IACa 744/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń P. K. o odszkodowanie i zadośćuczynienie od Skarbu Państwa w związku z niesłusznym tymczasowym aresztowaniem jego ojca, J. K. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu oddalił powództwo, stwierdzając, że powód jako spadkobierca nie spełniał przesłanek z art. 556 kpk, który ogranicza prawo do odszkodowania do osób, które utraciły utrzymanie od zmarłego lub z mocy ustawy, a także że nie wykazał naruszenia własnych dóbr osobistych w postaci zerwania więzi rodzinnej. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację powoda, podzielając ustalenia faktyczne i prawne Sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy podkreślił, że art. 556 kpk stanowi lex specialis i wyłącza drogę cywilną dla tego typu roszczeń, a roszczenie o odszkodowanie w przypadku śmierci oskarżonego nie przechodzi na spadkobierców w sposób automatyczny i jest ograniczone do utraty utrzymania. Ponadto, sąd uznał, że powód odwiedzał ojca regularnie, a więzi rodzinne nie uległy zerwaniu, co wykluczało zasądzenie zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się również naruszenia art. 102 kpc w kwestii kosztów procesu, uznając, że powód, działając z pełnomocnikiem, powinien liczyć się z możliwością przegranej i związanymi z tym kosztami.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOgraniczenia w dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych przez spadkobierców po niesłusznie aresztowanych osobach, a także w zakresie ochrony dóbr osobistych związanych z więziami rodzinnymi.
Dotyczy specyficznej sytuacji śmierci osoby, która mogłaby dochodzić odszkodowania, oraz sytuacji, gdy powód nie wykazał utraty utrzymania lub naruszenia dóbr osobistych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spadkobierca może dochodzić od Skarbu Państwa zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez zmarłego wskutek niesłusznego tymczasowego aresztowania, na podstawie art. 556 kpk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do odszkodowania w przypadku śmierci oskarżonego przysługuje tylko tym, którzy utracili należne im utrzymanie od zmarłego lub z mocy ustawy, a roszczenie to nie przechodzi na spadkobierców w sposób automatyczny i nie obejmuje zadośćuczynienia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że art. 556 kpk stanowi lex specialis, który ogranicza krąg uprawnionych do odszkodowania i wyłącza możliwość dochodzenia zadośćuczynienia przez spadkobierców. Powód nie wykazał, aby utracił od ojca należne mu utrzymanie.
Czy naruszenie więzi rodzinnej wskutek tymczasowego aresztowania ojca stanowi naruszenie dóbr osobistych powoda, uzasadniające zasądzenie zadośćuczynienia na jego rzecz?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli powód utrzymywał kontakt z ojcem i więzi rodzinne nie uległy zerwaniu, a jedynie osłabieniu, nie można mówić o naruszeniu dóbr osobistych.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że powód regularnie odwiedzał ojca w areszcie, co pozwalało na utrzymanie kontaktu i obserwację jego stanu. Brak było podstaw do uznania, że więzi rodzinne zostały zerwane lub że powód doznał ujemnych skutków w sferze psychicznej uzasadniających zadośćuczynienie.
Czy w sprawie o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, w której powództwo zostało oddalone, sąd powinien zastosować art. 102 kpc i odstąpić od obciążania powoda kosztami procesu?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli powód działał z pełnomocnikiem i nie wykazał nadzwyczajnych okoliczności lub trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej odstąpienie od obciążenia kosztami.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że powód, decydując się na proces z profesjonalnym pełnomocnikiem, powinien był liczyć się z kosztami. Brak było podstaw do zastosowania art. 102 kpc, gdyż nie wykazano szczególnych okoliczności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa-Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu i Prezes Sądu Rejonowego w Stalowej Woli | organ_państwowy | pozwany |
| Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej | instytucja | pełnomocnik pozwanego |
| J. K. | osoba_fizyczna | ojciec powoda, podejrzany/oskarżony |
| J. W. (1) | osoba_fizyczna | współoskarżony |
| J. W. (2) | osoba_fizyczna | współoskarżony |
| (...) spółka jawna w S. | spółka | pokrzywdzony |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 556 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis określa warunki, na jakich spadkobiercy mogą dochodzić odszkodowania w przypadku śmierci oskarżonego, ograniczając je do utraty utrzymania i wyłączając drogę cywilną dla roszczeń o zadośćuczynienie.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów procesu od strony przegrywającej.
Pomocnicze
k.c. art. 446 § 3
Kodeks cywilny
Dotyczy zadośćuczynienia za krzywdę dla najbliższych członków rodziny zmarłego, jednak w niniejszej sprawie zastosowanie ma przepis szczególny k.p.k.
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący ochrony dóbr osobistych.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od obciążania strony kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy żądania ewentualnego.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 556 kpk jako lex specialis wyłącza możliwość dochodzenia przez spadkobierców zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez zmarłego wskutek niesłusznego aresztowania. • Powód nie wykazał utraty należnego mu utrzymania od ojca, co jest warunkiem dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 556 kpk. • Więzi rodzinne powoda z ojcem nie uległy zerwaniu, co wyklucza naruszenie dóbr osobistych i zasądzenie zadośćuczynienia. • Brak podstaw do zastosowania art. 102 kpc w kwestii kosztów procesu.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zadośćuczynienie za krzywdę ojca przeszło na powoda jako spadkobiercę na podstawie art. 445 § 3 kc. • Naruszenie więzi rodzinnej wskutek aresztowania ojca stanowiło naruszenie dóbr osobistych powoda. • Sąd pierwszej instancji błędnie ustalił wartość przedmiotu sporu, nie traktując żądania zadośćuczynienia za własną krzywdę jako ewentualnego. • Naruszenie art. 328 § 2 kpc przez niedokładne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. • Naruszenie art. 102 kpc przez obciążenie powoda kosztami procesu.
Godne uwagi sformułowania
Przepis ten stanowi lex specilais w stosunku do przepisów kodeksu cywilnego i droga cywilna dla tego rodzaju roszczeń została wyłączona. • Roszczenie o zadośćuczynienie jest ściśle związane z osobą pokrzywdzonego i tylko wyjątkowo może przejść na następców prawnych-co nie miało miejsca w sprawie. • Odczuwanie cierpienia w związku z widokiem ojca zrezygnowanego, osłabionego, pozbawionego woli życia nie oznacza, że prawo powoda do życia w rodzinie zostało naruszone. • Osoby wymienione w art.556kpk nie wstępują w prawa „pierwotnie uprawnionego” oskarżonego, który zmarł, lecz mają własne odrębne roszczenie.
Skład orzekający
Grażyna Demko
sprawozdawca
Marek Klimczak
przewodniczący
Małgorzata Moskwa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczenia w dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych przez spadkobierców po niesłusznie aresztowanych osobach, a także w zakresie ochrony dóbr osobistych związanych z więziami rodzinnymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji śmierci osoby, która mogłaby dochodzić odszkodowania, oraz sytuacji, gdy powód nie wykazał utraty utrzymania lub naruszenia dóbr osobistych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność dochodzenia odszkodowań za niesłuszne aresztowanie, szczególnie w kontekście śmierci osoby pokrzywdzonej i praw spadkobierców. Podkreśla znaczenie precyzyjnego formułowania roszczeń i wykazywania przesłanek prawnych.
“Czy spadkobierca odziedziczy prawo do odszkodowania za niesłuszne aresztowanie ojca? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 270 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.