I1 C 3058/19 upr.
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) sp. z o.o. we W. wniósł pozew o zapłatę kwoty 12972,49 zł z tytułu niespłaconej pożyczki udzielonej pozwanemu M. T. Pozwany, który w trakcie postępowania został częściowo ubezwłasnowolniony, wniósł o oddalenie powództwa. Argumentował, że nie był świadomy prawnych skutków zobowiązania, a umowa zawierała klauzulę lichwiarską. Sąd, analizując stan faktyczny, ustalił, że pozwany, mimo że nie był jeszcze ubezwłasnowolniony w momencie zawierania umowy, już od dzieciństwa cierpiał na upośledzenie umysłowe, które uniemożliwiało mu świadome i swobodne podejmowanie decyzji finansowych. Opierając się na opinii biegłych z postępowania o ubezwłasnowolnienie, sąd uznał umowę pożyczki za nieważną na podstawie art. 82 Kodeksu cywilnego, ponieważ pozwany znajdował się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. W związku z tym powództwo o zapłatę zostało oddalone. Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 3600 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność czynności prawnych osób z zaburzeniami psychicznymi lub upośledzeniem umysłowym, nawet przed formalnym ubezwłasnowolnieniem.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące stanu psychicznego pozwanego i ocena dowodów (opinia biegłych) są kluczowe dla zastosowania art. 82 KC.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa pożyczki zawarta przez osobę, która w momencie jej zawierania nie była ubezwłasnowolniona, ale cierpiała na upośledzenie umysłowe uniemożliwiające świadome podejmowanie decyzji finansowych, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka jest nieważna na podstawie art. 82 Kodeksu cywilnego, ponieważ osoba ta znajdowała się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłych, która wykazała, że pozwany, mimo braku formalnego ubezwłasnowolnienia w momencie zawarcia umowy, od dzieciństwa cierpiał na upośledzenie umysłowe, które uniemożliwiało mu świadomą ocenę skutków decyzji finansowych. Stan ten wyłączał możliwość świadomego i swobodnego powzięcia decyzji o zaciągnięciu zobowiązania.
Czy sąd jest związany żądaniem pozwu w sytuacji, gdy umowa stanowiąca podstawę roszczenia jest nieważna z mocy prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest związany żądaniem pozwu i nie może orzekać o czymś więcej lub o czymś innym, niż obejmuje żądanie, nawet jeśli umowa jest nieważna.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił zasadę związania żądaniem pozwu (art. 321 § 1 KPC) oraz zasadę dyspozycyjności stron. Wobec braku modyfikacji powództwa przez powoda, sąd nie rozstrzygał o zwrocie świadczenia nienależnego, a jedynie oddalił powództwo w oparciu o art. 82 KC.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| M. T. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
KC art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.
Pomocnicze
KC art. 15
Kodeks cywilny
Osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych.
KC art. 17
Kodeks cywilny
Potrzeba zgody przedstawiciela ustawowego do ważności czynności prawnej.
KC art. 18 § 1
Kodeks cywilny
Potrzeba zgody przedstawiciela ustawowego do ważności czynności prawnej.
KC art. 20
Kodeks cywilny
Rozporządzanie zarobkiem przez osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych.
KC art. 21
Kodeks cywilny
Rozporządzanie przedmiotami oddanymi do swobodnego użytku.
KC art. 22
Kodeks cywilny
Rozporządzanie przedmiotami oddanymi do swobodnego użytku.
KPC art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu żądaniem pozwu.
KPC art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu.
KPC art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
KPC art. 177 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zawieszenie postępowania.
KC art. 405
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie.
KC art. 409
Kodeks cywilny
Wygaszenie obowiązku zwrotu korzyści.
KC art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie nienależne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji o zaciągnięciu pożyczki z powodu upośledzenia umysłowego.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda o zapłatę pożyczki. • Ważność umowy pożyczki zawartej przed ubezwłasnowolnieniem.
Godne uwagi sformułowania
stan wyłączający świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli • niezdolność do planowania wydatków, osłabiony krytycyzm i podatność na sugestie innych osób • nie zdaje sobie sprawy z wagi podejmowanych zobowiązań finansowych i ich konsekwencji
Skład orzekający
Ilona Będźkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność czynności prawnych osób z zaburzeniami psychicznymi lub upośledzeniem umysłowym, nawet przed formalnym ubezwłasnowolnieniem."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące stanu psychicznego pozwanego i ocena dowodów (opinia biegłych) są kluczowe dla zastosowania art. 82 KC.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak prawo chroni osoby z zaburzeniami psychicznymi, nawet jeśli nie są jeszcze formalnie ubezwłasnowolnione, przed niekorzystnymi decyzjami finansowymi. Podkreśla znaczenie opinii biegłych w ocenie zdolności do czynności prawnych.
“Czy pożyczka zawarta przez osobę z upośledzeniem umysłowym jest ważna? Sąd Rejonowy w Gdyni odpowiada!”
Dane finansowe
WPS: 12 972,49 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.