IC 1673/13

Sygn. akt IC 1673/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 marca 2014 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Joanna Dorota Toczydłowska Protokolant: Paulina Acewicz po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014 roku na rozprawie sprawy z powództwa A. Ł. przeciwko M. Ł. o zapłatę na skutek zarzutów wniesionych przez pozwaną od nakazu zapłaty Sądu Okręgowego w Białymstoku I Wydział Cywilny z dnia 5 marca 2013 roku sygnatura akt INc 22/13 I. uchyla nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym i powództwo oddala II. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5.617 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, w tym 3.617 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego III. odstępuje od obciążania powoda nieuiszczonymi kosztami sądowymi UZASADNIENIE Powód A. Ł. wniósł o zasądzenie na jego rzecz nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym od pozwanej M. Ł. kwoty 197.568,24zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 6 stycznia 2007r. do dnia zapłaty oraz obciążenie pozwanej kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przypisanych. (k. 2-3). Uzasadniając żądanie wskazał, iż dochodzona pozwem kwota wynika z wystawionych, pokwitowanych przez pozwaną, jednak nie opłaconych faktur VAT nr (...) wystawionych w oparciu o umowę sprzedaży przedsiębiorstwa dokonaną przez powoda oraz K. K. wspólników spółki cywilnej (...) na rzecz pozwanej. Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 5 marca 2013r. w sprawie I Nc 22/13 Sąd Okręgowy w Białymstoku zasądził od pozwanej M. Ł. na rzecz powoda A. Ł. kwotę 197.568,24 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 6 stycznia 2007r. do dnia zapłaty oraz kwotę 2.470,00 zł tytułem częściowego zwrotu opłaty sądowej (k. 83-84). Od powyższego nakazu pozwana wniosła zarzuty. Kwestionowała w nich dochodzoną pozwem należność, wskazując, iż to powód nie dokonał rozliczenia się z nią. Podniosła zarzut przedawnienia roszczenia wskakując, iż należności pochodzą z faktur wystawionych w 2006r. Nadto kwestionowała skuteczność dochodzenia przez powoda samodzielnie roszczeń z umowy sprzedaży, w której powód występował łącznie z K. K. , jako wspólnikiem spółki cywilnej (...) (k. 88-92). Powód w złożonej odpowiedzi na zarzuty wniósł o ich oddalenie i zasadzenie dochodzonej pozwem kwoty oraz poniesionych kosztów sądowych (k. 256) Sąd ustalił i zważył, co następuje: Bezspornym w sprawie było, iż A. Ł. oraz K. K. działając jako wspólnicy spółki cywilnej (...) zawarli w dniu 29 grudnia 2006r. z pozwaną prowadzącą w tamtym okresie działalność gospodarczą pod firmą (...) umowę sprzedaży przedsiębiorstwa. W § 3 określona została wartość przedmiotu sprzedaży na kwotę 199.563,88zł, § 2 przedmiotowej umowy określał przedmiot sprzedaży wskazując na środki trwałe, własność towarów handlowych według spisu inwentaryzacyjnego, środki pieniężne znajdujące się na koncie spółki, pozostające w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wierzytelności, prawo do klienteli i dobre imię przedsiębiorstwa, know-how, nazwę przedsiębiorstwa(k. 4-5, 5, 7). W dniu 29 listopada 2006r. (...) spółka cywilna wystawiła faktury VAT faktur nr (...) na kwotę 197.568,24 zł, które pozwana odebrała kwitując to własnoręcznym podpisem. Określony w nich sposób zapłaty wskazywał na płatność gotówką w terminie 7 dni (k. 10-79). W dniu 17 grudnia 2012r. powód, przy pomocy swego pełnomocnika skierował do pozwanej wezwanie do zapłaty kwoty 199.563,83 złotych (k. 127). Zgodnie z przepisem art. 495 § 1 kpc skuteczne wniesienie zarzutów kończy fazę niejawną postępowania nakazowego przenosząc sprawę na grunt procesu. W toku procesu każda ze stron korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. W piśmie przygotowawczym z dnia 27 listopada 2013r. pozwana podtrzymała zarzut przedawnienia roszczenia, wskazując, iż podstawy zgłoszonego zarzutu upatruje w przepisie art. 554 kc. Na rozprawie w dniu 7 marca 2014r. (k. 289) powód przyznał zasadność zgłoszonego zarzutu przedawnienia, końcowo wnosząc o częściowe zwolnienie go od kosztów sądowych, z uwagi na trudną sytuację materialną. Odnosząc przepisy prawa materialnego do powyższych ustaleń faktyczny przyznać należy trafność zgłoszonemu zarzutowi przedawnienia roszczenia. Przewidziane w art. 118 kc terminy przedawnienia, jako terminy ogólne, mogą ulec skróceniu lub wydłużeniu z mocy szczególnego uregulowania ustawowego. Jeżeli zatem dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ustawodawca przewidział termin przedawnienia trzyletni, a ten jest terminem ogólnym, to na tle konkretnego stosunku zobowiązaniowego może on ulec wyłączeniu. Takim przepisem szczególnym, wyłączającym stosowanie art. 118 kc , jest m.in. art. 554 kc. Przepis ten wskazuje, że roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że w przepisie art. 554 k.c. chodzi o każdą sprzedaż niezależnie od jej form prawno-organizacyjnych (por. np. uchwałę z dnia 29 lutego 1996 r., III CZP 13/96; wyrok SN z dnia 19 listopada 2004 r. II CK 175/04). Pozwana wskazywał, iż roszczenie powoda przedawniło się z dniem 5 stycznia 2008r. Ostatecznie trafność zgłoszonego zarzutu przyznał również i powód. Mając na uwadze powyższe w oparciu o przepis art. 496 kpc i przepis art. 554 kc orzeczono jak w sentencji orzeczenia. O kosztach orzeczono na mocy art. 98 kpc mając na uwadze zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Powód uległ w procesie w całości, ostatecznie przyznając, iż dochodzone przez niego roszczenie jest przedawnione. Jest więc stroną przegrywającą, zobowiązaną do zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu oraz poniesienia kosztów sądowych. Powód wnosił o zwolnienie o odstąpienie od obciążania go kosztami procesu. Podstawę taką stwarza przepis art. 102 kpc , stanowiący, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu; jest rozwiązaniem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej, wykluczającym stosowanie wszelkich uogólnień, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Do okoliczności branych pod uwagę według doktryny zaliczyć można nie tylko te związane z samym przebiegiem postępowania, lecz także dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Za trafny należy natomiast uznać pogląd, zgodnie z którym sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nawet tak niekorzystna, że strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów, nie stanowi podstawy zwolnienia - na podstawie art. 102 - z obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności, które same mogłyby być niewystarczające, lecz łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną wyczerpują znamiona wypadku szczególnie uzasadnionego. Por. postanowienie SN z dnia 8 grudnia 2011 r., IV CZ 111/11, LEX nr 1119554. Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż ani przebieg procesu, w którym powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, aż do rozprawy podtrzymywał swoje stanowisko, dopiero na rozprawie przyznając słuszność zarzutowi przedawnienia, ani też sytuacja osobista i materialna powoda nie daje podstaw do zastosowania wskazanego przepisu. Zasadne zatem było obciążenie powoda kosztami poniesionymi przez pozwaną, którymi były: uiszczona częściowo opłata od zarzutów w kwocie 2000zł (k. 172) oraz koszty zastępstwa procesowego określone w oparciu o zgodnie z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz.1348 z 2002r. ) wraz z opłatą skarbową zgodnie z ustawą z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635). Ostatecznie niekorzystny dla powoda wynik procesu przenosi się odpowiednio na koszty sądowe należne Skarbowi Państwa stosownie do art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, o których obowiązku ponoszenia do chwili wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie nie rozstrzygnięto. Stanowiły je brakująca część opłaty od zarzutów od nakazu zapłaty w kwocie 5.509zł, od uiszczenia której pozwana została zwolniona. Artykuł 113 ust. 4 u.k.s.c. stanowi w odniesieniu do kosztów sądowych odpowiednik przepisu art.102 kpc . Zgodnie z jego dyspozycją, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od przewidzianego w art. 113 ust. 2 i 3 u.k.s.c. obciążenia kosztami sądowymi: strony, której czynność spowodowała ich powstanie. W przypadku kosztów sądowych sytuacja materialna powoda wskazuje na faktyczną niemożliwość ich wyegzekwowania. Powód jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, Jakkolwiek posiada nieruchomość w N. oraz odbębnią własność lokalu, obciążają go zobowiązania w kwocie ok. 100.000zł. Przeciwko powodowi prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z tytułu zaległych zobowiązań alimentacyjnych. Powód utrzymuje się z pomocy finansowej otrzymywanej od matki. W tej sytuacji koszty związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego mogą znacznie przewyższyć należność, zatem obciążanie powoda nieuiszczonymi kosztami sądowymi było w niniejszej sprawie niecelowe. .