I.1 Co 2608/24

sygn. akt I.1 Co 2608/24 (dawniej I.1 Co 690/24) POSTANOWIENIE 3 czerwca 2024 roku Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie w I Wydziale Cywilnym w Sekcji Egzekucyjnej w składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Janicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 3 czerwca 2024 roku w Warszawie sprawy z wniosku (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą we W. przeciwko A. S. i E. S. o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz następcy prawnego na skutek skargi wnioskodawcy z 25 marca 2024 roku na postanowienie referendarza sądowego z 5 marca 2024 r., I.1 Co 690/24 postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek o nadanie klauzuli wykonalności referendarzowi sądowemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania skargowego. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy oddalił wniosek o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz następcy prawnego wierzyciela na podstawie art. 788 § 3 k.p.c. , wskazując, że możliwe jest wszczęcie lub dalsze prowadzenie egzekucji na podstawie art. 8042 k.p.c. , i niczego nie zmienia potrzeba uzyskania przez następcę prawnego wierzyciela hipoteki przymusowej na nieruchomości dłużników. Wnioskodawca zaskarżył powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy referendarzowi sądowemu do ponownego rozpoznania. S ąd zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Nie ulegają wątpliwości dwie kwestie. Po pierwsze, że legitymację do wnioskowania o wydanie dalszego tytułu wykonawczego ma wyłącznie wierzyciel dysponujący pierwszym tytułem, czego dotyczy uchwała SN z 25.05.2023 r. (III CZP 151/22). Po drugie, że następca prawny wierzyciela może do wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji wykorzystać tytuł wydany poprzednikowi ( art. 8041 k.p.c. oraz art. 8042 k.p.c. ), i że w takiej sytuacji ustawodawca wyłączył możliwość wnioskowania przez niego o władny tytuł wykonawczy ( art. 788 § 3 k.p.c. ). Sąd nie podziela jednak przeprowadzonej przez referendarza sądowego wykładni prawa, w świetle której z powyższego wynika, że następca prawny wierzyciela, który ma potrzebę prowadzenia egzekucji na rzecz kilku osób lub przeciwko kilku osobom albo z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika, do czego nie wystarcza mu jeden (wydany poprzednikowi) tytuł wykonawczy (np. z uwagi na różne właściwości organów egzekucyjnych, w szczególności położenie nieruchomości dłużnika w różnych rewirach komorniczych), z przyczyn rzekomej luki prawnej, nie może tego uczynić. Taka wykładnia prawa nie może znaleźć aprobaty sądu z kilku względów. Po pierwsze dlatego, że prowadzi do podważenia autorytetu wymiaru sprawiedliwości, skoro wyroków sądowych w jej świetle może się nie dać efektywnie wykonać. Po drugie, ogranicza ochronę własności (w rozumieniu art. 64 Konstytucji RP ), nie realizując żadnej z wartości, o których mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP . Po trzecie, godzi w zasadę równości wobec prawa, różnicując cesjonariuszy pod względem stopnia przyznanej im ochrony prawnej na podstawie kryterium „czy ich cedent uzyskał dla siebie tytuł wykonawczy, czy nie”, które nie jest usprawiedliwione w świetle wypracowanego na gruncie art. 32 Konstytucji RP orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dot. cechy relewantnej. Po czwarte, nie uwzględnia tego, że „współdziałanie władz”, o którym mowa w preambule Konstytucji RP , powinno się wyrażać trudem przeprowadzenia takiej wykładni, która nie doprowadzi do wniosku o niedającej się uzupełnić w drodze wykładni luce prawnej, skutkującej odmową jednostce ochrony prawnej dochodzonej przed sądem. Przy wykładni art. 788 § 3 k.p.c. uwzględnić należy, że nakaz odmowy nadania klauzuli wykonalności na rzecz następcy prawnego wierzyciela nie został sformułowany bezwzględnie. Nie wyłączono bowiem możności uzyskania klauzuli wykonalności „jeśli poprzednikowi prawnemu wydano już tytuł wykonawczy”, a jedynie w razie „możliwości” wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wydanego poprzednikowi. Może zaistnieć sytuacja, w której poprzednikowi prawnemu wydano tytuł wykonawczy, a następca prawny nie ma możliwości na jego podstawie prowadzić egzekucji, w szczególności wówczas, gdy tytuł został utracony, jak również wówczas, gdy jest wykorzystywany w inny sposób (chociażby wykorzystano go do wpisania hipoteki przymusowej). Co więcej, ustawodawca przewidział, że mimo prawnej możliwości prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wydanego poprzednikowi, następca prawny wierzyciela może spotkać się z prawomocną odmową wszczęcia egzekucji, i nawet w takim wypadku (mimo że podlegającym kontroli sądu w trybie skargi na czynność komornika) umożliwił wnioskowanie o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz następcy prawnego wierzyciela. Rekapitulując tę część rozważań, należy dojść do wniosku, że art. 788 § 3 k.p.c. nie stanowi przepisu ograniczającego następcy prawnemu wierzyciela uzyskanie ochrony prawnej. Kieruje go jedynie na prostszą drogę, tak żeby odciążyć sądy od przeprowadzania postępowań klauzulowych w sytuacjach, gdy są one zbędne z uwagi na możność skorzystania z możliwości wynikających z art. 8041 k.p.c. oraz art. 8042 k.p.c. Nieprawidłowa jest zatem taka wykładnia ww. przepisu, w świetle której z powołaniem się na ten przepis ogranicza się stopień ochrony prawnej przyznanej przez system prawny wierzycielowi z tej tylko przyczyny, że jego poprzednik prawny uzyskał już na swoją rzecz klauzulę wykonalności. Z przyczyn wyżej wskazanych od stosującego art. 788 § 3 k.p.c. referendarza sądowego wymagać należy wnikliwego rozważenia, czy „możliwe jest na zasadach przewidzianych w art. 8041 i art. 8042 ” wszczęcie lub dalsze prowadzenie egzekucji. Namysł ten musi uwzględniać cel, który chce zrealizować następca prawny wierzyciela. Przykładowo, jeśli tenże następca prawny wskazuje, że chce wszcząć egzekucję z nieruchomości położonej w Krakowie, to nie można z powołaniem się na art. 788 § 3 k.p.c. odmówić mu nadania klauzuli wykonalności ze wskazaniem, że „możliwe jest dalsze prowadzenie egzekucji z nieruchomości znajdującej się w Warszawie”. Błędne jest bowiem takie wykładanie zawartego w ww. przepisie pojęcia „egzekucja”, że chodzi o „jakąkolwiek”, „bylejaką” egzekucję. Chodzi o możliwość wszczęcia (dalszego prowadzenia) takiej egzekucji, jaką chce wszcząć wierzyciel. Nie uszło uwadze sądu, że w niniejszym postępowaniu następca prawny wierzyciela chce nie tyle wszcząć lub dalej prowadzić egzekucję, a wpisać hipotekę przymusową (zabezpieczyć wierzytelność), i w tym celu potrzebuje tytułu wykonawczego. Celowo jednak wykładnię przeprowadzono w sposób ogólny, dotyczący modelowego (niekoniecznie statystycznie najczęściej występującego) przypadku. Jak chodzi o przeniesienie tej modelowej sytuacji (potrzeby prowadzenia egzekucji) na grunt występującej w niniejszej sprawie (potrzeby zabezpieczenia wierzytelności hipoteką przymusową), dokładnie ten sam problem występuje na gruncie art. 793 k.p.c. (w którym mowa wyłącznie o prowadzeniu egzekucji), i jest tam rozstrzygany na korzyść ochrony udzielanej wierzycielom (por. postanowienie SA w Krakowie z 12.12.2012 r., I ACz 1970/12, postanowienie SA w Krakowie z 24.02.2016 r., I ACz 264/16; por. też komentarz P. Sławickiego do art. 793 k.c. [w:] P. Sławicki, Postępowanie klauzulowe. Art. 776-795 k.p.c. Komentarz , Warszawa 2020). Z tych samych względów należy postąpić w ten sam sposób przy wykładni art. 788 § 3 k.p.c. , uznając, że sąd (referendarz sądowy) nie może odmówić nadania klauzuli wykonalności, jeśli nie jest możliwe wpisanie hipoteki przymusowej na podstawie tytułu wydanego poprzednikowi prawnemu wierzyciela, który w tym celu występuje o nadanie na jego rzecz klauzuli wykonalności. Pozostałe przesłanki będące przedmiotem kognicji sądu w postępowaniu klauzulowym nie budziły wątpliwości referendarza sądowego, nie budzą też wątpliwości sądu. Mając na uwadze powyższe, ponieważ w ocenie sądu zachodzą podstawy do nadania klauzuli wykonalności, sąd na podstawie art. 795 § 21 k.p.c. w zw. z art. 7673a § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpoznając wniosek o nadanie klauzuli wykonalności, referendarz sądowy zważy na ww. zagadnienia i dokona kompleksowej wykładni art. 788 § 3 k.p.c. , bacząc na jej skutki, nieograniczające się do pozornie błahej (nienaruszającej istoty prawa jakim jest wierzytelność) kwestii wpisania hipoteki przymusowej, ale rozciągające się na uniemożliwienie części cesjonariuszy prowadzenia egzekucji równolegle z kilku nieruchomości znajdujących się w różnych rewirach komorniczych. Rozważy też referendarz, czy nie jest możliwe znalezienie podstawy prawnej do oznaczania w tytule wykonawczym, którego wydanie wchodzi w grę w tym postępowaniu, celu oznaczonego przez wierzyciela we wniosku, i czy zabieg taki nie byłby celowy. Zarz ądzenia: 1. zakreślić sprawę w repertorium; 1. wpisać sprawę pod nowy numer w repertorium Co (sekcja), symbol 104p, skierować do referatu RSR T. Sadowskiego i przedstawić mu akta niezwłocznie po wykonaniu pkt. 3., bez oczekiwania na epo – celem ponownego rozpoznania wniosku o nadanie klauzuli wykonalności ; 2. odpis postanowienia doręczyć pełnomocnikowi wierzyciela. Warszawa, 3 czerwca 2024 roku asesor sądowy Mateusz Janicki