I ZSK 6/22

Sąd Najwyższy2023-12-19
SNinneodpowiedzialność zawodowa sędziówŚrednianajwyższy
odpowiedzialność dyscyplinarnasędziachoroba psychicznapoczytalnośćumorzenie postępowaniaSąd Najwyższyprawo o ustroju sądów powszechnychKodeks karny

Sąd Najwyższy umorzył postępowanie dyscyplinarne przeciwko sędziemu w stanie spoczynku, uznając brak popełnienia deliktów dyscyplinarnych z powodu choroby psychicznej lub znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę dyscyplinarną przeciwko sędziemu A. C. zarzucając jej podrobienie dokumentu, poświadczenie nieprawdy w protokołach rozpraw oraz nakłanianie do poświadczenia nieprawdy. Postępowanie karne dotyczące tych samych czynów zostało umorzone z powodu stwierdzenia przez biegłych psychiatrów, że podejrzana działała w stanie zniesionej poczytalności z powodu choroby psychicznej. Sąd Najwyższy, stosując odpowiednio przepisy Kodeksu karnego, umorzył postępowanie dyscyplinarne w zakresie czynów z pkt 1 i 2 z powodu braku popełnienia deliktu dyscyplinarnego, a w zakresie czynu z pkt 3 z powodu znikomej społecznej szkodliwości.

Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej rozpoznał sprawę dyscyplinarną przeciwko sędziemu A. C. w stanie spoczynku, zarzucając jej trzy delikty dyscyplinarne związane z podrobieniem wyroku, poświadczeniem nieprawdy w protokołach rozpraw oraz nakłanianiem do tego innych osób. Postępowanie karne dotyczące tych samych czynów zostało wcześniej umorzone. W odniesieniu do czynów z punktów 1 i 2, prokurator umorzył śledztwo prawomocnym postanowieniem z dnia 4 maja 2020 roku, opierając się na opinii biegłych psychiatrów, którzy stwierdzili, że podejrzana w chwili popełnienia czynów miała zniesioną poczytalność z powodu choroby psychicznej. Sąd Najwyższy, stosując odpowiednio art. 31 § 1 k.k. do postępowania dyscyplinarnego, uznał, że choroba psychiczna wyłącza odpowiedzialność dyscyplinarną i umorzył postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. W odniesieniu do czynu z punktu 3, Sąd Najwyższy ustalił, że jego społeczna szkodliwość jest znikoma, ponieważ uchybienia nie miały istotnego znaczenia, rozprawy faktycznie się odbyły, a protokoły zostały sprostowane. Dodatkowo, sąd wskazał, że choroba psychiczna mogła również występować w chwili popełnienia tego czynu, co dodatkowo uzasadniałoby brak odpowiedzialności. W konsekwencji, Sąd Najwyższy umorzył postępowanie dyscyplinarne w całości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli choroba psychiczna wyłączała zdolność rozpoznania znaczenia czynów lub pokierowania postępowaniem.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zastosował odpowiednio art. 31 § 1 k.k., zgodnie z którym osoba działająca z powodu choroby psychicznej w stanie wyłączającym poczytalność nie popełnia przestępstwa, a tym samym deliktu dyscyplinarnego. Opinie biegłych psychiatrów potwierdziły, że obwiniona sędzia działała w stanie zniesionej poczytalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzenie postępowania dyscyplinarnego

Strona wygrywająca

A. C.

Strony

NazwaTypRola
A. C.osoba_fizycznaobwiniona (sędzia Sądu Rejonowego w C. w stanie spoczynku)
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w L.organ_państwowyoskarżyciel

Przepisy (12)

Główne

p.u.s.p. art. 107 § § 1

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych

Dotyczy odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów.

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Umorzenie postępowania wobec stwierdzenia, że sprawca nie popełnił czynu zabronionego (np. z powodu braku winy).

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania karnego

Umorzenie postępowania wobec stwierdzenia znikomej społecznej szkodliwości czynu.

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 10

Kodeks postępowania karnego

Umorzenie postępowania z powodu braku wymaganego zezwolenia na ściganie.

k.k. art. 31 § § 1

Kodeks karny

Wyłączenie przestępności czynu z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych, które uniemożliwiło rozpoznanie znaczenia czynu lub pokierowanie postępowaniem.

Pomocnicze

p.u.s.p. art. 128

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych

Stosowanie przepisów k.k. i k.p.k. w postępowaniu dyscyplinarnym.

k.k. art. 271 § § 1

Kodeks karny

Fałszowanie dokumentów.

k.k. art. 231 § § 1

Kodeks karny

Nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego.

k.k. art. 18 § § 2

Kodeks karny

Podżeganie do popełnienia czynu zabronionego.

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Zasada absorpcji przy zbiegu przepisów.

k.k. art. 12

Kodeks karny

Czyn ciągły.

k.p.k. art. 404 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Prowadzenie rozprawy odroczonej w dalszym ciągu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Choroba psychiczna obwinionej sędzi wyłączająca poczytalność w chwili popełnienia czynów. Znikomy stopień społecznej szkodliwości jednego z zarzucanych czynów. Zastosowanie art. 31 § 1 k.k. do postępowania dyscyplinarnego.

Godne uwagi sformułowania

w chwili czynów podejrzana A. C. miała zniesioną poczytalność stopień jego szkodliwości społecznej jest znikomy choroba psychiczna wyłącza jej odpowiedzialność zarówno za przypisane jej w postępowaniu karnym czyny zabronione, jak i pokrywające się z nimi delikty zarzucane jej w niniejszym postępowaniu dyscyplinarnym

Skład orzekający

Marek Motuk

przewodniczący, sprawozdawca

Marek Dobrowolski

członek

Arkadiusz Sopata

ławnik

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Stosowanie przepisów o niepoczytalności (art. 31 § 1 k.k.) w postępowaniu dyscyplinarnym wobec sędziów oraz ocena społecznej szkodliwości czynu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziego w stanie spoczynku i konkretnych ustaleń biegłych psychiatrów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego, a kluczowe znaczenie ma tu kwestia niepoczytalności spowodowanej chorobą psychiczną, co jest zagadnieniem o szerszym znaczeniu prawnym i społecznym.

Choroba psychiczna sędziego jako podstawa do umorzenia postępowania dyscyplinarnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I ZSK 6/22
POSTANOWIENIE
Dnia 19 grudnia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Motuk (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Marek Dobrowolski
‎
Ławnik SN Arkadiusz Sopata
Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Szczegot
przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym
‎
w L. SSR J. C. oraz
sędzi Sądu Rejonowego w C. w stanie spoczynku A. C. i jej obrońcy,
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na rozprawie w dniach: 30 maja, 16 listopada i 19 grudnia 2023 r.
sprawy dyscyplinarnej A. C. sędziego Sądu Rejonowego w C. w stanie spoczynku
obwinionej o to, że:
1. w dniu 14 lutego 2014 r we W. woj. l. podrobiła dokument w postaci wyroku w sprawie […] Sądu Rejonowego w C. w ten sposób, że dokument ten sporządziła określając datę jego powstania na dzień 10 lutego 2014 roku oraz podpisała go pomimo tego, że wyrok w tej sprawie w dniu 10 lutego 2014 roku nie zapadł, gdyż rozprawa w sprawie […] Sądu Rejonowego w C. została odroczona do dnia 21 marca 2014 roku, a następnie tak podrobiony dokument załączyła do akt sprawy jako prawdziwy,
tj. o czyn z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.)
2. w dniu 26 lutego 2014 roku w W. woj.
[…],
jako funkcjonariusz publiczny - sędzia, a więc osoba uprawniona do wystawienia dokumentu w postaci protokołu rozprawy w przydzielonej jej do rozpoznania sprawie […] Sądu Rejonowego w C., poświadczyła nieprawdę w protokole rozprawy z dnia 10 lutego 2014 roku w wymienionej wyżej sprawie poprzez wskazanie, że:
- „Sąd postanowił przeprowadzić rozprawę,”
- „protokolant odczytał wniosek o ukaranie,”
- „Sąd postanowił odczytać wyjaśnienia obwinionego, które odczytała Przewodnicząca,”
- „Sąd postanowił odczytać zeznania świadka, które odczytała Przewodnicząca,”
- „Sąd postanowił uprzedzić o możliwości zakwalifikowania czynu z aktu oskarżenia
‎
z innego przepisu,”
- „Sąd postanowił uznać za ujawnione określone dowody,”
- „po sporządzeniu został w sprawie ogłoszony wyrok, którego odpis zarządzono doręczyć „obwinionemu”,”
podczas, gdy żadna z wymienionych czynności nie miała faktycznie miejsca, gdyż rozprawa w sprawie […] została odroczona do dnia 21 marca 2014 roku,
tj. o czyn z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.)
3. w dniu 23 czerwca 2014 roku w W. woj.
[…],
działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, poświadczyła nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne w protokołach rozpraw w sprawach Sądu Rejonowego w C., IX Wydziału Zamiejscowego we W.: […], w ten sposób, że:
- w protokole rozprawy z dnia 13 czerwca 2014 roku w sprawie […] zapisania, iż „Sąd postanowił na podstawie art. 404 § 2 k.p.k. prowadzić rozprawę odroczoną w dalszym ciągu, postanowienie powyższe ogłoszono, sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy prokuratora o dopuszczenie dowodu z opinii oraz postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody z opinii oraz postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody na kartach: 4, 11-11v, 16, 18-20v, 21-22v, 23-31v, 32-40, 41-43, 44-46, 47-47v, 48-54, 54v-55v, 70-73, 98, 100-101v, 103-105, 108-109, 132-133, 137-143v, 160-161v, 175, 193-200, 200a, 200b, 200c, 201-228, 247a-247d, 248-249v, 261, 507-509, 581-583, 592, 593-593v, 594-596, 630- 631, 793-794v, 818-819”,
- w protokole rozprawy z dnia 23 czerwca 2014 roku w sprawie […] zapisania, iż „Na pytanie przewodniczącej strony nie domagały się odczytywania dowodów zgromadzonych w sprawie oraz Sąd postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody na kartach: 1-9, 13, 21, 23, 28, 29, 30-30v, 31, 33, 49, 85”,
- w protokole rozprawy z dnia 23 czerwca 2014 roku w sprawie […] zapisania, iż „Na pytanie przewodniczącej strony nie domagały się odczytywania dowodów zgromadzonych w sprawie oraz Sąd postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody na kartach: 1-8v, 10-11, 18, 20-22v, 28, 42”,
- w protokole rozprawy z dnia 23 czerwca 2014 roku w sprawie […], iż „Na pytanie przewodniczącej strony nie domagały się odczytywania dowodów zgromadzonych w sprawie oraz Sąd postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody na kartach: 1-3v, 7-9v, 13-16”
podczas, gdy wskazane wyżej zdarzenia procesowe nie miały miejsca, jednocześnie chcąc, by inne ustalone osoby, tj. protokolanci uczestniczący w rozprawach we wskazanych dniach w tych sprawach, poświadczyli nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, nakłaniała ich do tego
tj. o czyn z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.)
postanowi
ł
1. na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy
‎
z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.) umorzyć postępowanie dyscyplinarne przeciwko A. C. - sędzi Sądu Rejonowego w C. w stanie spoczynku, o zarzucane jej delikty dyscyplinarne
‎
z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.) opisane wyżej w pkt 1 – 2, wobec stwierdzenia, iż sprawczyni nie popełniła wymienionych wyżej deliktów dyscyplinarnych;
2. na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy
‎
z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.) umorzyć postępowanie dyscyplinarne przeciwko A. C. - sędzi Sądu Rejonowego w C. w stanie spoczynku, o zarzucany jej delikt dyscyplinarny
‎
z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.) opisany wyżej w pkt 3, wobec stwierdzenia, iż stopień jego szkodliwości społecznej jest znikomy.
UZASADNIENIE
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego dla Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego w L. wystąpił do Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w L. z wnioskiem o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej przeciwko A. C. - sędzi Sądu Rejonowego w C. – obecnie w stanie spoczynku, o czyny polegające na tym, że:
1.
w dniu 14 lutego 2014 r w W. woj.
[…]
podrobiła dokument
‎
w postaci wyroku w sprawie […] Sądu Rejonowego w C. w ten sposób, że dokument ten sporządziła określając datę jego powstania na dzień
‎
10 lutego 2014 roku oraz podpisała go pomimo tego, że wyrok w tej sprawie
‎
w dniu 10 lutego 2014 roku nie zapadł, gdyż rozprawa w sprawie […] Sądu Rejonowego w C. została odroczona do dnia 21 marca 2014 roku,
‎
a następnie tak podrobiony dokument załączyła do akt sprawy jako prawdziwy,
tj. o czyn z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.);
2.
w dniu 26 lutego 2014 roku w W. woj.
[…]
, jako funkcjonariusz publiczny - sędzia, a więc osoba uprawniona do wystawienia dokumentu w postaci protokołu rozprawy w przydzielonej jej do rozpoznania sprawie […] Sądu Rejonowego w C., poświadczyła nieprawdę w protokole rozprawy z dnia 10 lutego 2014 roku w wymienionej wyżej sprawie poprzez wskazanie, że:
- „Sąd postanowił przeprowadzić rozprawę,”
- „protokolant odczytał wniosek o ukaranie,”
- „Sąd postanowił odczytać wyjaśnienia obwinionego, które odczytała Przewodnicząca,”
- „Sąd postanowił odczytać zeznania świadka, które odczytała Przewodnicząca,”
- „Sąd postanowił uprzedzić o możliwości zakwalifikowania czynu z aktu oskarżenia z innego przepisu,”
- „Sąd postanowił uznać za ujawnione określone dowody,”
- „po sporządzeniu został w sprawie ogłoszony wyrok, którego odpis zarządzono doręczyć „obwinionemu”,”
podczas, gdy żadna z wymienionych czynności nie miała faktycznie miejsca, gdyż rozprawa w sprawie […] została odroczona do dnia 21 marca 2014 roku,
tj. o czyn z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.);
3.
w dniu 23 czerwca 2014 roku w W. woj.
[…]
, działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, poświadczyła nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne w protokołach rozpraw w sprawach Sądu Rejonowego w C., IX Wydziału Zamiejscowego w W.: […], w ten sposób, że:
- w protokole rozprawy z dnia 13 czerwca 2014 roku w sprawie […] zapisania, iż „Sąd postanowił na podstawie art. 404 § 2 k.p.k. prowadzić rozprawę odroczoną w dalszym ciągu, postanowienie powyższe ogłoszono, sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy prokuratora o dopuszczenie dowodu z opinii oraz postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody z opinii oraz postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody na kartach 4, 11-11v, 16, 18-20v, 21-22v, 23-31v, 32-40, 41-43, 44-46, 47-47v, 48-54, 54v-55v, 70-73, 98, 100-101v, 103-105, 108-109, 132-133, 137-143v, 160-161v, 175, 193-200, 200a, 200b, 200c, 201-228, 247a-247d, 248-249v, 261, 507-509, 581-583, 592, 593-593v, 594-596, 630- 631, 793-794v, 818-819”,
- w protokole rozprawy z dnia 23 czerwca 2014 roku w sprawie […] zapisania, iż „Na pytanie przewodniczącej strony nie domagały się odczytywania dowodów zgromadzonych w sprawie oraz Sąd postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody na kartach: 1-9, 13, 21, 23, 28, 29, 30-30v, 31, 33, 49, 85”,
- w protokole rozprawy z dnia 23 czerwca 2014 roku w sprawie […] zapisania, iż „Na pytanie przewodniczącej strony nie domagały się odczytywania dowodów zgromadzonych w sprawie oraz Sąd postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody na kartach: 1-8v, 10-11, 18, 20-22v, 28, 42”,
- w protokole rozprawy z dnia 23 czerwca 2014 roku w sprawie […], iż „Na pytanie przewodniczącej strony nie domagały się odczytywania dowodów zgromadzonych w sprawie oraz Sąd postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody na kartach: 1-3v, 7-9v, 13-16”
podczas, gdy wskazane wyżej zdarzenia procesowe nie miały miejsca, jednocześnie chcąc, by inne ustalone osoby, tj. protokolanci uczestniczący w rozprawach we wskazanych dniach w tych sprawach, poświadczyli nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, nakłaniała ich do tego
tj. o czyn z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.)
Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w
[…]
postanowieniem z dnia
‎
5 kwietnia 2019 roku, sygn. akt […], stwierdził swoją niewłaściwość
‎
i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Najwyższemu – Izbie Dyscyplinarnej
‎
(k. 1004, t. VI).
Równolegle do postępowania dyscyplinarnego, o te same czyny, prowadzone było postępowanie karne przeciwko A. C. – sędzi Sądu Rejonowego
‎
w C. w stanie spoczynku, o sygn. akt […].
Postanowieniem z dnia 21 września 2016 roku,  w powyższej sprawie o sygn. akt […], prokurator umorzył częściowo śledztwo w sprawie dokonanego w dniu 23 czerwca 2014 roku w W. woj.
[…],
w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, przez funkcjonariusza publicznego - sędziego Sądu Rejonowego w C., a zarazem na podstawie art. 149 § 1 k.p.k., jako osoba uprawniona do wystawienia dokumentu - protokołu rozprawy z dnia 13 czerwca 2014 roku w sprawie […] przeciwko J. K. oskarżonemu o czyn z art. 207 § 1 k.k., protokołu rozprawy z dnia 23 czerwca 2014 roku w sprawie […] przeciwko M. B. oskarżonemu o czyn z art. 27c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 roku o rybactwie śródlądowym, protokołu rozprawy z dnia 23 czerwca 2014 roku w sprawie […] przeciwko R. H. oskarżonemu o czyn z art. 178a § 1 k.k. oraz protokołu rozprawy z dnia 23 czerwca 2014 roku w sprawie […] przeciwko A. K. oskarżonemu o czyn z art. 178a § 1 k.k., przekroczenia swoich uprawnień poświadczając w nich nieprawdę, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a mianowicie:
- w protokole rozprawy z dnia 13 czerwca 2014 roku w sprawie […] zapisania, iż „Sąd postanowił na podstawie art. 404 § 2 k.p.k. prowadzić rozprawę odroczoną w dalszym ciągu, postanowienie powyższe ogłoszono, sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy prokuratora o dopuszczenie dowodu z opinii oraz postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody z opinii oraz postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody na kartach:
‎
4, 11-11v, 16, 18-20v, 21-22v, 23-31v, 32-40, 41-43, 44-46, 47-47v, 48-54, 54v-55v, 70-73, 98, 100-101v, 103-105, 108-109, 132-133, 137-143v, 160-161v, 175, 193-200, 200a, 200b, 200c, 201-228, 247a-247d, 248-249v, 261, 507-509, 581-583, 592, 593-593v, 594-596, 630- 631, 793-794v, 818-819”,
- w protokole rozprawy z dnia 23 czerwca 2014 roku w sprawie […] zapisania, iż „Na pytanie przewodniczącej strony nie domagały się odczytywania dowodów zgromadzonych w sprawie oraz Sąd postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody na kartach: 1-9, 13, 21, 23, 28, 29, 30-30v, 31, 33, 49, 85”,
- w protokole rozprawy z dnia 23 czerwca 2014 roku w sprawie […] zapisania, iż „Na pytanie przewodniczącej strony nie domagały się odczytywania dowodów zgromadzonych w sprawie oraz Sąd postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody na kartach: 1-8v, 10-11, 18, 20-22v, 28, 42”,
- w protokole rozprawy z dnia 23 czerwca 2014 roku w sprawie […], iż „Na pytanie przewodniczącej strony nie domagały się odczytywania dowodów zgromadzonych w sprawie oraz Sąd postanowił uznać za ujawnione bez odczytywania w całości dowody na kartach: 1-3v, 7-9v, 13-16”
w sytuacji gdy zdarzenia te nie miały miejsca, a nadto chcąc aby protokolanci sądowi A. M. i A. K. poświadczyli w ten sposób nieprawdę nakłaniania ich do tego, czym działała na szkodę interesu prywatnego J. K., M. B., R. H. i A. K. oraz interesu publicznego rozumianego jako zaufanie do organów wymiaru sprawiedliwości i powaga sądu, tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., na podstawie
art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.
wobec braku wymaganego zezwolenia na ściganie (k. 398-398v, t. III).
W uzasadnieniu w/w prawomocnego postanowienia argumentowano, iż Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w
[…]
uchwałą z dnia 11 kwietnia 2016 roku nie zezwolił na pociągnięcie A. C. – sędziego Sądu Rejonowego
‎
w C. do odpowiedzialności karnej za czyn opisany w sentencji postanowienia
‎
o umorzeniu z uwagi na to, że cechuje się on znikomym stopniem społecznej szkodliwości i nie stanowi przestępstwa.
W dalszym toku prowadzonego postępowania karnego o pozostałe czyny opisane na wstępie w pkt 1 i 2 wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego, prokurator prawomocnym postanowieniem z dnia 4 maja 2020 roku, […], umorzył śledztwo przeciwko sędzi w stanie spoczynku A. C., na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. „wobec stwierdzenia, że sprawca nie popełnił przestępstwa” (k. 1889-1903, t. X).
W uzasadnieniu postanowienia prokurator argumentował, iż powołani
‎
w sprawie biegli psychiatrzy B. R. i M. W., którzy w niniejszym postępowaniu badali podejrzaną i uprzednio zawnioskowali konieczność przeprowadzenia obserwacji sądowo-psychiatrycznej, po ponownej analizie zgromadzonej i uzupełnionej dokumentacji medycznej z przebiegu leczenia podejrzanej wydali pisemną opinię, z której wynika, iż w chwili czynów podejrzana A. C. miała zniesioną poczytalność. Zdaniem biegłych stan psychiczny A. C. odnośnie do zarzucanych jej czynów znosił całkowicie jej zdolność rozpoznania znaczenia czynów i zdolność do pokierowania swoim postępowaniem. Biegłe zostały przesłuchane na okoliczność wydanej opinii. Zgodnie zeznały, iż badając A. C. w 2016 roku miały wątpliwości co do objawów choroby psychicznej i wtedy wnioskowały o obserwację sądowo - psychiatryczną podejrzanej. W międzyczasie pojawiła się nowa dokumentacja medyczna z hospitalizacji podejrzanej, gdzie zdiagnozowano u niej chorobę psychiczną. W dokumentacji z przebiegu jej leczenia podkreślono, iż objawy chorobowe występowały u badanej od około 4 lat. Stąd między innymi biegłe w wydanej opinii uznały, iż A. C. w chwili czynów miała zniesioną poczytalność. Dla pełnego wyjaśnienia zachodzących sprzeczności w opiniach biegłych powołano kolejny zespół biegłych psychiatrów, celem sporządzenia opinii sądowo-psychiatrycznej, co do między innymi zdolności rozpoznania przez podejrzaną zarzucanych jej czynów.
Biegli psychiatrzy P. M., W. D. i biegła psycholog J. M. w wydanej opinii z dnia 29 listopada 2019 roku stwierdzili, iż w okresie objętym zarzutami (w okresie 14 - 26 lutego 2014 roku) u A. C. występowały już objawy choroby psychicznej w postaci […], których początek datują na koniec 2013 roku. Zdaniem biegłych w chwili popełnienia zarzucanych przez podejrzaną czynów obecne już były objawy choroby, […], przekładały się na podejmowane przez nią czynności zawodowe.
Tempore criminis
podejrzana A. C. miała w chwili popełnienia zarzucanych jej czynów zniesioną zdolność rozumienia znaczenia zarzucanych jej czynów i pokierowania swoim postępowaniem. Biegli P. M., W. D. i J. M. zostali przesłuchani na okoliczność sporządzonej opinii. Podtrzymali treść opinii i wnioski końcowe. Ich zdaniem choroba psychiczna ujawniła się znacznie wcześniej, tylko w początkowym okresie nie była rozpoznawana. Później dokonano prawidłowego rozpoznania. Biegli po zbadaniu podejrzanej A. C. w pisemnej opinii uzupełniającej z dnia 20 stycznia 2020 roku wskazali, iż ryzyko popełnienia przez podejrzaną czynu zabronionego związanego z rozpoznawaną u niej chorobą psychiczną, przy pozostawaniu jej na wolności ocenili jako niskie. Pozostawienie podejrzanej A. C. na wolności - przy kontynuacji rozpoczętego leczenia ambulatoryjnego - nie stanowi zagrożenia dla porządku prawnego.
Biorąc pod uwagę, iż dokumentację medyczną z przebiegu leczenia podejrzanej analizowały dwa niezależne zespoły biegłych psychiatrów, którzy w pisemnych opiniach wskazali jednomyślnie na chorobę psychiczną podejrzanej A. C., która w chwili popełniania przez nią czynów spowodowała zniesienie poczytalności, uznać należy, iż z art. 31 § 1 k.k. A. C. nie popełniła zarzucanych jej przestępstw. Z uwagi na powyższe oraz dodatkową opinię biegłych wskazującą, iż pozostawienie podejrzanej A. C. na wolności - przy kontynuacji rozpoczętego leczenia ambulatoryjnego - nie stanowi zagrożenia dla porządku prawnego, postępowanie karne umorzono w oparciu o art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. wobec stwierdzenia, że sprawca nie popełnił przestępstwa, ponieważ dopuścił się w/w czynów w stanie niepoczytalności wyłączającej zgodnie z art. 31 § 1 k.k. przestępność czynu zabronionego (k. 1889-1902, t. X).
Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.), w sprawach nieuregulowanych w Rozdziale 3 cyt. ustawy dotyczącym odpowiedzialności sędziów i asesorów sądowych, stosuje się odpowiednio przepisy części ogólnej Kodeksu karnego oraz przepisy Kodeksu postępowania karnego, z uwzględnieniem odrębności wynikających z charakteru postępowania dyscyplinarnego.
Wobec tego, w niniejszym postępowaniu dyscyplinarnym zastosowanie ma art. 31 § 1 k.k., zgodnie z treścią którego nie popełnia przestępstwa (a więc także i deliktu dyscyplinarnego) sprawca, który z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych, nie mógł w czasie jego popełnienia rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem.
Delikty dyscyplinarne opisane na wstępie w pkt 1 – 2 sentencji postanowienia, zarzucane sędzi w stanie spoczynku A. C., pokrywają się w całości czynami zabronionymi, co do których w prowadzonym przeciwko niej postępowaniu karnym
biegli lekarze psychiatrzy B. R. i M. W. oraz
biegli lekarze psychiatrzy P. M., W. D., zgodnie zaopiniowali, iż w chwili ich popełnienia, z powodu choroby psychicznej w postaci […], miała ona zniesioną zdolność rozpoznania ich znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem. Przyjąć zatem należy, iż stwierdzona
u sędzi w stanie spoczynku A. C
. przez biegłych lekarzy psychiatrów choroba psychiczna, wyłącza jej odpowiedzialność zarówno za przypisane jej w postępowaniu karnym czyny zabronione, jak i pokrywające się z nimi delikty zarzucane jej w niniejszym postępowaniu dyscyplinarnym. W konsekwencji, zgodnie z treścią art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. – mającego odpowiednie zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym - należało umorzyć postępowania dyscyplinarne przeciwko sędzi w stanie spoczynku A. C., albowiem ustawa (art. 31 § 1 k.k.) stwierdza, iż czyny przez nią popełnione nie stanowią deliktu dyscyplinarnego, z powodu braku winy.
Odnośnie do deliktu dyscyplinarnego opisanego na wstępie w pkt 3 Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej ustalił, iż stopień jego społecznej szkodliwości jest znikomy. Uchybienia popełnione przez obwinioną nie dotyczyły bowiem okoliczności o zasadniczym i istotnym znaczeniu, zaś rozprawy zostały przez nią w rzeczywistości przeprowadzone. Dokonane zapisy nie skutkowały wypaczeniem materiału dowodowego i nie miały wpływu na treść zapadłych wyroków oraz nie doprowadziły do pokrzywdzenia stron. Wszystkie protokoły rozpraw zostały przez obwinioną sprostowane, a więc uchybienia zostały przez nią wyeliminowane bez szkody dla wyniku procesu i uczestniczących w nim stron.
Niezależnie od powyższego niezbędne jest podkreślenie, iż od chwili popełnienia wymienionego wyżej deliktu dyscyplinarnego upłynęło ok 9 lat. Nadto zauważyć należy, iż biegli lekarze psychiatrzy: P. M. i W. D. w opinii sądowo – psychiatrycznej stwierdzili, iż początek choroby psychicznej
‎
w postaci […] u sędzi w stanie spoczynku A. C. wystąpił już pod koniec 2013 r. i trwała ona przez cały 2014 r.
W związku z powyższym uzasadnione jest przypuszczenie, iż także w chwili popełnienia przez nią w dniu 23 czerwca 2014 roku deliktu dyscyplinarnego, opisanego na wstępie w pkt 3, sędzia A. C. dotknięta była chorobą psychiczną
‎
w postaci […], która wyłączała całkowicie zdolność rozpoznania jego znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem. Okoliczność powyższa nie mogła być uwzględniona przez prokuratora umarzającego postępowanie o czyny opisane na wstępie w pkt 1 i 2 na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., albowiem prowadzenie postępowania karnego o czyn opisany w pkt 3 uniemożliwiała przeszkoda procesowa w postaci braku zezwolenia na ściganie, co skutkowało umorzeniem postępowania karnego o ten czyn postanowieniem z dnia 21 września 2016 roku, na podstawie art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. Z dużym prawdopodobieństwem można przypuszczać, iż w przypadku braku powyższej przeszkody procesowej, postanowieniem prokuratora z dnia 4 maja 2020 roku, […],
‎
o umorzeniu śledztwa przeciwko sędzi w stanie spoczynku A. C., na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. „wobec stwierdzenia, że sprawca nie popełnił przestępstwa”, zostałby objęty także czyn opisany na wstępie w pkt 3.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej postanowił, jak w sentencji.
[M. T.]
[ms]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI