I1 C 2832/18 upr.

Sąd Rejonowy w GdyniGdynia2019-07-10
SAOSCywilnezobowiązaniaŚredniarejonowy
nieważność czynności prawnejbezpodstawne wzbogaceniezdolność do czynności prawnychumowa pożyczkiprzelew wierzytelnościpomoc prawna z urzędukoszty procesu

Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powodów 3.000 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia, uznając umowę pożyczki za nieważną z powodu stanu psychicznego pozwanej.

Powodowie domagali się zapłaty od pozwanej kwoty ponad 5.500 zł z tytułu umowy pożyczki, która została im przelana. Pozwana zaprzeczyła zawarciu umowy. Sąd, opierając się na opinii biegłego, ustalił, że pozwana w momencie podpisywania umowy była w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji, co czyniło umowę nieważną. W związku z tym powodowie zmienili podstawę roszczenia na bezpodstawne wzbogacenie, a sąd zasądził 3.000 zł, oddalając powództwo w pozostałej części. Pozwanej przyznano zwolnienie z kosztów procesu ze względu na jej trudną sytuację życiową.

Sprawa dotyczyła roszczenia powodów o zapłatę kwoty ponad 5.500 zł od pozwanej, wywodzonego pierwotnie z umowy pożyczki, która została im przelana przez pierwotnego pożyczkodawcę. Pozwana zaprzeczyła zawarciu umowy pożyczki. W toku postępowania, po ustaleniu na podstawie opinii biegłego psychiatry, że pozwana w momencie podpisywania umowy była w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli, powodowie zmienili podstawę prawną powództwa na bezpodstawne wzbogacenie, ograniczając żądanie do kwoty 3.000 zł wraz z odsetkami. Sąd uznał umowę pożyczki za nieważną na podstawie art. 82 k.c. i uwzględnił powództwo w zmienionej części, zasądzając 3.000 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c. Powództwo w pozostałej części zostało oddalone. Sąd odstąpił od obciążania pozwanej kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c. ze względu na jej szczególnie uzasadnioną sytuację życiową i materialną (choroba psychiczna, eksmisja, niski dochód). Koszty postępowania w pozostałej części zostały rozdzielone między powodów a Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, umowa taka jest nieważna na podstawie art. 82 k.c.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na opinii biegłego psychiatry, która jednoznacznie stwierdziła, że pozwana w momencie podpisywania umowy była w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Opinia ta nie była kwestionowana przez strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

częściowe uwzględnienie powództwa

Strona wygrywająca

G. C., A. Z., A. G. (w części)

Strony

NazwaTypRola
G. C.osoba_fizycznapowód
A. Z.osoba_fizycznapowód
A. G.osoba_fizycznapowód
Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe (...) Spółka Cywilnaspółkapowód
M. S.osoba_fizycznapozwana
K. T.inneradca prawny (pomoc prawna z urzędu)

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 82

Kodeks cywilny

Oświadczenie woli złożone przez pozwaną poprzez podpisanie się pod treścią umowy pożyczki w dniu 31 października 2017 r. należało uznać za nieważne z powodu stanu wyłączającego świadome i swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Przesłanki do uwzględnienia powództwa w części istniejącego u pozwanej wzbogacenia kosztem powodów.

k.c. art. 481 § 1

Kodeks cywilny

Zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 3.000 zł.

Pomocnicze

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Odstąpienie od obciążania pozwanej kosztami procesu ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik sporu w zakresie kosztów procesu.

k.p.c. art. 108

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Obowiązek udowadniania faktów i twierdzeń przez stronę wywodzącą z nich skutki prawne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieważność umowy pożyczki z powodu braku świadomości i swobody podejmowania decyzji przez pozwaną w momencie jej zawierania. Istnienie bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej kosztem powodów.

Odrzucone argumenty

Roszczenie oparte na ważności umowy pożyczki (w pierwotnej wysokości).

Godne uwagi sformułowania

w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji i wyrażanie woli oświadczenie woli złożone przez pozwaną poprzez podpisanie się pod treścią umowy pożyczki [...] należało uznać za nieważne pozwana bez podstawy prawnej uzyskała ich kosztem korzyść majątkową szczególnie uzasadnione okoliczności w postaci bardzo ciężkiej sytuacji materialnej i życiowej

Skład orzekający

Piotr Jędrzejewski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 82 k.c. w kontekście zdolności do czynności prawnych przy zawieraniu umów, zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w przypadku nieważności umowy, a także stosowanie art. 102 k.p.c. w przypadku trudnej sytuacji życiowej strony."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego ze stanem psychicznym pozwanej w momencie podpisywania umowy. Opinia biegłego była kluczowa dla rozstrzygnięcia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważna jest zdolność do czynności prawnych przy zawieraniu umów i jak sąd może chronić osoby w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli pierwotnie zgodziły się na pewne zobowiązania.

Choroba psychiczna unieważniła umowę pożyczki – sąd chroni słabszych.

Dane finansowe

WPS: 5509,92 PLN

bezpodstawne wzbogacenie: 3000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: I1 C 2832/18 upr. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lipca 2019 r. Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny Sekcja d/s rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Piotr Jędrzejewski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Maja Żyrek po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2019 r. w Gdyni na rozprawie sprawy z powództwa G. C. , A. Z. i A. G. (1) jako wspólników spółki cywilnej – Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe (...) Spółka Cywilna przeciwko M. S. o zapłatę I. Zasądza od pozwanej M. S. na rzecz powodów G. C. , A. Z. i A. G. (1) jako wspólników spółki cywilnej – Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe (...) Spółka Cywilna kwotę 3.000 zł (trzy tysiące złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty. II. Oddala powództwo w pozostałej części. III. Odstępuje od obciążania pozwanej kosztami procesu. IV. Zasądza od powodów G. C. , A. Z. i A. G. (1) jako wspólników spółki cywilnej – Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe (...) Spółka Cywilna na rzecz radcy prawnego K. T. kwotę 664,20 zł (sześćset sześćdziesiąt cztery złote dwadzieścia groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu. V. Nakazuje ściągnął od powodów G. C. , A. Z. i A. G. (1) jako wspólników spółki cywilnej – Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe (...) Spółka Cywilna na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 446,18 zł (czterysta czterdzieści sześć złotych osiemnaście groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów procesu, tymczasowo wyłożonych przez Skarb Państwa. VI. Zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni na rzecz radcy prawnego K. T. kwotę 811,80 zł (osiemset jedenaście złotych osiemdziesiąt groszy)tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu. Zarządzenia: 1. Odnotować i zakreślić w Rep. C 2. Akta z wpływem lub za 21 dni UZASADNIENIE (Powodowie) G. C. , A. Z. i A. G. (2) wnieśli o zasądzenie solidarnie od M. S. (pozwanej) kwoty 5.509,92 zł oraz odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania. Pozwana złożyła sprzeciw od nakazu zapłaty, w którym wniosła o oddalenie powództwa wskazując, że nie zawierała żadnej umowy pożyczki. Powodowie w trakcie postępowania zmienili podstawę prawną powództwa wskazując, iż wobec ustalenia, że pozwana w trakcie podpisywania umowy nie była w stanie świadomie ani swobodnie podjac decyzji i wyrazić swojej woli jako podstawę roszczenia wskazali bezpodstawne wzbogacenie. Jednocześnie powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kwotę 3.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 marca 2018 r. do dnia zapłaty. USTALENIA FAKTYCZNE 1. W dniu 31 października 2017 r. pozwana podpisała się pod treścią umowy pożyczki gotówkowej, której stroną była (...) Spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w T. i pozwana. W ramach te umowy pozwana otrzymała kwotę 3.000 zł. Dowód : umowa k. 19-21 2. W dniu 2 listopada 2017 r. wierzytelność z powyższej umowy została w drodze umowy przelewu wierzytelności przelana na powodów. Dowód : umowa k. 22 3. Na podstawie opinii biegłego ustalono że w momencie podpisywania umowy pozwana była w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji i wyrażanie woli. Dowód: opinia biegłego psychiatry – k. 52-57 4. Na konto pozwanej w dniu 31 października 2017 r. przelano kwotę 3.000 zł. Dowód: potwierdzenie transakcji – k. 60 OCENA DOWODÓW 5. Sąd odmówił dania wiary dowodowi w postaci umowy pożyczki na okoliczność skutecznego jej zawarcia, a także istnienia i wysokości wierzytelności przez nią stwierdzonej, której zapłaty pierwotnie domagali się powodowie. ROZWAŻANIA PRAWNE 1. Powództwo zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. 2. Na powodzie spoczywał obowiązek udowadniania faktów i twierdzeń skoro wywodził z tychże faktów skutki prawne, określoną w dyspozycji art. 6 k.c. , sąd uznał, iż to rzeczą powoda było dążyć do zgromadzenia i przedstawienia Sądowi należytego rodzaju dowodów. Wszelkie zatem zaniechania podejmowania takich działań przez powoda, jego ewentualne zaniedbania i przeoczenia, stanowią zarazem wyraz woli strony powodowej i pociągać muszą za sobą niekorzystne dla niej skutki procesowe. 4. Umowa pożyczki na którą powoływali się powodowie została podpisana w okresie, w którym pozwana przewlekle chorowała psychicznie, co zostało ustalone na podstawie opinii biegłego psychiatry i w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Powodowało to, że zgodnie z art. 82 k.c. oświadczenie woli złożone przez pozwaną poprzez podpisanie się pod treścią umowy pożyczki w dniu 31 października 2017 r. należało uznać za nieważne. Opinia biegłego psychiatry, na podstawie której Sąd ustalił okoliczności podpisania umowy przez pozwaną, nie była kwestionowana przez strony. 5. Wobec powyższego powodowie zmienili wysokość i podstawę prawną roszczenia. Wskazali, iż pozwana bez podstawy prawnej uzyskała ich kosztem korzyść majątkową w kwocie 3.000 zł. 6. Zmiana powództwa w tym zakresie zdaniem Sądu była dopuszczalna, gdyż opierała się na tym samym stanie faktycznym co zaprezentowany w pozwie. 7. Pozwana zakwestionowała ważność i istnienie roszczenia w wysokości wskazanej w pozwie, jednak w ocenie Sądu powód wykazał, że w dniu 31 października 2017 r. na konto pozwanej na podstawie nieważnej umowy pożyczki. Pozwana w odpowiedzi na modyfikacje roszczenia przez powodów nie przestawiła żadnych dowód ani twierdzeń, które stałyby w sprzeczności z tym ustaleniem sądu. Ponieważ strona pozwana nie powołała się na żadne przesłanki z art. 411 k.c. , jak również skutecznie nie zakwestionowała legitymacji czynnej powoda (ogólne wnioski o oddalenie powództwa i nieobciążanie strony kosztami procesu składana przez stronę reprezentowaną przez zawodowego pełnomocnika takich zarzutów nie stanowią) Sad uznał, iż zostały spełnione przesłanki do uwzględnienia powództwa w części istniejącego u pozwanej wzbogacenia kosztem powodów. 8. Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części kwoty 3.000 zł oraz odsetek ustawowych od tej kwoty od daty wytoczenia przez powodów powództwa. 9. Okoliczność, że między stronami nie doszło do zawarcia umowy pożyczki została przyznana przez obie strony w toku procesu, o czym Sąd orzekł w pkt. I wyroku na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c. 10. W pozostałej części Sąd oddalił powództwo, gdyż powodowie mimo jego modyfikacji i faktycznego ograniczenia do kwoty 3.000 zł z odsetkami ustawowymi nie cofnęli powództwa w kwocie przekraczającej to żądanie. Żądanie w pierwotnej wysokości, którego podstawę stanowić miała zawarta umowa w takiej formie nie było zasadne i podlegało oddaleniu na mocy art. 6 k.c. 11. W pkt. III wyroku Sąd odstąpił od obciążania pozwanej kosztami procesu zgodnie z art. 102 k.p.c , gdyż uznał że po stronie pozwanej wystąpiły szczególnie uzasadnione okoliczności w postaci bardzo ciężkiej sytuacji materialnej i życiowej: eksmisja pozwanej z mieszkania, niski dochód pozwanej na który składa się jedynie otrzymywana przez pozwaną renta, choroba psychiatryczna pozwanej. Okoliczności te były jednocześnie podstawą do wyznaczenia pełnomocnika z urzędu dla pozwanej i nie były kwestionowane przez stronę powodową. 12. O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sporu na podstawie art. 98 k.p.c. i art. 108 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c. , obciążając nimi stosunkowo stronę powodową i Skarb Państwa, a udział strony powodowej w kosztach postępowania wynika ze stosunku niezasądzonej na jego rzecz kwoty roszczenia do pierwotnej kwoty roszczenia, której zapłaty niesłusznie domagał się powód, gdyż w tej części przegrał proces.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI