Grudziądzu w sprawie z jego powództwa przeciwko (...) S. A. Inspektorat w G. , 3 ) w okresie od dnia 13 czerwca 2002 r. do dnia 8 kwietnia 2003 r. w K. i B. , działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził (...) S. A. Oddział w B. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w łącznej kwocie 9.553 zł stanowiących odszkodowania wypłacone z tytułu kolizji drogowej, podczas której zarejestrowany na L. N. (1) a kierowany przez J. N. samochód marki R. (...) nr rej. (...) miał uderzyć w stojący samochód marki T. (...) nr rej. (...) zarejestrowany na E. R. (1) , za pomocą wprowadzenia pracownika tej firmy w błąd co do okoliczności zaistnienia takiego zdarzenia, podczas gdy w rzeczywistości zostało one upozorowane, w ten sposób, że po odmowie wypłaty odszkodowania, nie posiadając stosownych uprawnień występował jako radca prawny w charakterze pełnomocnika E. R. (1) w postępowaniu I C 2348/02 Sądu Rejonowego w Bydgoszczy w sprawie z jej powództwa przeciwko (...) S. A. Oddział w B. , 4 ) w okresie od dnia 20 sierpnia 2002 r. do dnia 12 grudnia 2002 r. w G. gm. K. , K. i B. , działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował doprowadzić (...) S. A. Oddział w B. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 90.000 zł mających stanowić odszkodowanie z tytułu spalenia się kombajnu zbożowego marki C. (...) , za pomocą wprowadzenia pracownika tej firmy w błąd co do okoliczności zaistnienia takiego zdarzenia, podczas gdy w rzeczywistości kombajn ten został podpalony umyślnie, w ten sposób, że po odmowie wypłaty odszkodowania, nie posiadając stosownych uprawnień występował jako radca prawny w charakterze pełnomocnika E. R. (1) w postępowaniu I C 763/02 Sądu Okręgowego w Bydgoszczy w sprawie z jej powództwa przeciwko (...) S. A. Oddział w B. , tj. o przestępstwo z art. 286 §1 kk . i z art. 13 §1 kk . w zw. art. 286 §1 kk . w zw. 294 §1 kk . w zw. z art. 12 kk . w zw. z art. 65 §1 kk XI . w okresie od dnia 9 stycznia 2002 r. do dnia 17 stycznia 2002 r. w K. i K. , działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , wspólnie i w porozumieniu z K. R. (1) i innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził (...) S. A. Inspektorat w K. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 12.600 zł stanowiących odszkodowanie wypłacone z tytułu kolizji drogowej, podczas której zarejestrowany na niego i kierowany przez niego samochód marki N. (...) nr rej. (...) miał zostać uderzony przez kierowany przez T. D. , a zarejestrowany na P. O. samochód marki M. nr rej. (...) , za pomocą wprowadzenia pracownika tej firmy w błąd co do okoliczności zaistnienia takiego zdarzenia, podczas gdy w rzeczywistości zostało one upozorowane, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. XII . w dniu 10 kwietnia 2003 r. w G. , działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , składając zeznania w sprawie II K 525/02 Sądu Rejonowego w Grudziądzu przeciwko W. C. i P. Ł. , zataił prawdę co do okoliczności uszkodzenia samochodu marki V. (...) nr rej. (...) , tj. o przestępstwo z art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. 5) K. R. (1) oskarżonego o to, że: XIII . w okresie od co najmniej 1998 r. do dnia 4 października 2004 r. w K. , C. gm. T. , N. , S. , K. , S. gm. K. , G. , T. oraz w innych miejscach na terenie Polski, Niemiec, Szwecji, Danii i Norwegii brał udział w zorganizowanej grupie o charakterze zbrojnym, założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , w skład której wchodził D. L. i inne ustalone osoby, mającej na celu popełnianie przestępstw polegających m. in. na obrocie środkami odurzającymi, przemycie tych środków oraz papierosów i alkoholu z Polski do krajów Europy Zachodniej, na wyłudzeniach od pracowników urzędów zajmujących się rejestracją pojazdów poświadczeń nieprawdy w postaci dowodów rejestracyjnych wystawianych na nazwiska innych osób nie będących faktycznymi właścicielami poszczególnych rejestrowanych pojazdów, a także na organizowaniu i powodowaniu fikcyjnych kolizji drogowych, zniszczeń mienia i pozorowaniu kradzieży oraz wyłudzaniu z tego tytułu odszkodowań z firm ubezpieczeniowych, tj. o przestępstwo z art. 258 §2 kk XIV . w okresie od co najmniej 1998 r. do dnia 4 października 2004 r. w K. , C. gm. T. , N. , S. oraz w innych miejscach na terenie Polski, Niemiec, Szwecji, Danii i Norwegii, działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, nabył na terytorium Polski pochodzący z przemytu celnego towar nie oznaczony polskimi znakami skarbowymi akcyzy w postaci co najmniej 607.548 kartonów papierosów różnych marek, przy czym każdy karton zawierał 10 paczek po 20 sztuk papierosów w każdej paczce i pomagał w ukryciu tego towaru, a następnie towar ten, podlegający reglamentacji pozataryfowej w obrocie z zagranicą oraz obowiązkowi oznaczania znakami skarbowymi akcyzy przed jego wywozem z polskiego obszaru celnego, wywiózł z Polski, przez co naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należności publicznoprawnej w łącznej kwocie 83.730.805,50 zł, w tym z tytułu należnego podatku akcyzowego w kwocie 61.279.720 zł, podatku VAT w kwocie 16.851.923,10 zł oraz cła w kwocie 5.599.162,40 zł, a ponadto nabył pochodzący z przemytu celnego towar nie oznaczony polskimi znakami skarbowymi akcyzy w postaci co najmniej 8.500 litrów spirytusu, a następnie towar ten, podlegający reglamentacji pozataryfowej w obrocie z zagranicą oraz obowiązkowi oznaczania znakami skarbowymi akcyzy przed jego wywozem z polskiego obszaru celnego, wywiózł z Polski, przez co naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należności publicznoprawnej w łącznej kwocie 4.743.060 zł, w tym z tytułu należnego podatku akcyzowego w kwocie 3.674.125 zł, podatku VAT w kwocie 893.625,60 zł oraz cła w kwocie 175.309,40 zł, uczyniwszy sobie z popełniania przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu, przy czym kwoty uszczuplonej należności publicznoprawnej oraz wartość przedmiotów czynu zabronionego są wielkie, tj. o przestępstwo z art. 54 § 1 k.k.s. w zb. z art. 65 § 1 k.k.s. w zb. z art. 86 § 1 i 2 k.k.s. w zb. z art. 91 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.k.s. w zw. z art. 38 § 2 pkt 1 k.k.s. XV . w okresie od dnia 9 stycznia 2002 r. do dnia 17 stycznia 2002 r. w K. i K. , działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , wspólnie i w porozumieniu ze S. K. oraz z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził (...) S. A. Inspektorat w K. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 12.600 zł stanowiących odszkodowanie wypłacone z tytułu kolizji drogowej, za pomocą wprowadzenia pracownika tej firmy w błąd co do okoliczności zaistnienia takiego zdarzenia, podczas którego kierowany przez T. D. a zarejestrowany na P. O. samochód marki M. nr rej. (...) miał uderzyć w zarejestrowany na S. K. i kierowany przez niego samochód marki N. (...) nr rej. (...) , podczas gdy w rzeczywistości kolizja taka nie miała miejsca i została upozorowana, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. XVI . w okresie od dnia 28 grudnia 2002 r. do dnia 8 lipca 2004 r. w S. gm. K. , K. i G. , działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził (...) S. A. Inspektorat w K. oraz (...) S. A. Inspektorat G. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w łącznej kwocie 19.386,22 zł stanowiących odszkodowania wypłacone z tytułu kolizji drogowej, za pomocą wprowadzenia pracowników tej firmy w błąd co do okoliczności zaistnienia takiego zdarzenia, podczas którego kierowany przez niego samochód marki T. (...) nr rej. (...) zarejestrowany na E. R. (1) , miał zostać uderzony przez zarejestrowany na P. S. i kierowany przez niego samochód marki V. (...) nr rej. (...) , a z kolei tenże pojazd miał zostać uderzony wcześniej przez zarejestrowany na J. G. samochód marki F. (...) nr rej. (...) kierowany przez Z. M. , podczas gdy w rzeczywistości kolizja taka nie miała miejsca i została upozorowana, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. XVII . w okresie od dnia 22 maja 2003 r. do dnia 4 października 2004 r. w T. i w K. , działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, nabył oraz posiadał przyrządy w postaci przewodów i elementów elektrycznych, promienników o mocy 600 wat i arkuszy blachy koloru srebrnego, które to przyrządy zamierzał przeznaczyć do niedozwolonej hodowli konopi indyjskich, tj. o przestępstwo z art. 54 . ust. 1 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. nr 179, poz. 1485 z późn. zm.) w zw. z art. 65 § 1 k.k. 6) L. U. oskarżonego o to, że: XVIII . w okresie od co najmniej maja 2001 r. do 19 listopada 2003 r. w K. oraz w innych miejscach na terenie Polski i Szwecji, brał udział w zorganizowanej grupie założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , w skład której wchodzili R. T. (1) , S. K. , D. K. (1) i inne ustalone osoby, mającej na celu popełnianie przestępstw polegających m. in. na obrocie środkami odurzającymi, przemycie tych środków oraz papierosów i alkoholu z Polski do krajów Europy Zachodniej, na wyłudzeniach od pracowników urzędów zajmujących się rejestracją pojazdów poświadczeń nieprawdy w postaci dowodów rejestracyjnych wystawianych na nazwiska innych osób nie będących faktycznymi właścicielami poszczególnych rejestrowanych pojazdów, a także na organizowaniu i powodowaniu fikcyjnych kolizji drogowych, zniszczeń mienia i pozorowaniu kradzieży oraz wyłudzaniu z tego tytułu odszkodowań z firm ubezpieczeniowych, tj. o przestępstwo z art. 258 § 1 k.k. XIX . w okresie od co najmniej maja 2001 r. do listopada 2003 r. w K. oraz w innych miejscach na terenie Polski i Szwecji, działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, wywiózł za granice Polski nie oznaczony polskimi znakami skarbowymi akcyzy towar w postaci co najmniej 54.550 kartonów papierosów różnych marek, przy czym każdy karton zawierał 10 paczek po 20 sztuk papierosów w każdej paczce, a następnie pomógł w zbyciu tego towaru, podlegającego reglamentacji pozataryfowej w obrocie z zagranicą oraz obowiązkowi oznaczenia znakami skarbowymi akcyzy przed jego wywozem z polskiego obszaru celnego, przez co naraził Skarb Państwa na straty z tytułu należnego podatku akcyzowego w kwocie co najmniej 5.502.132 zł i podatku VAT w kwocie 1.513.086,30 zł, a także spowodował uszczuplenie należności celnej w kwocie 502.732,80 zł, tj. o przestępstwo z art. 54 § 1 k.k.s. w zb. z art. 65 § 1 k.k.s. w zb. z art. 86 § 1 i 2 k.k.s. w zb. z art. 91 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. *** Wyrokiem z dnia 24.10.2012 r., sygn. akt II K 129/07, Sąd Okręgowy w Elblągu orzekł: I . Oskarżonego D. L. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. I aktu oskarżenia, przy wyeliminowaniu znamienia charakteru zbrojnego grupy przestępczej, i przyjęciu, że zorganizowana grupa przestępcza była założona i kierowana przez J. R. i czyn ten kwalifikując, przy zast. art. 4 § 1 k.k. , z art. 258 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 16.04.2004r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, opubl. Dz.U. z 2004r. Nr 93 poz.889) i za to na podstawie art. 258§1kk (w brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 16.04.2004r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, opubl. Dz.U. z 2004r. Nr 93 poz.889) skazał go na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności, II. oskarżonego J. R. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. II aktu oskarżenia, z tym ustaleniem, że udzielił korzyści majątkowej za naruszenie obowiązku służbowego, i czyn ten kwalifikując, przy zast. art. 4 § 1 k.k. , z art.229 § 1 i 3 k.k. (w brzmieniu obowiązującym zgodnie z tekstem pierwotnym ustawy z dnia 06.06.1997r.–Kodeks karny , opubl. Dz.U. z 1997r. Nr 88 poz.553) w zw. z art.65 k.k. (w brzmieniu obowiązującym zgodnie z tekstem pierwotnym ustawy z dnia 06.06.1997r.–Kodeks karny , opubl. Dz.U. z 1997r. Nr 88 poz.553) i za to, przy zast. art. 65 k.k. (w brzmieniu obowiązującym zgodnie z tekstem pierwotnym ustawy z dnia 06.06.1997r.–Kodeks karny , opubl. Dz.U. z 1997r. Nr 88 poz.553), na podstawie art.229 § 3 k.k. (w brzmieniu obowiązującym zgodnie z tekstem pierwotnym ustawy z dnia 06.06.1997r.–Kodeks karny , opubl. Dz.U. z 1997r. Nr 88 poz.553) skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności, III. oskarżonego J. R. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. III aktu oskarżenia, z ustaleniem, że naruszenie narządu ciała i rozstrój zdrowia pokrzywdzonego dotyczył okresu powyżej 7 dni, tj. czynu kwalifikowanego z art.18 § 1 k.k. w zw. z art.157 § 1 k.k. w zw. z art.65 § 1 k.k. i za to, przy zast. art. 20 k.k. i art.65 § 1 k.k. , na podstawie art.157 § 1 k.k. skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności, IV. oskarżonego J. R. , w ramach czynu zarzucanego mu w pkt. IV aktu oskarżenia, uznał za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że jesienią 2002 r. w K. , działając w ramach założonej i kierowanej przez siebie zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, nakłaniał Z. M. i R. W. (1) do pobicia P. R. (1) , chcąc by pokrzywdzony doznał nastąpienia skutku określonego co najmniej w art.157 § 1 k.k. w postaci złamania rąk i nóg tj. czynu kwalifikowanego z art.18 § 2 k.k. w zw. z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to, przy zast. art. 19 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. , na podstawie art. 158 § 1 k.k. skazał go na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, V. oskarżonego J. R. uznaje za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. V aktu oskarżenia kwalifikowanego z art.13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to, przy zast. art. 14 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. , na podstawie art. § 1 k.k. skazał go na karę 1 roku i 6miesięcy pozbawienia wolności, VI. oskarżonego J. R. uznaje za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. VI aktu oskarżenia kwalifikowanego z art. 239 § 1 k.k. w zw. z art.65 § 1 k.k. i za to, przy zast. art. 65 § 1 k.k. , na podstawie art. 239 § 1 k.k. skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności, VII . oskarżonego J. R. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. VII aktu oskarżenia kwalifikowanego z art. 229 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to, przy zast. art. 65 § 1 k.k. , na podstawie art. 229 § 3 k.k. skazał go na karę 1 roku i 6miesięcy pozbawienia wolności, VIII. oskarżonego L. G. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. VIII aktu oskarżenia, z wyeliminowaniem znamienia charakteru zbrojnego zorganizowanej grupy przestępczej, i przyjęciem, że zorganizowana grupa przestępcza była założona i kierowana przez J. R. , tj. czynu kwalifikowanego z art.13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art.65 § 1 k.k. i za to, przy zast. art. 14 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. , na podstawie art. 286 § 1 k.k. skazał go na karę 1 roku i 2miesięcy pozbawienia wolności, IX . Oskarżonego S. K. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. IX aktu oskarżenia, w P. , K. , Ł. , G. i K. , przy przyjęciu, że zorganizowana grupa przestępcza była założona i kierowana przez J. R. , tj. czynu kwalifikowanego, przy zast. art. 4 § 1 k.k. , z art. 258 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 16.04.2004r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, opubl. Dz.U. z 2004r. Nr 93 poz.889), przy określeniu, że zorganizowana grupa przestępcza w której brał udział oskarżony miała na celu popełnianie przestępstw polegających m.in. przemycie papierosów z Polski do krajów Europy Zachodniej a także na organizowaniu i powodowaniu fikcyjnych kolizji drogowych, i za to na podstawie art. 258 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 16.04.2004r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, opubl. Dz.U. z 2004r. Nr 93 poz.889) skazał go na karę 1 roku i 5 miesięcy pozbawienia wolności, X. W ramach czynów zarzucanych oskarżonemu S. K. w pkt. X aktu oskarżenia w podpunktach X.1, X.3 i X.4 ustalając, że S. K. dopuścił się czynów polegających na tym, że nie posiadając stosownych uprawnień występował w postępowaniach sądowych jako radca prawny w charakterze pełnomocnika osób występujących z pozwami przeciwko firmom ubezpieczeniowym, a mianowicie: – w okresie od dnia 21 stycznia 2001 r. do dnia 6 listopada 2002 r. nie posiadając stosownych uprawnień występował jako radca prawny w charakterze pełnomocnika E. R. (1) w postępowaniu III C 2011/01 Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie z jej powództwa przeciwko (...) Biuru Ubezpieczeń (...) w W. , czym umyślnie wprowadził w błąd sąd co do swego zawodu, – w okresie od dnia 13 czerwca 2002 r. do dnia 8 kwietnia 2003 r., nie posiadając stosownych uprawnień występował jako radca prawny w charakterze pełnomocnika E. R. (1) w postępowaniu I C 2348/02 Sądu Rejonowego w Bydgoszczy w sprawie z jej powództwa przeciwko (...) S. A. Oddział w B. , czym umyślnie wprowadził w błąd sąd co do swego zawodu, – w okresie od dnia 20 sierpnia 2002 r. do dnia 12 grudnia 2002 r. nie posiadając stosownych uprawnień występował jako radca prawny w charakterze pełnomocnika E. R. (1) w postępowaniu I C 763/02 Sądu Okręgowego w Bydgoszczy w sprawie z jej powództwa przeciwko (...) S. A. Oddział w B. , czym umyślnie wprowadził w błąd sąd co do swego zawodu i czyny te kwalifikując jako wykroczenia z art. 65 § 1 pkt. 2 kw, na podstawie art. 45 § 1 k.w. w zw. z art. 5 § 1 pkt.4 k.p.s. w., postępowanie w zakresie tych wykroczeń umorzył, XI . Oskarżonego S. K. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. X.2 aktu oskarżenia, z tym dodatkowym ustaleniem, że działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, która była założona i kierowana przez J. R. , występował on w sprawie I C 590/02 Sądu Rejonowego w Grudziądzu jako radca prawny i pełnomocnik W. C. do dnia 12 maja 2003r., wiedząc, że kradzież pojazdu była upozorowana, a także, że początkowo domagał się w pozwie zapłaty kwoty 30.000zł, zaś ostatecznie doszło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzony (...) SA (...) w G. w kwocie 15.000zł i czyn ten kwalifikując z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to, przy zast. art. 65 § 1 k.k. , na podstawie art. 286 § 1 k.k. skazał go na karę 1roku pozbawienia wolności, XII . Oskarżonego S. K. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. XI aktu oskarżenia, przy dodatkowym ustaleniu, że kolizję upozorowano w miejscowości B. i przy przyjęciu, że zorganizowana grupa przestępcza była założona i kierowana przez J. R. , a nadto, że czynu tego dopuścił się wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, tj. czynu kwalifikowanego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to, przy zast. art. 65 § 1 k.k. , na podstawie art. 286 § 1 k.k. skazał go na karę 1roku pozbawienia wolności, XIII . Oskarżonego S. K. uniewinnił od popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. XII aktu oskarżenia, XIV . Oskarżonego K. R. (1) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. XIII aktu oskarżenia, przy przyjęciu, że zorganizowana grupa przestępcza o charakterze zbrojnym była założona i kierowana przez J. R. , a oskarżony brał udział w niej od 1996r. tj. czynu kwalifikowanego, przy zast. art. 4 § 1 k.k. , z art. 258 § 2 k.k. (w brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 16.04.2004r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, opubl. Dz.U. z 2004r. Nr 93 poz.889) i za to na podstawie art. 258 § 2 k.k. (w brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 16.04.2004r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, opubl. Dz.U. z 2004r. Nr 93 poz.889) skazał go na karę 4 lat pozbawienia wolności, XV . Oskarżonego K. R. (1) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. XIV aktu oskarżenia, przy przyjęciu, że zorganizowana grupa przestępcza o charakterze zbrojnym była założona i kierowana przez J. R. i że oskarżony brał udział w niej od 1996r. i czyn ten kwalifikując, przy zast. art. 2 § 2 k.k.s. , z art. 54 § 1 k.k.s. w zb. z art . 65 § 1 k.k.s. w zb. z art. 86 § 1 i 2 k.k.s. w zb. z art. 91 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. (w brzmieniu tych przepisów z tekstu pierwotnego ustawy z dnia10 września 1999r.– Kodeks karny skarbowy , opubl. Dz.U. z 1999r. Nr 83 poz.930) i za to, przy zastosowaniu art. 7 § 2 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt. 1 , i 5 k.k.s. , na podstawie art. 54 § 1 k.k.s. (w brzmieniu tych przepisów z tekstu pierwotnego ustawy z dnia10 września 1999r.– Kodeks karny skarbowy , opubl. Dz.U. z 1999r. Nr 83 poz.930) w związku z art. 27 k.k.s. i art. 38 § 2 k.k.s. (w brzmieniu tych przepisów z tekstu pierwotnego ustawy z dnia 10 września 1999r.– Kodeks karny skarbowy , opubl. Dz.U. z 1999r. Nr 83 poz.930) skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności , XVI . Oskarżonego K. R. (1) uniewinnił od popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. XV aktu oskarżenia, XVII . Oskarżonego K. R. (1) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. XVI aktu oskarżenia, przy przyjęciu, że zorganizowana grupa przestępcza o charakterze zbrojnym była założona i kierowana przez J. R. , tj. czynu kwalifikowanego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to, przy zast. art. 65 § 1 k.k. , na podstawie art. 286 § 1 k.k. skazał go na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, XVIII . Oskarżonego K. R. (1) uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. XVII aktu oskarżenia, przy przyjęciu, że zorganizowana grupa przestępcza o charakterze zbrojnym była założona i kierowana przez J. R. , tj. czynu kwalifikowanego z art. 54 . ust. 1 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. nr 179, poz. 1485 z późn. zm.) w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to, przy zast. art.65 § 1 k.k. , na podstawie art. 54 . ust. 1 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. skazał go na karę 50 stawek dziennych grzywny, określając wysokość jednej stawki na 30złotych, XIX . Oskarżonego L. U. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. XVIII aktu oskarżenia, przy określeniu, że zorganizowana grupa przestępcza w której brał udział oskarżony była założona i kierowana przez J. R. oraz miała na celu popełnianie przestępstw polegających m.in. na przemycie papierosów z Polski do krajów Europy Zachodniej, i czyn ten kwalifikując , przy zast. art. 4 § 1 k.k. , z art. 258 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 16.04.2004r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, opubl. Dz.U. z 2004r. Nr 93 poz.889) i za to na podstawie art. 258 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 16.04.2004r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, opubl. Dz.U. z 2004r. Nr 93 poz.889) skazał go na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, XX. Oskarżonego L. U. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. XIX aktu oskarżenia, przy przyjęciu, że zorganizowana grupa przestępcza była założona i kierowana przez J. R. , i czyn ten kwalifikując, przy zast. art. 2 § 2 k.k.s. , z art. 54 § 1 k.k.s. w zb. z art . 65 § 1 k.k.s. w zb. z art. 86 § 1 i 2 k.k.s. w zb. z art. 91 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. (w brzmieniu tych przepisów z tekstu pierwotnego ustawy z dnia10 września 1999r.– Kodeks karny skarbowy , opubl. Dz.U. z 1999r. Nr 83 poz.930) i za to, przy zastosowaniu art. 7 § 2 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. , na podstawie art. 54 § 1 k.k.s. (w brzmieniu tych przepisów z tekstu pierwotnego ustawy z dnia 10 września 1999r.– Kodeks karny skarbowy , opubl. Dz.U. z 1999r. Nr 83 poz.930) w związku z art. 27 k.k.s. i art. 38 § 2 k.k.s. (w brzmieniu tych przepisów z tekstu pierwotnego ustawy z dnia10 września 1999r.– Kodeks karny skarbowy , opubl. Dz.U. z 1999r. Nr 83 poz.930) skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności. W punkcie XXV na podstawie art. 85 k.k. , art. 86 § 1 k.k. i art. 85 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. i art. 39 § 1 i 2 k.k.s. Sąd Okręgowy wymierzył oskarżonym kary łączne: – J. R. 5 lat pozbawienia wolności, – S. K. 2 lat pozbawienia wolności, – K. R. (1) 4 lat pozbawienia wolności, – L. U. 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, W punkcie XXVI na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. , art. 70 § 1 pkt 1 k.k. , art. 73 § 1 k.k. , a w stosunku do oskarżonych skazanych za przestępstwa skarbowe – w związku z art. 41 a § 1 i 2 k.k.s. , wykonanie wymierzonych oskarżonym kar łącznych pozbawienia wolności warunkowo zawieszono wobec S. K. i L. U. na okresy próby lat 5, oddając ich pod dozór kuratora, W punkcie XXVII na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzeczono obowiązek naprawienia szkody: – przez oskarżonego S. K. poprzez zapłatę na rzecz (...) SA kwoty 12.600zł solidarnie z T. D. zobowiązanym do naprawienia tej samej szkody w tej samej wysokości zgodnie z rozstrzygnięciem o naprawieniu szkody zawartym w pkt. VII prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Iławie z dnia 17.06.2010r. w sprawie II K 1225/09, – przez oskarżonego K. R. (1) poprzez zapłatę na rzecz (...) SA kwoty 19.386,22zł, Powołanym wyżej wyrokiem rozstrzygnięto również w przedmiocie odpowiedzialności karnej oskarżonych D. K. (1) i R. T. (1) . Wyrok w tej części nie został zaskarżony i uprawomocnił się. *** Apelacje od powyższego wyroku złożyli obrońcy oskarżonych D. L. , J. R. , L. G. , S. K. , K. R. (1) i L. U. . *** Obrońca D. L. – adwokat S. B. (1) – zaskarżył wyrok w całości, zarzucając: 1. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 2 § 2 k.p.k. , art. 4 k.p.k. , art. 7 k.p.k. i art. 424 § 1 k.p.k. , polegającą na naruszeniu zasad, iż podstawę wszelkich rozstrzygnięć winny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne, organy prowadzące postępowanie winny brać pod uwagę okoliczności przemawiąjące zarówno na korzyść, jak i niekorzyść oskarżonego oraz swobodnej oceny dowodów, a także, iż uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze się oparł dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych; 2. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na niesłusznym uznaniu, wbrew zebranemu materiałowi dowodowemu, że w okresie od co najmniej kwietnia 2003 r. do dnia 30 maja 2003 r. w K. oraz R. , K. i innych miejscach na terenie Polski i Niemiec, D. L. brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej, założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , w skład której wchodził K. R. (1) i inne nieustalone osoby, mającej na celu popełnianie przestępstw, m. in. przeciwko zdrowiu i życiu oraz przestępstw polegających na przemycie papierosów. Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie D. L. , względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. *** Obrońca D. L. – adwokat R. B. – zaskarżył wyrok odnośnie tego oskarżonego w całości, zarzucając: 1. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 258 § 1 k.k. poprzez jego zastosowanie i uznanie, iż oskarżony był członkiem zorganizowanej grupy przestępczej, podczas gdy oskarżonemu można jedynie zarzucić popełnienie jednego czynu zabronionego, za który został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 25 stycznia 2012 roku, sygn. akt VIII K 228/08, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 14 czerwca 2012 roku, sygn. akt VI Ka 171/12, nie zaś uczestnictwo w zorganizowanej strukturze o trwałym i długotrwałym charakterze, 2. obrazę przepisów postępowania: a) art. 7 k.p.k. poprzez dowolną ocenę dowodów i nieuwzględnienie zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego i uznanie, iż wskazanie w zeznaniach świadków na istnienie relacji towarzyskich między oskarżonymi stanowi, iż byli oni członkami zorganizowanej grupy przestępczej, podczas gdy o udziale w takiej grupie przesądza wystąpienie szeregu czynników, jak zorganizowanie, świadomość przynależności czy jedność celów, które nie pojawiają się w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do D. L. , b) art. 7 k.p.k. w zw. z art. 5 § 1 k.p.k. poprzez dowolną ocenę dowodów i nieuwzględnienie zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego i uznanie, przy jednoczesnym naruszeniu zasady domniemania niewinności, iż pojawienie się oskarżonego w dniu 30 maja 2003 roku w okolicach miejscowości K. oraz objęcie jego osoby postępowaniem dotyczącym zdarzeń, które miały mieć miejsce we wskazanej dacie, są równoznaczne z uczestnictwem oskarżonego w zorganizowanej grupie przestępczej, podczas gdy nie został on uznany przez sąd winnym popełnienia w dniu 30 maja 2003 roku jakiegokolwiek przestępstwa, c) art. 173 § 1 i § 3 k.p.k. w zw. z art. 177 § 1a k.p.k. poprzez podniesienie, iż o uczestnictwie w zorganizowanej grupie przestępczej oskarżonego świadczy fakt, iż został on rozpoznany przez pokrzywdzonego R. R. w trakcie przesłuchania w drodze „telekonferencji”, kiedy to podtrzymał on dotychczasowe zeznania, podczas gdy zgodnie z art. 173 § 1 i § 3 k.p.k. czynność okazania dotyczy wizerunku osoby oskarżonej, znajdującej się w grupie obejmującej łącznie co najmniej cztery osoby, a sposób jej wykonania powinien wyłączać wszelkie sugestie, zaś art. 177 § 1a k.p.k. wskazuje, iż przesłuchanie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość jest wykonywana z jednoczesnym przekazywaniem obrazu i dźwięku. Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie D. L. , względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. *** Obrońca J. R. – adwokat W. S. – zaskarżył wyrok co do tego oskarżonego w całości, zarzucając: I. obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii zespołu biegłych posiadających wiadomości specjalne na okoliczność stanu zdrowia J. R. , jego możliwości udziału w procesie oraz warunków, pod jakimi, ewentualnie, oskarżony mógł brać udział w procesie, żeby miał zachowane zdolności percepcji i spostrzegania oraz warunków jakie winny być zapewnione oskarżonemu przez administrację penitencjarną, aby mógł on zachować realnie prawo do obrony – co miało wpływ na treść orzeczenia oraz stanowiło naruszenia prawa do obrony oskarżonego i było niezgodne z zasadą rzetelnego procesu, II. obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 k.p.k. w zw. z art. 170 k.p.k. polegającą na bezpodstawnym oddaleniu wniosków dowodowych, składanych w niniejszej sprawie przez oskarżonego, które to wnioski były konieczne do przeprowadzenia w celu dokonania prawdziwych ustaleń faktycznych i weryfikacji przedstawionych przez oskarżyciela publicznego dowodów, które głównie zostały przeprowadzone bez udziału oskarżonego i możliwości weryfikacji z jego strony, III. obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 k.p.k. w zw. z art. 378 § 1 i 2 k.p.k. poprzez oddalenie wniosków oskarżonego i jego obrońców z urzędu w osobie R. S. i B. S. o zwolnienie obrońców z ich obowiązków i nie przerwanie rozprawy celem umożliwienia oskarżonemu przygotowania linii obrony z obrońcą, do którego miałby zaufanie – co stanowiło naruszenia prawa do obrony oskarżonego i było niezgodne z zasadą rzetelnego procesu, IV. obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 k.p.k. w zw. z art. 401 § 1 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku oskarżonego o przerwanie rozprawy dla wypoczynku, który oskarżony motywował swoim stanem zdrowia, częstotliwością prowadzonych rozpraw i wskazywał, że z tego powodu nie jest w stanie w sposób realny przygotować się do obrony – co stanowiło naruszenia prawa do obrony oskarżonego i było niezgodne z zasadą rzetelnego procesu, V. obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 k.p.k. w zw. z art. 375 § 1 k.p.k. poprzez prowadzenie rozprawy, tj. odczytanie relacji świadka R. W. (1) nieobecność oskarżonego, który przebywał poza salą rozpraw w czasie całej rozprawy, w sytuacji gdy zgodnie z art. 375 § 1 k.p.k. nieobecność oskarżonego na sali powinna trwać krótko, tj. tyle, ile niezbędne byłoby do zdyscyplinowania oskarżonego – co stanowiło naruszenia prawa do obrony oskarżonego i było niezgodne z zasadą rzetelnego procesu, VI. obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 k.p.k. w zw. z art. 386 § 2 k.p.k. i art. 365 k.p.k. poprzez uniemożliwianie przez sąd oskarżonemu składania wyjaśnień co do każdego dowodu bezpośrednio po jego przeprowadzeniu i obligowanie oskarżonego do składania pisemnych wyjaśnień odnośnie przeprowadzanych dowodów – co stanowiło naruszenia prawa do obrony oskarżonego i było niezgodne z zasadą rzetelnego procesu, VII. obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 k.p.k. w zw. z art. 406 § 1 k.p.k. poprzez udzielenie oskarżonemu głosu po zamknięciu rozprawy przed przedstawicielami procesowymi i uniemożliwienie mu swobodnego wygłoszenia mowy końcowej w całości poprzez bezpodstawne odebranie mu głosu – co stanowiło naruszenia prawa do obrony oskarżonego i było niezgodne z zasadą rzetelnego procesu, VIII. obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 4 k.p.k. , art. 5 k.p.k. , art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, a w szczególności przyjęcie za wiarygodne i pełne zeznania pomawiających oskarżonego świadków, tj. K. L. , D. B. , G. B. , D. Ż. , Z. M. , A. J. , R. W. , R. K. , D. G. , B. K. , J. W. , D. K. , w sytuacji, gdy zeznania tych świadków zawierają sprzeczności, nie są jednoznaczne, a ponadto świadkowie podawali okoliczności nieprawdziwe i składali zeznania z wyłączeniem zasady swobody zeznań, a zatem dowody uzyskane z tych źródeł dowodowych nie są wiarygodne, jak również sąd w sposób nieuzasadniony odmówił dania wiary świadkom, którzy zeznawali na korzyść oskarżonego – co stanowiło niezachowanie obiektywizmu i przekroczenie swobodnej oceny dowodów. Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. *** Obrońca L. G. – adwokat S. B. (1) zaskarżył wyrok w całości, zarzucając: 1. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 2 § 2 k.p.k. , art. 4 k.p.k. , art. 7 k.p.k. i art. 424 § 1 k.p.k. , polegającą na naruszeniu zasad, iż podstawę wszelkich rozstrzygnięć winny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne, organy prowadzące postępowanie winny brać pod uwagę okoliczności przemawiąjące zarówno na korzyść, jak i niekorzyść oskarżonego oraz swobodnej oceny dowodów, a także, iż uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze się oparł dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych; 2. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na niesłusznym uznaniu, wbrew zebranemu materiałowi dowodowemu, że w okresie od 5 kwietnia 2003 r. do dnia 24 listopada 2003 r. w B. gm. K. i K. , działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, założonej przez J. R. i kierowanej przez niego oraz przez E. R. (1) , wspólnie i w porozumieniu z J. R. oraz innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował doprowadzić (...) S.A. Inspektorat w K. , do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 50.459,71 zł., mających stanowić odszkodowanie z tytułu kolizji drogowej, z pomocą wprowadzenia pracownika tej firmy w błąd co do okoliczności zaistnienia takiego zdarzenia, podczas którego zarejestrowany na T. B. i kierowany przez niego samochód marki P. nr rej. (...) miał uderzyć w zarejestrowany na E. P. i kierowany przez niego samochód marki M. (...) nr rej. (...) , podczas gdy w rzeczywistości kolizja taka nie miała miejsca i została upozorowana, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na odmowę wypłaty świadczenia. Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie L. G. , względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. *** Obrońca S. K. – adwokat J. D. – zaskarżył wyrok w całości odnośnie punktów, którymi oskarżonego skazano za przypisane mu przestępstwa, zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 4 k.p.k. , art. 7 k.p.k. , art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie zawartych w tych przepisach nakazów badania, kształtowania przekonań, wyrokowania i uzasadniania w oparciu o całokształt okoliczności ujawnionych w toku postępowania; sąd zaś, jak się wydaje, skupił się jedynie na okolicznościach niekorzystnych dla oskarżonego, pomijając korzystne; 2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niewłaściwej ocenie zebranego materiału dowodowego i przyjęciu, że zeznania świadków, w szczególności W. C. , C. R. , T. D. , I. G. , L. N. (1) , A. K. potwierdzają tezy oskarżenia, czego skutkiem było uznanie oskarżonego winnym popełnienia przestępstw, o których mowa wyżej, podczas gdy analiza i ocena treści tych dowodów, zwłaszcza w ich wzajemnym kontekście przy częściowej sprzeczności i niekonsekwencji, wielokrotnej niepewności i braku kategorycznych stwierdzeń, a także przy uwzględnieniu okoliczności towarzyszących ich uzyskaniu prowadzi do odmiennego stanowiska niż to, które przyjął sąd. Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie S. K. , względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. *** Obrońca K. R. (1) – adwokat P. T. – zaskarżył wyrok odnośnie tego oskarżonego w całości, zarzucając: A. obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 117 § 2 k.p.k. i art. 377 § 3 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. , polegającą na przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18.10.2012 roku podczas nieobecności oskarżonego K. R. (1) , który tego dnia przebywał w szpitalu i przedstawił dowód na potwierdzenie tego pobytu wnosząc o odroczenie rozprawy i nie prowadzenie jej pod jego nieobecność, co w sytuacji odbierania od stron głosów końcowych i zakończenia rozprawy w tym dniu, pozbawiło oskarżonego prawa do wygłoszenia ostatniego słowa, naruszając w konsekwencji prawo do obrony oraz wskazane przepisy prawa i zasady rzetelnego procesu karnego, B. obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 117 § 2 k.p.k. i art. 117 § 2a k.p.k. oraz art. 377 § 3 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. , polegającą na prowadzeniu szeregu terminów rozprawy podczas nieobecności usprawiedliwionej oskarżonego potwierdzonej zaświadczeniami biegłego sądowego oraz w sytuacji potwierdzenia pobytu oskarżonego w szpitalu i jego złego stanu zdrowia, w sytuacji złożenia przez niego wniosku o odroczenie rozprawy z uwagi na niemożność uczestniczenia w rozprawie i wyrażenie woli osobistego w niej uczestnictwa wraz z niewyrażeniem zgody na prowadzenie rozprawy pod swoją nieobecność, co stanowiło naruszenie prawa do obrony oraz naruszenie wskazanych przepisów prawa i było niezgodne z regułą rzetelnego procesu, C. obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 170 k.p.k. i art. 6 k.p.k. , polegającą na bezpodstawnym oddaleniu wniosków dowodowych składanych w niniejszej sprawie przez oskarżonego, które to wnioski były konieczne do przeprowadzenia w celu czynienia prawdziwych ustaleń faktycznych i weryfikacji zebranych w sprawie dowodów, które w większości są pomówieniami, D. obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 170 k.p.k. i art. 6 k.p.k. , polegającą na bezpodstawnym oddaleniu wniosku dowodowego obrońcy z dnia 17.07.2012 roku o dopuszczenie opinii zespołu biegłych lekarzy internisty, pulmonologa i neurologa, który to wniosek ze względu na stan zdrowia oskarżonego był konieczny do przeprowadzenia, a którego rzetelne zrealizowanie przyczyniłoby się do prawidłowej oceny stanu zdrowia oskarżonego i czyniłoby zadość wymogom w zakresie poszanowania prawa oskarżonego do obrony oraz spełniłoby kryteria rzetelnego procesu karnego i było wyrazem nakazu humanitarnego traktowania oskarżonego, E. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, iż oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanych mu czynów, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego nie daje podstaw do uznania w sposób wolny od wszelkich wątpliwości sprawstwa oskarżonego, którego powodem była błędna ocena dowodów oraz obraza przepisów prawa procesowego, wskazane w zarzutach apelacji, F. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 5 k.p.k. , art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. , a także art. 410 k.p.k. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, a w szczególności przyjęcie za wiarygodne i kompletne wyjaśnień pomawiających oskarżonego osób, tj. K. L. , B. B. , G. B. , D. Ż. , Z. M. , A. J. , R. W. , R. K. , D. G. , podczas gdy zeznania tych osób zawierają sprzeczności, nie są kategoryczne, a nadto zostało wykazane w toku procesu, że osoby te podawały okoliczności nieprawdziwe, zatem środki dowodowe pochodzące od tych osób nie są wiarygodne, jak również brak oceny i omówienia zeznań świadków, którzy zeznawali na korzyść oskarżonego i wskazania dlaczego tym dowodom nie daje się wiary, co doprowadziło do braku omówienia całokształtu ujawnionego w sprawie materiału dowodowego, niezachowania zasady obiektywizmu i stanowiło w konsekwencji przekroczenie swobodnej oceny dowodów, G. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. , polegającą na braku wszechstronnego rozważenia całokształtu zebranego i ujawnionego na rozprawie materiału dowodowego, w szczególności nierozważenie istniejących w zeznaniach świadków sprzeczności, nie wskazanie tych sprzeczności w uzasadnieniu wyroku i w konsekwencji brak właściwego wskazania i omówienia nie uznania dowodów przeciwnych i wytłumaczenia dlaczego jednym dowodom daje się wiarę, a innym odmawia się takiego przymiotu, jak również braku wskazania i analizy dowodów na korzyść oskarżonego, co doprowadziło do braku ustaleń w zakresie zależności każdego z dowodów w całości lub w konkretnym fragmencie do poszczególnych okoliczności faktycznych oraz niezachowania bezstronności przez sąd. Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie K. R. (1) . *** Obrońca L. U. – adwokat H. N. – zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez niesłuszne uznanie, że oskarżony dopuścił się przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. i przestępstwa skarbowego, wnosząc o zmianę wyroku przez uniewinnienie oskarżonego. *** Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacje części obrońców okazały się o tyle skuteczne, że następstwem ich rozpoznania było uchylenie wyroku i umorzenie postępowania wobec D. L. i L. U. na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. (pkt I wyroku) oraz takie samo rozstrzygnięcie wobec J. R. odnośnie czynu przypisanego mu w punkcie IV wyroku sądu a quo (pkt II wyroku). Ze względu na konieczność częściowego umorzenia postępowania wobec J. R. , koniecznym było również uchylenie orzeczenia Sądu Okręgowego w przedmiocie wymierzonej temu oskarżonemu kary łącznej (pkt II wyroku) i wydanie w tym przedmiocie nowego orzeczenia (pkt IV wyroku). W punkcie II wyroku dokonano z urzędu korekty podstaw prawnych orzeczeń o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności wobec S. K. i o oddaniu tego oskarżonego pod dozór kuratora. W części, w której Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (tj. w pkt III), apelacje obrońców nie zasługiwały na uwzględnienie. I. motywy częściowego umorzenia postępowania na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. W przypadku czynów przypisanych zaskarżonym wyrokiem: ⚫ D. L. w punkcie I, ⚫ J. R. w punkcie IV, ⚫ L. U. w punktach XIX i XX, nastąpiło przedawnienie karalności, będące negatywną przesłanką procesową w świetle art. 11 § 1 pkt 6 k.p.k. Przepis ten stanowi, że w przypadku przedawnienia karalności wszczęte postepowanie się umarza. Terminy przedawnienia karalności przestępstw określają przepisy art. 101 i 102 Kodeksu karnego , zaś terminy przedawnienia przestępstw skarbowych art. 44 Kodeksu karnego skarbowego . Długość ustawowo określonego terminu przedawnienia zależy w świetle tych przepisów od zagrożenia karą, przewidzianego dla danego przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, zgodnie z zasadą, że im zagrożenie karą wyższe, tym termin przedawnienia dłuższy. Powołane przepisy przewidują ponadto wydłużenie terminu przedawnienia, jeżeli w okresie biegu terminów przedawnienia, wszczęto postępowanie przeciwko osobie ( art. 102 k.k. ) lub przeciwko sprawcy przestępstwa skarbowego ( art. 44 § 5 k.k.s. ). W niniejszej sprawie przedawnienie karalności występków przypisanych zaskarżonym wyrokiem D. L. w punkcie I, J. R. w punkcie IV oraz L. U. w punkcie XIX stwierdzono na podstawie przepisów: ⚫ art. 101 § 1 pkt 4 k.k. , zgodnie z którym dla występków zagrożonych karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat lub łagodniejszą, karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat 5, ⚫ art. 102 k.k. , zgodnie z którym jeżeli w okresie przewidzianym w art. 101 k.k. wszczęto postępowanie przeciwko osobie, karalność popełnionego przez nią przestępstwa określonego w art. 101 § 1 pkt 4 k.k. ustaje z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu. W świetle powołanych przepisów karalność przypisanego D. L. w punkcie I wyroku przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. występku z art. 258 § 1 k.k. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 16.04.2004 roku (Dz. U nr 93 poz. 889), zagrożonego karą pozbawienia wolności do lat 3, uległa przedawnieniu z upływem okresu 10–letniego od dnia 30 maja 2003 roku, będącego końcową datą okresu, w którym czyn ten miał zostać popełniony. Z mocy tych samych przepisów karalność przypisanego J. R. w punkcie IV występku z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 158 § 1 k.k. , zagrożonego karą pozbawienia wolności do lat 3, uległa przedawnieniu z upływem okresu 10–letniego od jesieni 2002 roku, tj. od czasu w jakim oskarżony – zgodnie z opisem czynu – dopuścił się jego popełnienia. Wreszcie na tej samej podstawie prawnej karalność przypisanego L. U. w punkcie XIX przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. występku z art. 258 § 1 k.k. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 16.04.2004 roku (Dz. U nr 93 poz. 889), zagrożonego karą pozbawienia wolności do lat 3, uległa przedawnieniu z upływem okresu 10–letniego licząc od dnia 19 listopada 2003 roku, będącego końcową datą okresu, w którym czyn ten miał zostać popełniony. Przedawnienie karalności przestępstwa skarbowego przypisanego zaskarżonym wyrokiem D. L. w punkcie XX stwierdzono na podstawie przepisów: ⚫ art. 44 § 1 pkt 1 k.k.s. , zgodnie z którym dla przestępstw skarbowych zagrożonych karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat, karalność przestępstwa skarbowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat 5, ⚫ art. 44 § 5 k.k.s. , zgodnie z którym jeżeli w okresie przewidzianym w art. 44 § 1 k.k.s. wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, karalność popełnionego przez niego przestępstwa skarbowego określonego w art. 44 § 1 pkt 1 k.k.s. ustaje z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu. W świetle powołanych przepisów karalność przypisanego L. U. w punkcie XX wyroku przestępstwa skarbowego, zagrożonego karą nieprzekraczającą wymiaru określonego w art. 44 § 1 pkt 1 k.k.s. , uległa przedawnieniu z upływem okresu 10–letniego od dnia listopada 2003 roku, będącego końcową datą okresu, w którym czyn ten miał zostać popełniony. Stwierdzenie upływu terminów przedawnienia w przypadku wskazanych wyżej czynów skutkowało – wobec treści art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. – koniecznością uchylenia wyroku wobec D. L. i L. U. , a także wobec J. R. odnośnie czynu przypisanego mu w punkcie IV , i umorzenia w tym zakresie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. II. motywy zmiany wyroku wobec S. K. . W punkcie II Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że za podstawę prawną rozstrzygnięcia z punktu XXVI o warunkowym zawieszeniu wobec S. K. kary pozbawienia wolności i oddaniu tego oskarżonego pod dozór kuratora przyjął art. 69 § 3 k.k. w zw. z art. 70 § 2 k.k. oraz art. 73 § 2 k.k. , albowiem oskarżonemu temu przypisano popełnienie przestępstw w zorganizowanej grupie przestępczej, co w świetle art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. obligowało do zastosowania szczególnych, a nie zwykłych podstaw prawnych orzeczeń o środkach probacyjnych. III. motywy nieuwzględnienia zarzutów obrazy przepisów postępowania, mającej skutkować naruszeniem prawa do obrony oskarżonego J. R. . 1. uwagi ogólne . Szereg zarzutów podnoszonych w apelacji obrońcy J. R. wskazuje na naruszenie prawa tego oskarżonego do obrony. Na ich poparcie apelujący powołuje argumenty o nieuwzględnieniu przez sąd orzekający złego stanu zdrowia oskarżonego, o niezapewnieniu mu pomocy obrońcy, do którego miałby on zaufanie, o nieuzasadnionym wydalaniu oskarżonego z sali rozpraw, o uniemożliwieniu mu składania wyjaśnień co do każdego dowodu bezpośrednio po jego przeprowadzeniu, o uniemożliwieniu oskarżonemu wygłoszenia mowy końcowej w całości, nadto wiele innych. Przed przystąpieniem do szczegółowych rozważań, Sąd Apelacyjny za konieczne uznaje wyrażenie poglądu, iż w toku postępowania pierwszoinstancyjnego J. R. zagwarantowano prawo do obrony, zaś proces miał niewątpliwie rzetelny charakter. Dla precyzyjnego wyjaśnienia podstaw powyższego stanowiska, sąd ad quem widzi konieczność wyrażenia zapatrywania, zgodnie z którym postawa J. R. w toku postępowania przed Sądem Okręgowym, ukierunkowana była w sposób celowy i uporczywy na tzw obstrukcję procesową, przy czym taki sposób korzystania z prawa do obrony, zasługuje na miano nadużycia tego uprawnienia. Przez obstrukcję rozumieć należy utrudnianie, zahamowanie przebiegu jakiejś sprawy, polegające na stosowaniu wszelkich legalnych środków w celu uniemożliwienia jej finalizacji (Słownik wyrazów obcych pod red. J. Tokarskiego – Wydawnictwo PWN, Warszawa 1983, str. 520). J. Tokarski łączy obstrukcję w płaszczyźnie prawnej z obstrukcją parlamentarną, czyli formą walki w parlamencie, mającą na celu uniemożliwienie normalnego prowadzenia obrad lub podjęcia jakiejś uchwały wszelkimi legalnymi środkami (cyt. za: S. Waltoś, O obstrukcji procesowej, czyli kilka uwag o nadużyciu prawa procesowego , (w) L. Leszczyński, E. Skrętowicz, Z. Hołda, W kręgu teorii i praktyki prawa karnego. Księga poświęcona pamięci Profesora Andrzeja Wąska , Lublin 2005, str. 616). Przez „nadużycie prawa” należy rozumieć użycie danego narzędzia prawnego sprzecznie z celem, dla którego zostało ono utworzone, sprzecznie z jego przeznaczeniem. Innymi słowy, na to miano będzie zasługiwać takie działanie, które nie jest wykorzystywane do zadośćuczynienia interesom pożądanym przez ustawę, lecz do osiągnięcia celu niegodnego aprobaty (cyt. za: M. Warchoł, Pojęcie „nadużycia prawa” w procesie karnym , Prok. i Pr. 2007/11/str. 207). Funkcja i istota instytucji nadużycia prawa w procesie karnym kojarzona jest z reguły z działaniami strony defensywnej procesu i sprowadza się do prawa sądu lub sędziego do powstrzymywania działań, które nie są wyraźnie zakazane przez prawo. Praktyka wymusza umożliwienie sądowi tego rodzaju działań, gdyż zarówno w czasach dawniejszych, jak i współcześnie, strony zagrożone negatywnym rozstrzygnięciem stosunkowo często dążą do odwleczenia lub rozwleczenia w czasie procesu. Liczy się tutaj w pierwszym rzędzie efekt psychologiczny. S. Waltoś trafnie zauważył, iż „sprawa traci ostrość społeczną, słabnie pamięć świadków, prasa przestaje się interesować procesem, w znakomitej większości przypadków w miarę pogrążania się procesu w dłużyznach czasowych pokrzywdzony stopniowo odwraca swą uwagę od faktu, który wywołał jego reakcję. Pod wpływem coraz bardziej nękającej świadomości upływu czasu i sąd, i oskarżyciel odczuwają znużenie procesem (…). Im dłużej trwa proces, tym mniejsza siła dowodów. Świadkowie tracą pamięć, przestają być nieraz pewni (…). Coraz mniejsze są szanse, że znajdą się jeszcze jakieś nowe dowody obciążające. Opłaca się też przeciągać proces, aby doprowadzić do uchylenia tymczasowego aresztowania (…)” (S. Waltoś, op. cit ., str.615). Omawiane zagadnienie ma wymiar praktyczny i dlatego co jakiś czas jest przedmiotem rozważań sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. Ogólnie można stwierdzić, że orzecznictwo sądowe jest przychylne stosowaniu koncepcji „nadużycia prawa” w procesie karnym. Tytułem przykładu można tutaj wymienić: postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 14 października 1992 roku, II AKz 218/92 (KZS 1992/10/19), postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 1995 roku, II AKo 161/95 (KZS 1995/12/16), uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1995 roku, I KZP 31/95 (OSNKW 1995/11–12/74), wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 1999 roku, II AKa 71/99 (KZS 1999/6–7/49), wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 6 lutego 2002 roku, II AKa 222/01 (Wokanda 2002/5/46, KZS 2003/5/66), wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2002 roku, V KKN 167/00 (Lex nr 54417), postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2006 roku, III KK 83/06 (OSNKW 2007/1/5), postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2006 roku, V KK 280/06 (Lex 198075), postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2007 roku, II KK 261/06 (OSNwSK 2007/1/467), postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2007 roku, IV KK 481/06 (OSNwSK 2007/1/624), postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2012 roku, V KK 30/12 (Lex nr 1163966). Także Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że nie mogą korzystać z ochrony takie zachowania uczestnika procesu, które można scharakteryzować jako obstrukcyjne. Sankcją za takie postępowanie jest odmowa ochrony na podstawie art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.), co Trybunał podkreślił przykładowo w orzeczeniu z dnia 22 grudnia w sprawie Coёme i in. przeciwko Belgii (cyt. za M. Warchoł, op. cit. , przypis 64, str. 58) i z dnia 28 listopada 2006 roku w sprawie Buta przeciwko Polsce (cyt. za M. Warchoł, op. cit., przypis 86, str. 65). W ostatnich dekadach analizowany problem jest również dostrzegany w doktrynie polskiego prawa procesowego. Tytułem przykładu można tutaj wymienić następujących autorów: S. Waltosia ( op. cit. ), P. Wilińskiego ( Konstytucyjne granice prawa do obrony w procesie karnym , Palestra 2007/5–6/str. 41 i nast.), M. Warchoła ( op. cit. ; Nadużycie prawa w zakresie porozumień karnoprocesowych w systemie niemieckim , Studia Iuridica 2008/XLIX/str.201 i nast.), P. Girdwoynia ( Zarys Kryminalistycznej Taktyki obrony , Wydawnictwo Zakamycze 2004, str. 295 i nast.), A. Lacha ( Nadużycie procesu i uprawnień procesowych , (w) Problemy prawa i procesu karnego. Księga poświęcona pamięci Profesora Alfreda Kaftala , pod. red. G. Rejman, B. T. Bieńkowskiej, Z. Jędrzejewskiego, P. Mierzejewskiego, Warszawa 2008, str. 225 i nast.), D. Wysockiego ( Przewlekłość procesu karnego , Zakamycze 2001), S. Majchera i D. Stachurskiego ( Korzystanie z pomocy obrońcy a obstrukcja procesowa , Palestra 2006/7–8/str. 122 i nast.), P. Kruszyńskiego ( Rzeczpospolita z dnia 8 czerwca 2007 roku, str. C3), a także M. Niemöllera, przedstawiciela doktryny niemieckiej, którego wystąpienie w dniu 19 listopada 2001 roku w Instytucie Prawa Karnego UMCS w Lublinie zostało później opublikowane w Prokuraturze i Prawie z 2002 roku, nr 9, str. 96 i nast. pod tytułem: „Nadużycie prawa w procesie karnym” . Aprobując koncepcję „nadużycia prawa” na gruncie Kodeksu postępowania karnego , przedstawiciele doktryny postulują w konkretnych przypadkach odnalezienie upoważnienia ustawowego do zdyskwalifikowania konkretnego zachowania obstrukcyjnego, co jest skutkiem uznania, że art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k. jest jedynie klauzulą generalną (np. S. Waltoś, A. Lach, P. Girdwoyń). Wynika to z wykładni art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP , przy czym zasada ingerencji w sferę konstytucyjnych praw i wolności jednostek tylko na podstawie upoważnienia ustawowego nie doznaje uszczerbku, gdy ich podmiot nadużywa przysługujących mu uprawnień procesowych do osiągania celów sprzecznych z procesem lub całkowicie obcych dla procesu. Ta kategoria zachowań nie podlega bowiem ochronie prawnej, a ich dyskwalifikacja nie powoduje ingerencji w istotę praw i wolności jednostek (M. Niemöller, M. Warchoł, D. Wysocki). Należy również pamiętać o celu, dla którego ustanowione zostało prawo do obrony, w związku z czym dopóki oskarżony korzystając z uprawnień procesowych, realizuje ten cel, działa w granicach przyznanego mu prawa. Kiedy je przekracza, nie może żądać respektowania swych uprawnień (P. Wiliński). Konkludując powyższe należy zaznaczyć, że zaprezentowane w dalszych częściach oceny zarzutów podnoszonych w apelacji obrońcy J. R. , dokonywane były z zachowaniem wspólnego mianownika w postaci zapatrywania, iż kwestionowane w środku odwoławczym działania sądu a quo , nie stanowiły zamachu na prawo oskarżonego do obrony, lecz były dopuszczalną konkretnymi normami ustawowymi reakcją tego organu na przejawy nadużycie prawa, zmierzające do znacznego spowolnienia lub nawet całkowitego zahamowania procesu. *** 2. motywy nieuwzględnienia zarzutu I apelacji obrońcy J. R. . W punkcie I apelacji obrońca J. R. zarzucił obrazę art. 6 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii zespołu biegłych posiadających wiadomości specjalne na okoliczność stanu zdrowia J. R. , jego możliwości udziału w procesie oraz warunków, pod jakimi, ewentualnie, oskarżony mógł brać udział w procesie, żeby miał zachowane zdolności percepcji i spostrzegania oraz warunków jakie winny być zapewnione oskarżonemu przez administrację penitencjarną, aby mógł on zachować realnie prawo do obrony. W uzasadnieniu apelacji (k. 24471–24474 akt) obrońca opisał schorzenia oskarżonego i na tej podstawie sformułował wniosek, że zespół biegłych winien być powołany na początku procesu, aby jednoznacznie określić stan zdrowia oskarżonego i możliwość oraz warunki jego udziału w procesie. Zdaniem obrońcy dokumenty nadsyłane przez Areszt Śledczy były niewystarczające, skoro z zaświadczenia z dnia 10.08.2006 roku wystawionego przez Ambulatorium AŚ w E. wynika, że J. R. z uwagi na stan zdrowia nie powinien przebywać w tej jednostce. Powołując się na wystawione przez ten sam podmiot świadectwo z dnia 21.07.2008 roku obrońca wywodzi, że skoro brak w nim wniosków o zapewnieniu oskarżonemu odpowiedniej opieki medyczno–bytowej, to dokument ten – cyt.: „tym samym sugeruje, iż ma on zapewnione odpowiednie warunki, które mu umożliwiają realizowanie prawa do obrony”. Tymczasem – zdaniem obrońcy – warunki te od dnia wydania pierwszego z zaświadczeń nie uległy zmianie. Apelujący podniósł również, że świadectwa z AŚ i opinie biegłych powoływanych przez Sąd Okręgowy świadczyły jedynie, że parametry życiowe oskarżonego danego dnia były w normie, co nie jest jednoznaczne z ustaleniem, że był on w stanie brać świadomy udział w czynnościach procesowych. Nadto wskazał, że w sprawie II K 29/08 podjęto „inną decyzję”, związaną ze stanem zdrowia oskarżonego. Przed szczegółowym odniesieniem się do powyższych zarzutów, należy przytoczyć stan prawny, mający zastosowanie tempore procedendi . Zgodnie z art. 115 § 1 k.k.w. w zw. z art. 209 k.k.w. oskarżonemu tymczasowo aresztowanemu zapewnia się w areszcie śledczym bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i artykuły sanitarne. Według art. 115 § 1a k.k.w. (obowiązującego od dnia 1 października 2004 roku – Dz. U. Nr 210, poz. 2135) takiemu oskarżonemu nie przysługuje prawo wyboru lekarza i pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej, świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej, lekarza dentysty oraz szpitala, określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135). Z § 4 i § 5 art. 115 k.k.w. (w brzmieniu do dnia 1 lipca 2011 roku i po tym dniu – Dz. U. Nr 112, poz. 654) wynika, że świadczenia zdrowotne są udzielane przede wszystkim przez zakłady opieki zdrowotnej (podmioty lecznicze) dla osób pozbawionych wolności, a pozawięzienne ZOZ (podmioty inne niż wymienione w § 4 ) współdziałają ze służbą ze służbą zdrowia w zakładach karnych (z podmiotami określonymi w § 4 ) tylko w pewnych określonych przypadkach (np. gdy konieczne jest natychmiastowe udzielenie świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia albo gdy konieczne jest przeprowadzenie specjalistycznych badań, leczenia lub rehabilitacji). Natomiast w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor jednostki penitencjarnej, po zasięgnięciu opinii lekarza więziennego, może też zezwolić tymczasowo aresztowanemu, na jego koszt, na leczenie przez wybranego przez niego innego lekarza, niż zakładu (podmiotu) określonego w § 4 , oraz na korzystanie z dodatkowych leków i innych środków (wyrobów) medycznych. Do dnia 3 stycznia 2011 roku (częściowo do dnia 1 lutego 2008 roku w zakresie zaświadczeń usprawiedliwiających niestawiennictwo osoby pozbawionej wolności) obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości – wydane na podstawie art. 115 § 9 k.k.w. – z dnia 31 października 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności (Dz. U. Nr 204, poz. 1985), które weszło w życie z dniem 1 lipca 2003 roku. Z tego aktu prawnego wynikało, że ZOZ–y dla osób pozbawionych wolności udzielają świadczeń zdrowotnych związanych – m. in. – z orzekaniem i opiniowaniem o stanie zdrowia [§ 1 ust. 1 pkt 10)]. W § 16 ust. 1 cyt. aktu opisano warunki, w których ZOZ był zobowiązany do wystawiania świadectw lekarskich o stanie zdrowia osoby pozbawionej wolności – m. in. – na żądanie organu dysponującego [pkt 1)]. Obowiązek taki istniał na potrzeby ustalenia zdolności osoby pozbawionej wolności do udziału w czynnościach procesowych (ust. 4) oraz na potrzeby postępowania o uchylenie tymczasowego aresztowania (ust. 5). W takich świadectwach zaznaczało się wówczas jedno z poniższych stwierdzeń: „zdolny do udziału w czynnościach procesowych”, „niezdolny do udziału w czynnościach procesowych” – ust. 4 albo „nie wymaga leczenia”, „może być leczony w zakładzie karnym”, „w trakcie diagnostyki”, „nie może być leczony w zakładzie karnym” , „proszę o wyznaczenie terminu przyjęcia do szpitala” – ust. 5 w zw. z ust. 6. Od dnia 1 lutego 2008 roku w zakresie zaświadczeń usprawiedliwiających niestawiennictwo osoby pozbawionej wolności ( art. 115a § 1 i § 2 k.k. w) obowiązuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 stycznia 2008 roku w sprawie trybu wystawiania zaświadczenia potwierdzającego zdolność albo niezdolność stawiennictwa osoby pozbawionej wolności na wezwanie lub zawiadomienie sądu lub organu prowadzącego postępowanie karne (Dz. U. Nr 14, poz. 87). Zgodnie z tym aktem zaświadczenie wystawia wyznaczony przez kierownika ZOZ dla osób pozbawionych wolności lekarz zatrudniony lub lekarz pełniący służbę w tym zakładzie – lekarz więzienny – na podstawie pisemnego wezwania lub zawiadomienia sądu lub organu prowadzącego postępowanie karne. Zaświadczenie wystawiane jest w dniu przeprowadzenia badania, z uwzględnieniem danych z dostępnej dokumentacji medycznej ( § 1, § 2 ). Formularz zaświadczenia stanowi załącznik do rozporządzenia, w którym wpisuje się poprzez skreślenie w odpowiedniej rubryce [„może stawić się w dniu/nie może stawić się w dniu (…)”] czy tymczasowo aresztowany może się stawić do sądu, a w przypadku niemożliwości stawiennictwa wypełnia się rubrykę „Informacja o przewidywanym terminie zdolności stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie” – z podaniem daty. Od dnia 3 stycznia 2011 roku do dnia 2 lipca 2012 roku obowiązywało – wydane na podstawie art. 115 § 9 k.k.w. – kolejne rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2010 roku w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności (Dz. U. Nr 1, poz. 2). Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, ZOZ–y dla osób pozbawionych wolności udzielały świadczeń zdrowotnych związanych – m. in. – z: badaniem i poradą lekarską, leczeniem, rehabilitacją leczniczą, badaniem diagnostycznym, pielęgnacją chorych, pielęgnacją niepełnosprawnych i opieką nad nimi, orzekaniem i opiniowaniem o stanie zdrowia. W uzasadnionych przypadkach – wymienionych w rozporządzeniu, zasadniczo tożsamych z już wskazywanymi wcześniej – świadczenia mogły być udzielane przez pozawięzienne ZOZ. Dalej, każdy tymczasowo aresztowany – według tego aktu prawnego – podlegał okresowym i kontrolnym badaniom lekarskim. W § 9 uregulowano zagadnienia związane z kierowaniem osoby pozbawionej wolności do szpitala więziennego, a w § 17 kwestie związane z wystawianiem przez lekarza więziennego świadectw lekarskich o stanie zdrowia osoby pozbawionej wolności, np. na pisemne polecenie organu dysponującego osobą tymczasowo aresztowaną. W tym ostatnim przypadku chodziło – m.in. – o świadectwa lekarskie na potrzeby prowadzonego postępowania karnego. Powinny one zawierać istotne dla rozpoznania dane z lekarskiego badania podmiotowego i przedmiotowego, konsultacji i badań specjalistycznych, informację o aktualnym leczeniu farmakologicznym, rozpoznanie oraz stwierdzenie lekarza – w oparciu także o dokumentację medyczną – czy osoba pozbawiona wolności: wymaga leczenia, może być leczona w zakładzie karnym, jest w trakcie diagnostyki. W ramach stosowania powołanych wyżej aktów prawnych, Sąd Najwyższy i sądy apelacyjne, wyraziły następujące poglądy: – „zaświadczenie wydawane przez lekarzy szpitala przy zakładzie karnym są dowodem na stwierdzenie możliwości stawiennictwa osoby pozbawionej wolności na rozprawę” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2012 roku, II KK 206/11, OSNKW 2012/6/56), – „świadectwo o stanie zdrowia skazanego sporządza lekarz więzienny i jeśli nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności tego zaświadczenia albo potrzeby dokładniejszego zbadania stanu zdrowia skazanego poprzez opinię biegłego o odpowiedniej specjalności, to zaświadczenie takie jest wystarczające, by ocenić stan zdrowia skazanego” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2006 roku, II AKzw 321/06, KZS 2006/5/44), – „leczenie skazanych należy do ZOZ przeznaczonych dla osób pozbawionych wolności; dopiero, gdy nie mogą one udzielić osadzonym leczenia, w tym z braku specjalistycznego sprzętu medycznego, leczenie może być prowadzone w pozawięziennym ZOZ; odmienne postępowanie, a to udostępnianie skazanym swobodnego leczenia w warunkach wolnościowych, w praktyce uniemożliwiłaby wykonywanie kary pozbawienia wolności” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 grudnia 2007 roku, II AKzw 1080/07, KZS 2008/1/71), – „lekarz więzienny oceniający zdrowie skazanego pozbawionego wolności nie musi być specjalistą, bo nie stawia on diagnozy ani nie ordynuje leczenia, lecz ma jedynie wypowiedzieć się czy istnieje zagrożenie dla zdrowia bądź życia skazanego, gdyby leczyć go w warunkach więziennych” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2003 roku, II AKz 121/03, KZS 2003/5/54), – „nie jest obowiązkiem więziennej służby zdrowia spełnianie wszelkich oczekiwań pozbawionych wolności, przystępujących w zakładzie karnym do leczenia schorzeń dawniej lekceważonych, stawiających żądania stosowania najbardziej nowoczesnych technik leczniczych oraz drogich specyfików; obowiązkiem tej służby jest jedynie zachowanie pozbawionych wolności przy życiu i w niepogorszonym zdrowiu” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 30 kwietnia 2002 roku, II AKz 128/02, KZS 2002/4/22). Cytowane wyże zapatrywania pozwalają sformułować ogólną zasadę, zgodnie z którą każdy tymczasowo aresztowany w pierwszej kolejności jest zobowiązany do podjęcia leczenia – celem zachowania w niepogorszonym stanie zdrowotnym – w więziennej służbie zdrowia. Dopiero jeśli wymagają tego np. utrzymanie przy życiu lub zdrowiu, leczenie lub rehabilitacja z koniecznością przeprowadzenia badań specjalistycznych, wtedy z więzienną służbą zdrowia współpracują inne podmioty świadczące usługi medyczne lub diagnostyczne. Następnie, podstawą oceny stanu zdrowia tymczasowo aresztowanego są opinie o stanie zdrowia sporządzane przez więzienną służbę, w razie konieczności po zasięgnięciu konsultacji specjalistycznych (zewnętrznych). W zakresie oceny zdolności do stawiennictwa na rozprawie funkcję zasadniczą spełniają natomiast odpowiednie zaświadczenia (wcześniej świadectwa) wystawiane przez lekarza więziennego. Lekarz więzienny decyduje także o skierowaniu tymczasowo aresztowanego do szpitala więziennego. W sytuacji, gdy opisane wyżej postępowanie jest niewystarczające, organ do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje (sąd albo prokuratura), wydaje stosowne postanowienie na podstawie art. 193 k.p.k. , zasięgając opinii biegłego (lub biegłych). Przenosząc powyższe założenia na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać na następujące okoliczności. Bezspornym jest, że oskarżony J. R. w następstwie wypadku komunikacyjnego z 1980 roku cierpi na porażenie kończyn dolnych i porażenie zwieraczy w następstwie uszkodzenia rdzenia kręgowego, w związku z czym pojawia się u niego szereg dolegliwości neurologicznych, urologicznych, a poza tym cierpi na dolegliwości laryngologiczne i wymaga też okresowo konsultacji i diagnostyki kardiologicznej. Przed tymczasowym aresztowaniem oskarżony korzystał w życiu codziennym z wózka inwalidzkiego oraz z pomocy innych osób (czynności fizjologiczne, transportowe i inne, których nie mógł wykonać samodzielnie). Był dobrze przystosowany do takiego trybu życia, bo ograniczenia w żadnym stopniu nie przeszkadzały mu w wielokrotnym odbywaniu podróży krajowych i zagranicznych, w osobistym załatwianiu spraw urzędowych czy też bieżących spraw związanych z prowadzeniem dużego gospodarstwa rolnego. Od tymczasowego aresztowania w listopadzie 2003 roku oskarżony prowadzi leżący (łóżkowy) tryb życia, co jednak nie wynika tylko z samego faktu pozbawienia wolności, ale przede wszystkim z jego postawy, polegającej na próbach wykazania nieprawidłowości w sprawowanej nad nim opiece zdrowotnej i domaganiu się powołania zespołu niezależnych biegłych. Tej treści wnioski oskarżony składał w dniach 26.05.2008 roku, 02.06.2008 roku, 16.06.2008 roku, 25.06.2008 roku, 30.06.2008 roku, 24.09.2008 roku, 24.10.2008 roku, 16.01.2009 roku i 31.07.2009 roku. Co znamienne – składając wnioski oskarżony twierdził, że opinie lub świadectwa, na których opiera się sąd są „sfałszowane” (np. wniosek z dnia 16.06.2008 roku), zaś biegli, których jego zdaniem należy powołać winni być „niezależni, obiektywni” (np. wniosek z dnia 25.06.2008 roku), a przy tym „spoza województwa (...) ” (wniosek z dnia 16.01.2009 roku). Takie postępowanie oskarżonego ma ścisły związek z cechami osobowości, będącej osobowością nieprawidłową, dyssocjalną, nacechowaną silną postawą obronną z nasilonym negatywizmem i tendencjami do zachowań protestacyjnych. Oskarżony co prawda zna i rozumie normy współżycia społecznego, ale ma do nich stosunek lekceważący i je narusza. Nie ma przy tym pozytywnych dążeń, szerszych zainteresowań, nie liczy się z potrzebami innych osób, manipuluje otoczeniem, oczekuje od innych podporządkowania się i uległości, jest skoncentrowany na własnej osobie i swoich potrzebach (opinia sądowo–psychiatryczna k. 5558–5573, t. 28). Analogiczne wnioski wynikają z opinii sądowo–psychologicznej (k. 5574–5585, t. 28), w świetle której J. R. w sytuacjach nasilonych trudności, gdy stosowane przez niego sposoby radzenia sobie z problemami okazują się nieskuteczne, jest skłonny do zachowań nieracjonalnych, np. do reagowania negatywizmem, zachowaniami protestacyjnymi, posługiwania się mechanizmem tzw „ucieczki w chorobę” (w postaci nadmiernej koncentracji na dolegliwościach i wyolbrzymiania objawów) (k. 5584–5585, t. 28). Proces przed Sądem Okręgowym w Elblągu prowadzono z uwzględnieniem stanu zdrowia J. R. . Każdy termin rozprawy odbywał się w asyście dwóch ratowników medycznych, a do 15.10.2010 roku na każdym terminie był obecny biegły lekarz (z obecności lekarza zrezygnowano na skutek informacji z Ambulatorium Aresztu Śledczego w E. – k. 21573, 21605). Sąd Apelacyjny wskazuje w tym miejscu, że powtarzającym się zachowaniem oskarżonego była nieuzasadniona odmowa poddania się badaniom przez biegłych, połączona z poniżaniem lekarzy, odnoszeniem się do nich w sposób lekceważący i wysoce niekulturalny (takie sytuacje opisano w protokołach rozprawy z dat 21.05.2008 roku, 02.06.2008 roku, 16.07.2008 roku, a także w opinii biegłego urologa z dnia 15.01.2009 roku oraz w piśmie Kierownika Ambulatorium AŚ w E. z dnia 15.07.2009 roku). Obrazowy przykład próby obstrukcji procesowej ze strony J. R. zawiera protokół rozprawy z dnia 21.05.2008 roku (k. 17216, t. 87), przed którą J. R. odmówił poddania się badaniu przez obecnego w sądzie biegłego, po czym w toku rozprawy wnosił o przerwę motywując to złym samopoczuciem, lecz nadal odmawiając poddania się badaniu. W trakcie przerwy (zarządzonej przez sąd mimo braku badania) biegły zaobserwował, że oskarżony nie zgłaszał żadnych skarg na stan zdrowia i robił notatki, o czym poinformował sąd. Krótko po przerwie oskarżony ponownie oświadczył, że źle się czuje, ale nadal nie wyraża zgody na badanie. Dalsze zapisy w protokole rozprawy jednoznacznie wskazują na symulację ze strony oskarżonego (w szczególności udawanie snu i wydawanie odgłosów chrapania). W efekcie należy stwierdzić, że sąd orzekający konsekwentnie dbał o to, aby każda rozprawa była prowadzona z zapewnieniem należytej opieki ratowniczo – medycznej. W tym celu organ ten nie tylko zapewniał obecność lekarzy lub ratowników, ale na bieżąco uwzględniał liczne wnioski lekarzy, ratowników lub samego oskarżonego o zarządzenie przerwy dla wypoczynku oskarżonego lub wykonania z nim czynności higienicznych (przypadki takie występowały na wszystkich terminach rozpraw, na których prowadzono postępowanie dowodowe, z wyjątkiem sytuacji, gdy oskarżony nie wyrażał zgody na doprowadzenie go na rozprawę). W ramach dbałości o uwzględnienie stanu zdrowia J. R. przy planowaniu czynności na poszczególnych terminach rozprawy, Sąd Okręgowy przed każdym z tych terminów zwracał się do szpitala więziennego – zgodnie z cytowanymi już przepisami – o wystawianie świadectw lub zaświadczeń o zdolności lub niezdolności do uczestnictwa w rozprawie. Oprócz tego Sąd Okręgowy okresowo zwracał się do Ambulatorium Aresztu Śledczego w E. o nadesłanie zaświadczeń o aktualnym stanie zdrowia oskarżonego. Żądanych informacji udzielano sądowi: 1. w dniu 19.05.2008 roku, iż stan zdrowia J. R. jest generalnie dobry, osadzonemu stworzono bardzo dobre warunki, co potwierdzają osobiste wizytacje przez dyrektora AŚ oraz kontrole zewnętrzne; 2. w dniu 21.07.2008 (na pytanie SO o celowość powołania zespołu biegłych): ⚫ wymieniono schorzenia oskarżonego (zgodnie z ustaleniami faktycznymi sądu a quo ), ⚫ zapewniono, że J. R. jest pod stałą opieką lekarzy AŚ w E. , a w miarę potrzeby przeprowadzane są konsultacje z lekarzami z zewnątrz (laryngologiem, dermatologiem, neurologiem), ⚫ powołano ocenę kierownika Ambulatorium, że nie ma potrzeby powołania zespołu biegłych, gdyż stan zdrowia oskarżonego nie uległ istotnym zmianom od czasu osadzenia, nie ma potrzeby badania oskarżonego przed każdą rozprawą, gdyż jego stan zdrowia jest stabilny, ⚫ wskazano, że oskarżony nie zgłasza dolegliwości w dniach, kiedy nie ma rozpraw lub po powrocie z rozpraw, ⚫ wskazano, że oskarżony skarży się na zbyt dużą częstotliwość rozpraw, a także okresowo skarżył się na bezsenność; 3. w dniu 22.09.2008 roku, iż stan zdrowia oskarżonego nadal jest stabilny oraz na bieżąco są przeprowadzane konsultacje specjalistyczne i badania laboratoryjne, 4. w dniu 22.10.2008 roku, iż oskarżony nie wymaga konsultacji specjalistycznych i nie wymaga leczenia psychiatrycznego, 5. w dniu 04.11.2008 roku, iż oskarżony otrzymał aparat słuchowy i został odpowiednio przeszkolony, ale go nie używa (twierdzi, że w nim nie słyszy, ale po aparat sprawny; 6. w dniu 15.07.2009 roku, iż oskarżony: ⚫ zgłasza wiele dolegliwości (dot. układu krążenia, moczowego, nerwowego), ale odmawia przekazania go do szpitala AŚ w G. , w związku z czym należy zlecić potrzebę konsultacji w tym zakresie, ⚫ wymagał konsultacji psychiatrycznej i przeprowadzono ją w dniu 15.07.2009 roku, przy czym oskarżony nie domagał się takiej konsultacji oraz nie ma potrzeby powoływania biegłego sądowego; 7. przed rozprawą w dniu 31.07.2009 roku, iż: ⚫ stan zdrowia oskarżonego przez 2 lata pobytu nie zmienił się, ⚫ kontakt słowo–logiczny z oskarżonym jest bardzo dobry oraz wykazuje on prawidłowy tok myślenia przyczynowo–skutkowy, ⚫ przed rozprawą lekarz więzienny ocena stan zdrowia, a na rozprawie czyni to biegły lekarz sądowy, ⚫ w czasie pobytu kilkakrotnie incydenty niemożności udziału oskarżonego w rozprawie, ⚫ osadzonemu wielokrotnie proponowano wykonanie dodatkowych badań, konsultacji specjalistycznych, w tym przeniesienia do szpitala AŚ w G. , lecz konsekwentnie odmawiał on poddania się tym czynnościom, również w rozmowach z dyrektorem AŚ 8. w dniu 25.08.2009 roku (notatka służbowa kierownika ambulatorium), iż oskarżonemu zakupiono wysokiej klasy aparat słuchowy i przeszkolono go, jednak w praktyce jednak go on nie używa; 9. w dniu 28.04.2010 roku (notatka służbowa kierownika ambulatorium), iż stan zdrowia oskarżonego w zakresie możliwości udziału w rozprawie nie uległ zmianie, jednak z uwagi na powtarzane prośby sądu o świadectwa lekarskie, zasadne byłoby powołanie niezależnych biegłych sądowych dla ustalenia dalszej zdolności do uczestniczenia osadzonego w rozprawach sądowych, zwłaszcza w aspekcie prośby obrońcy o powołanie takich biegłych (jest to odpowiedź na pismo z dnia 21.04.2010, w którym Sąd Okręgowy informuje Dyrektora AŚ w E. , że może rozważyć badanie J. R. przez biegłych, ale tylko wówczas, gdy lekarz więzienny wyda świadectwo, w którym stwierdzi, że sam nie jest w stanie stwierdzić możliwości udziału oskarżonego w rozprawie; na podstawie tego pisma sąd po raz kolejny oddalił wniosek o powołanie zespołu biegłych). Analizując uzyskane w tej drodze informacje, sąd a quo na bieżąco oceniał stan zdrowia J. R. , jego warunki socjalno – bytowe, jak również zachowanie oskarżonego względem personelu aresztu. Ostatni z tych aspektów brano pod uwagę wobec powzięcia informacji, że oskarżony zachowywał się wobec personelu medycznego w sposób nieodpowiedni, tj. odmawiał typowych badań lekarskich, odmawiał skierowania na leczenie szpitalne, zachowywał się niewłaściwie wobec pracowników AŚ. Wymienione zachowania należy ocenić jako przejaw postawy obstrukcyjnej, albowiem oskarżony z jednej strony nie wyrażał zgody na badania lekarskie, konsultacje specjalistyczne lub zgody na leczenie szpitalne, a z drugiej na niemal każdej rozprawie zgłaszał zastrzeżenia do świadectw i zaświadczeń lekarzy więziennych, stwierdzających jego zdolność do uczestnictwa w procesie. Oskarżony twierdził, że wymienione dokumenty były sfałszowane, bo wydawane bez żadnego badania lekarskiego czy badań specjalistycznych lub laboratoryjnych, i wobec tego nie zasługiwały – jego zdaniem – na danie im wiary. Tymczasem, świadectwa i zaświadczenia były sporządzane po odpowiednich badaniach lekarskich, chyba że oskarżony ich odmawiał, po wykonaniu niezbędnych analiz laboratoryjnych i w oparciu o dokumentację lekarską. W uzupełnieniu powyższego wywodu należy powołać konkretne opinie biegłych, które obok opinii i zaświadczeń wystawianych przez więzienną służbę zdrowia oraz okoliczności możliwych do ustalenia na podstawie dokumentacji lekarskiej oskarżonego z czasu jego pobytu w jednostkach penitencjarnych, dały Sądowi Okręgowemu podstawę do oceny zdolności uczestniczenia J. R. w czynnościach procesowych: 1. opinia biegłego z zakresu neurologii z dnia 19.03.2008 (k.16641–16642, t. 84), zgodnie z którą: ⚫ stan neurologiczny oskarżonego jest stabilny o przewlekłym postępującym przebiegu; ⚫ oskarżony może uczestniczyć w rozprawach przy zachowaniu warunków jak w postanowieniu Sądu Okręgowego (tj. w godz. 9–14, po 2 godz. rozprawy – 15 min. przerwy), 2. opinia z zakresu urologii z dnia 31.03.2008 (k. 16643–16644, t. 84), iż nie ma przeciwwskazań urologicznych do udziału oskarżonego w czynnościach procesowych w pozycji leżącej na łóżku w godzinach i według zasad określonych przez Sąd Okręgowy; 3. opinia neurologiczna z dnia 04.08.2008 (k. 18276, t. 92), iż: ⚫ bóle głowy oskarżonego mają charakter wieloprzyczynowy – pourazowy, szyjnopochodny, ⚫ badanie MRI czaszki z dnia 04.08.2008 wykazało niewielkie zaniki korowe w szczelinach Sylwiusza; w obrębie móżdżku i mózgu zmian ogniskowych nie wykazano, układ komorowy ustawiony pośrodkowo, symetryczny, dyskretnie szerszy, niewielkie zmiany śluzówkowe w lewej zatoce szczękowej, ⚫ bóle głowy z uwagi na ich charakter trudno poddają się terapii, jednak wymagają stałej farmakoterapii, ⚫ chory może uczestniczyć w rozprawie, w trakcie której przebywa na łóżku pod opieką lekarza biegłego oraz dwóch ratowników medycznych; 4. opinia otolaryngologiczna (k. 18720, t. 94), zgodnie z którą oskarżony: ⚫ cierpi na obustronny niedosłuch średniego stopnia, ⚫ może uczestniczyć w rozprawie, ⚫ przy tym niedosłuchu rozumienie mowy bez protezy słuchowej lub z nią może sprawiać trudności, ale jest możliwe, ⚫ stwierdzony deficyt wymaga protezowania słuchu, ⚫ oględziny dowodzą, że z oskarżonym jest możliwy kontakt dla mowy potocznej o normalnym natężeniu ze zrozumieniem z odległości 0,5–2,2 metra, ⚫ w przypadku sali rozpraw, bez protezowania słuchu, biegły proponuje użycie słuchawek lub 2 głośników (należy uzyskać subiektywny komfort słyszenia i zrozumienia mowy); 5. opinia sądowo–psychiatryczna z dnia 16.12.2008 roku (k. 18997, t. 95), zgodnie z którą: ⚫ zaburzenia prezentowane przez oskarżonego mają charakter reakcji na przewlekły stres i wiążą się z niepewnością dotyczącą zakończenia sprawy, ⚫ nasilenie tych zaburzeń w istotny sposób nie upośledza zdolności oskarżonego do świadomego uczestniczenia w rozprawie sądowej, ⚫ przy obecnym stanie zdrowia psychicznego oskarżony może uczestniczyć w rozprawie; 6. opinia psychologiczna z dnia 31.12.2008 roku (k. 19056 t. 96), w świetle której z punktu widzenia biegłego brak jest ograniczeń do udziału oskarżonego w procesie. 7. opinia urologiczna z dnia 15.01.2009 roku, w świetle której oskarżony odmówił poddania się badaniu, po czym na podstawie dokumentacji biegły stwierdza, że J. R. : ⚫ może uczestniczyć w rozprawach w obecności lekarza i 2 ratowników w pozycji leżącej przez okres 5 godzin z półgodzinną przerwą dla wypoczynku i zażycia leków – w ciągu 3 dni każdego tygodnia, ⚫ dotychczasowe postępowanie służby medycznej AŚ jest prawidłowe; 8. opinia foniatry–otolaryngologa z dnia 05.09.2009 roku (k. 19926, t.100), iż aparat słuchowy (...) zapewnia naturalną jakość dźwięku, komfort stosowania i dobre rozumienie mowy; użytkownik może koncentrować się na mowie bez rezygnacji z dobrej jakości dźwięku; aparaty te automatycznie i naturalnie dostosowują się do otoczenia akustycznego; 9. opinia neurologiczna (k. 22578–22579, t. 113), iż: ⚫ stan zdrowia oskarżonego umożliwia udział w rozprawie przez 4 godziny w pozycji leżącej, ⚫ dolegliwości związane z przerwaniem rdzenia kręgowego mają charakter utrwalony, więc możliwe jest tylko leczenie objawowe, ⚫ w AŚ monitorowane są czynności układu krążenia, oddechowego i moczowego oskarżonego, a służby jednostki reagują na pierwsze objawy infekcji natychmiast i odpowiednio (wdrażając leczenie farmakologiczne), ⚫ wykonywane są badania dodatkowe oskarżonego w liczbie nawet przekraczającej rzeczywiste potrzeby diagnostyczne (liczby badań w roku 2010: przez specjalistów chorób wewnętrznych – 71 razy, przez laryngologa – 9 razy, 1 badanie ekg, 2 badania usg, 4 badania rtg i 2 badania tk; liczby badań w roku 2011: – przez specjalistów chorób wewnętrznych – 45 razy, przez laryngologa – 3 razy, 1 konsultacja neurologiczna, 2 badania ekg, 1 badanie echokardiograficzne, 1 badanie histopatologiczne; ⚫ w AŚ oskarżonym opiekuje się 2 lek chorób wewnętrznych, ⚫ powyższe fakty pozwalają mówić o szczególnej opiece medycznej, jakiej poddawany jest oskarżony; Powołane opinie, w połączeniu w treścią świadectw i zaświadczeń lekarskich nie pozostawiają wątpliwości, iż J. R. był zdolny do uczestnictwa w rozprawie przed Sądem Okręgowym w Elblągu i to również wówczas, gdy jednocześnie prowadzono przeciwko niemu inne postępowania karne. W świetle powyższych rozważań, za chybiony uznać należy główny pogląd obrońcy, iż zespół biegłych winien być powołany na początku procesu, aby jednoznacznie określić stan zdrowia oskarżonego oraz możliwość i ewentualne warunki jego udziału jego w procesie. Nie zasługiwał na uwzględnienie argument obrońcy, iż wielokrotne pozyskiwanie przez Sąd informacji z Ambulatorium i od Dyrektora Aresztu Śledczego naruszało przepisy postępowania, albowiem podmioty te nie mają wiedzy specjalistycznej w rozumieniu 193 § 1 k.p.k. Jak już wskazano (por. wcześniejsze rozważania) – w świetle obowiązujących przepisów świadectwa, zaświadczenia lub opinie wystawiane przez więzienną służbę zdrowia, są co do zasady podstawową formą uzyskiwania przez organ prowadzący postępowanie wiedzy w przedmiocie zdolności podsądnego do udziału w czynnościach procesowych. Co więcej – w niniejszej sprawie sąd orzekający sięgał również po opinie biegłych (wykaz wyżej), co przeczy tezie, jakoby organ ten nie korzystał w wiedzy specjalistycznej w rozumieniu art. 193 § 1 k.p.k. Zestawienie spójnej, wzajemnie korespondującej treści informacji z jednostki penitencjarnej a treścią opinii biegłych, dawało przy tym sądowi a quo pełne podstawy do uznania, że dysponuje danymi kompletnymi i w pełni miarodajnymi

[... tekst skrócony ...]