IC 1656/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Gdańsku rozpoznał sprawę z powództwa J. N. przeciwko A. K. o zapłatę 20 000 zł z tytułu umowy pożyczki oraz z powództwa wzajemnego A. K. przeciwko J. N. o zapłatę 41 745,22 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych na wspólną działalność gospodarczą. Powód twierdził, że pożyczył pozwanej pieniądze, które nie zostały zwrócone. Pozwana zaprzeczyła otrzymaniu pożyczki, twierdząc, że umowa była pozorna i miała zabezpieczać wkład powoda w spółkę cichą, którą wspólnie prowadzili. Pozwana wniosła o zwrot poniesionych przez nią kosztów związanych z działalnością, wskazując na bezpodstawne wzbogacenie i czyn niedozwolony. Sąd ustalił, że strony, będące rodziną, zawarły umowę spółki cichej, w której powód był wspólnikiem cichym, a pozwana wspólnikiem jawnym. Umowa pożyczki została uznana za pozorną i nieważną, ponieważ nie towarzyszyło jej przekazanie pieniędzy, a miała jedynie zabezpieczać rozliczenia związane z zakończeniem współpracy. Sąd uznał żądanie powoda za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 KC) ze względu na jego postawę w trakcie trwania i zakończenia współpracy. Powództwo wzajemne zostało oddalone, ponieważ pozwana nie wykazała przesłanek odpowiedzialności deliktowej ani bezpodstawnego wzbogacenia, a sama dobrowolnie podjęła się roli wspólnika jawnego, ponosząc odpowiedzialność wobec osób trzecich. Ostatecznie sąd oddalił oba powództwa i zasądził od każdej ze stron zwrot kosztów zastępstwa procesowego na rzecz drugiej strony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pozorności umowy pożyczki, zastosowanie art. 5 KC w relacjach rodzinnych i biznesowych, charakterystyka i rozliczenia spółki cichej.
Specyfika stanu faktycznego, relacje rodzinne między stronami.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa pożyczki, która nie została faktycznie wykonana poprzez przekazanie środków, a jedynie miała zabezpieczać rozliczenia między stronami, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa pożyczki była pozorna i nieważna, ponieważ nie towarzyszyło jej przekazanie środków, a służyła jedynie ukryciu innej czynności prawnej (rozliczenia nakładów w spółce cichej).
Uzasadnienie
Sąd uznał umowę pożyczki za pozorną na podstawie art. 83 § 1 KC, gdyż strony nie miały zamiaru wywołać skutków prawnych związanych z pożyczką, a jedynie ukryć rzeczywiste rozliczenia finansowe wynikające ze wspólnej działalności gospodarczej.
Czy żądanie zwrotu pożyczki, która była umową pozorną i której dochodzenie narusza zasady współżycia społecznego, powinno zostać uwzględnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie zwrotu pożyczki zostało oddalone jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego na podstawie art. 5 KC.
Uzasadnienie
Sąd ocenił postawę powoda jako naruszającą zasady lojalności wobec partnera w interesach i członka rodziny, który zainicjował wspólną działalność, a następnie wycofał się z finansowania w sytuacji strat, wykorzystując pozycję pozwanej jako wspólnika jawnego.
Czy pozwana może dochodzić zwrotu wydatków poniesionych na wspólną działalność gospodarczą od powoda na podstawie przepisów o czynach niedozwolonych lub bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwana nie wykazała przesłanek odpowiedzialności deliktowej ani bezpodstawnego wzbogacenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że strony łączyła spółka cicha, a pozwana dobrowolnie podjęła się roli wspólnika jawnego, ponosząc odpowiedzialność wobec osób trzecich. Nie wykazała ona bezprawności zachowania powoda ani jego wzbogacenia jej kosztem.
Jaki jest charakter prawny i konsekwencje zawarcia umowy spółki cichej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Spółka cicha jest umową nienazwaną, dopuszczalną na zasadzie swobody umów, w której wspólnik jawny prowadzi działalność we własnym imieniu, a wspólnik cichy wnosi wkład w zamian za udział w zysku, nie ponosząc odpowiedzialności wobec osób trzecich.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że spółka cicha jest wewnętrznym stosunkiem obligacyjnym, do którego stosuje się przepisy prawa zobowiązań. Wspólnik jawny odpowiada wobec osób trzecich, a wspólnik cichy nie ponosi takiej odpowiedzialności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. N. | osoba_fizyczna | powód |
| A. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
| J. N. | osoba_fizyczna | pozwany wzajemny |
| A. K. | osoba_fizyczna | powódka wzajemna |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność oświadczenia woli złożonego dla pozoru; ważność ukrytej czynności prawnej ocenia się według jej właściwości.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawy odpowiedzialności deliktowej (czyn niedozwolony).
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawy bezpodstawnego wzbogacenia.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy pożyczki.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
Kpc art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów przez sąd.
Kpc art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz orzekania ponad żądanie.
Kpc art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu (koszty).
Kpc art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek orzeczenia o kosztach.
k.c. art. 388
Kodeks cywilny
Wyzysk.
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Błąd jako wada oświadczenia woli.
k.c. art. 86
Kodeks cywilny
Podstęp jako podstawa uchylenia się od skutków oświadczenia woli.
k.c. art. 88
Kodeks cywilny
Terminy uchylenia się od skutków oświadczenia woli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa pożyczki była pozorna i nieważna. • Dochodzenie zwrotu pożyczki narusza zasady współżycia społecznego. • Brak przesłanek odpowiedzialności deliktowej i bezpodstawnego wzbogacenia w stosunku do spółki cichej.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zwrot pożyczki oparte na ważnej umowie. • Roszczenie o zwrot wydatków na działalność jako czyn niedozwolony lub bezpodstawne wzbogacenie. • Działalność zarejestrowana na pozwaną była faktycznie działalnością powoda.
Godne uwagi sformułowania
umowa pożyczki miała charakter umowy pozornej • zachowanie powoda narusza zasady lojalności zarówno w stosunku do partnera w interesach jak i w stosunku do członka rodziny • spółka cicha jest umową nienazwaną, mocą której jedna ze stron zobowiązuje się do prowadzenia działalności gospodarczej we własnym imieniu (wspólnik jawny), przykładowo na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, druga zaś (wspólnik cichy) zobowiązuje się do wniesienia szeroko rozumianego wkładu, który ma być wykorzystywany w przedsiębiorstwie wspólnika jawnego, w zamian za udział w zysku tego przedsiębiorstwa.
Skład orzekający
Katarzyna Kazaniecka – Kapała
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pozorności umowy pożyczki, zastosowanie art. 5 KC w relacjach rodzinnych i biznesowych, charakterystyka i rozliczenia spółki cichej."
Ograniczenia: Specyfika stanu faktycznego, relacje rodzinne między stronami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak skomplikowane mogą być rozliczenia finansowe między członkami rodziny prowadzącymi wspólną działalność gospodarczą, a także jak sąd ocenia umowy pozorne i zachowania stron w kontekście zasad współżycia społecznego.
“Rodzinna spółka cicha zakończona sporem: czy umowa pożyczki może ukrywać prawdziwe rozliczenia?”
Dane finansowe
WPS: 20 000 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 2417 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 2417 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.