IC 1506/16

Sygn. akt IC 1506/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2016r. Sąd Rejonowy w Toruniu – Wydział I Cywilny w składzie: przewodniczący SSR Maciej J. Naworski protokolant sekretarz sądowy Irena serafin po rozpoznaniu dnia 15 grudnia 2016r., w T. na rozprawie sprawy z powództwa Gminy M. T. ( NIP (...) ) przeciwko P. Z. ( pesel (...) ) o eksmisję I. nakazuje pozwanemu P. Z. opuścić wraz z rzeczami lokal mieszkalny położony w T. przy ul. (...) i wydać go powodowi Gminie M. T. , II. ustala, że pozwanemu nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego, III. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 440zł ( czterysta czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania w ty, 240zł ( dwieście czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego . Sygn. IC 1506/16 UZASADNIENIE Gmina M. T. żądała eksmisji P. Z. z lokalu mieszkalnego położonego w T. przy ulicy (...) . Podniosła, że wynajmowała wymieniony lokal babce pozwanej, która jednak zmarła i nie zwierała nowej umowy z pozwaną. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, ponieważ po pierwsze, wstąpiła w najem po babce gdyż prowadziła z nią bowiem wspólne gospodarstwo domowa a zatem pozostawała z nią we wspólnym pożyciu, po drugie babka była zobowiązana do alimentowania pozwanej i po trzecie, służy jej roszczenie o zawarcie umowy najmu spornego lokalu na podstawie przepisów prawa miejscowego. Sąd ustalił i zaważył co następuje: 1. Stan faktyczny w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia był bezsporny wobec czego Sąd ustalił go na podstawie zgodnych oświadczeń stron i art. 230 k.p.c. W szczególności jasne było, że babka P. Z. wynajmowała od Gminy M. T. mieszkanie przy ulicy (...) i, że zmarła w marcu 2015r. Nie budziło też sporu, że P. Z. nie ma nikogo na utrzymaniu, pracuje i zarabia 1.800zł brutto, nie ma majątku ani miejsca, dokąd może się wyprowadzić oraz, że zamieszkała z u babki przed jej śmiercią. Oczywiste było też, że Gmina M. T. jest właścicielem lokalu, który pozwana zajmuje i nie zawarła z nią nowej umowy najmu po śmierci pierwszego najemcy. Sąd oddalił zatem wnioski dowodowe pozwanej, ponieważ miały za przedmiot okoliczności nieistotne ( art. 217 § 3 k.p.c. ). 2. Zgodnie z art. 691 § 1 k.c. w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w najem wstępują jego małżonek, konkubent, dzieci i osoby, którym najemca płacił alimenty pod warunkiem, że z nim stale zamieszkiwały. W braku wymienionych osób, zgodnie z art. 691 § 3 k.c. najem wygasa; dura lex, sed lex . Pozwana nie należeli do żadnej z kategorii osób wymienionych w powołanym na wstępie przepisie wobec czego nie wstąpili w umowę najmu a w konsekwencji stosunek prawny łączący powódkę i babkę pozwanej wygasł z chwilą jej śmierci. Zarzut pozwanej, że w najem jednak wstąpiła trafił w próżnię. Teza, że wnuk wstępuje w najem na podstawie art. 691 § 1 k.c. jest bowiem wykluczona na gruncie wykładni słownej tego unormowania. Powołany przepis, jak była już mowa, nie wymienia wnuków pośród osób kontynuujących najem po śmierci najemcy. Koncepcja pozwanej nie nadaje się do obrony także na gruncie wykładni historycznej. De lege derogata wnuki wstępowały bowiem w najem. Pod rządami art. 691 k.c. w pierwotnym brzmieniu jako osoby bliskie najemcy, później zaś, na podstawie art. 8 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ( tekst j. Dz. U. z 1998r., Nr 120, poz. 787 ze zm. ), jako zstępni najmemcy. Dodanie do kodeksu cywilnego ustawą z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego ( tekst. j. Dz. U. z 2016., poz. 1610 ., powoływanej dalej jako ustawa o ochronie praw lokatorów ) przepisu art. 691 § 1 k.c. w obowiązującym obecnie brzmieniu nie budzi wątpliwości, że nie dotyczy on wnuków najemcy. Także argument, że babka pozwanej była zobowiązana do jej alimentacji nie był skuteczny. Na gruncie 691 § 1 k.c. nie chodzi bowiem o objęcie osoby mieszkającej z najemcą abstrakcyjnym obowiązkiem alimentacyjnym, a zatem pozostawania w kręgu podmiotów wymienionych w art. 128 k.r. i o., lecz faktyczne dostarczanie mu środków utrzymania w ramach konkretnego, zaktualizowanego już, obowiązku alimentacyjnego. Pomijając fakt, że pozwana utrzymuje się sama i jest pełnoletnia, obowiązek alimentacyjny jej ojca wyprzedzał obowiązek alimentacyjny jej babki ( art. 129 § 1 in fine k.r. i o. ). Wreszcie absurdalna jest opinia, że termin pozostawania we wspólnym pożyciu, którym posługuje się art. 691 § 1 k.c. oznacza wyłączne prowadzenie gospodarstwa domowego. Słowo pożycie na gruncie języka polskiego oznacza bowiem utrzymywanie więzi cielesnej ( patrz Słownik Języka Polskiego, pod red. M. Szymczaka, tom II, Warszawa 1979, s. 895, który definiuje jako obcowanie fizyczne dwojga ludzi ). Z kolei pojęcie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego także ma utrwalone znaczenia tak w języku prawnym jak i prawniczym. Gdyby zatem ustawodawca chciał objąć hipotezą analizowanego unormowania prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, użyłby tego właśnie pojęcia. Skodo zaś posłużył się terminem pożycia, to miał na myśli coś więcej niż tylko wspólne gospodarowanie. Fakt, że doktrynie wyrażono odmienne zapatrywanie ( por. H. Ciepła [w:] G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Zychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania , tom 2, Warszawa 2009, s. 39 ) nic zaś nie zmienia rodząc jedynie zdumienie. Zwraca zaś uwagę, że autor nie przytacza za prezentowanym poglądem żadnych argumentów poza swoim przekonaniem. Jest on jednak oczywiście nieuzasadniony i sprzeczny z communis opinio , którą należy podzielić ( por. np. J. Panowicz – Lipska [w:] Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz pod red. M. Gutowskiego, Warszawa 2016, s. 789 i uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2012r., III CZP 65/12, OSN z 2013r., nr 5, poz. 57 ). 3. Z kolei z § 27 uchwały Rady Miasta T. z dnia 28 września 2006r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy M. T. ( tekst j. Dz. Urz. Woj. (...) z 2016r. poz. 1772. ) wynika, że w przypadku śmierci najemcy umowa najmu może być zawarta z pozostającymi w lokalu osobami innymi niż wymienione w art. 691 k.c. , które nie posiadają samodzielnego lokalu mieszkalnego, mieszkały z najemcą przez okres co najmniej trzech lat przed jego zgonem, spełniają kryterium dochodowe, a mianowicie osiągają w ciągu dwunastu poprzedzających miesięcy średni miesięczny dochód w przeliczeniu na członka gospodarstwa domowego nie przekraczający 85% najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym i pod warunkiem całkowitej spłaty istniejącego zadłużenia. Należy podkreślić, że istnieje zasadnicza różnica pomiędzy wstąpieniem w stosunek najmu, o którym mowa w art. 691 § 1 k.c. a zawarciem umowy najmu, przewidzianym w § 27 powołanej powyżej uchwały Rady Miasta T. . W pierwszym przypadku dochodzi bowiem do podmiotowej zmiany stron istniejącej umowy ex lege , w drugiej sytuacji, o nawiązanie zupełnie nowego stosunku prawnego. 3. W konsekwencji rozstrzygniecie było proste. Pozwana nie wstąpiła w najmem po zmarłam najemcy i do dnia zamknięcia rozprawy nie zawarła z powódką nowej umowy wobec czego nie miała skutecznego względem niej prawa, nadającego się do przeciwstawienia żądaniu windykacyjnemu. Właściciel może zaś żądać wydania rzeczy od osoby, która nią włada ( art. 222 § 2 k.c. ). Co ważne, z chwilą zakończenia najmu wygasają uprawnienia ustanowione przez wynajmującego ( art. 668 § 2 k.c. ) w tym zwłaszcza użyczenie. Pozwana korzystała natomiast ze spornego lokalu na tej zasadzie. Powództwo było więc uzasadnione. 4. Na marginesie rozważań pozostawić należało przy tym teoretyczny problem, czy przepis § 27 uchwały Rady Miasta T. , o której była mowa powyżej, rodzi roszczenie o zawarcie umowy, czy nie oraz faktyczny, jak długo pozwana mieszkała z babką przed jej śmiercią. Skoro bowiem do chwili zamknięcia rozprawy pozwana nie zawarła nowej umowy najmu a, wymienione kwestie nie miały znaczenia. Podkreślenia wymaga, że sąd ocenia stan sprawy na moment zamknięcia rozprawy ( art. 316 § 1 zd. 1 k.p.c. ). Z kolei wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na kolejny spór pomiędzy stronami był bezprzedmiotowy. Przepis art. 177 § 1 pkt. 1 k.p.c. pozwala bowiem zawiesić postępowanie do czasu zakończenia innego postępowania, które jest w toku. O sprawie w toku mowa może być zaś mowa dopiero od doręczenia odpisu pozwu pozwanemu ( art. 192 k.p.c. ). Pozwana złożyła zaś pozew w Sądzie dnia 21 grudnia 2016r. a zatem na dzień przed ogłoszeniem wyroku i nie został doręczony do czasu publikacji orzeczenia 5. Do rozważenia pozostawała jedynie kwestia lokalu socjalnego. Zgodnie z art. 14 ust. 1 zd. 1, 3 i 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu najemców do otrzymania lokalu socjalnego biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nich z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną. Sąd nie może przy tym orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego osób małoletnich, niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej i ich opiekunów, obłożnie chorych, emerytów i rencistów spełniających kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, formalnie bezrobotnych osób spełniającej przesłanki określone przez radę gminy w drodze uchwały. W konsekwencji Sąd ustalił, że pozwanej nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Pozwana jest bowiem dorosła, ma pracę i nie należy do żadnej z kategorii osób wymienionych powyżej. 6. O kosztach, orzeczono w myśl art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 k.p.c.