I ZSK 42/22

Sąd Najwyższy2025-04-24
SNinneodpowiedzialność dyscyplinarna sędziówWysokanajwyższy
sędziadyscyplinaniezależność sądówwolność słowakonstytucjaprawo o ustroju sądów powszechnychCOVID-19wybory prezydenckie

Sąd Najwyższy odstąpił od wymierzenia kary dyscyplinarnej sędziemu, który naruszył zakaz działalności publicznej, uznając czyn za przewinienie mniejszej wagi.

Sędzia Sądu Rejonowego w T. został obwiniony o naruszenie zakazu działalności publicznej poprzez zajęcie stanowiska w debacie politycznej dotyczącej wyborów prezydenckich w 2020 roku oraz kwestionowanie niezależności Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN. Sąd Najwyższy uznał sędziego za winnego przewinienia dyscyplinarnego, jednakże, przyjąwszy, że stanowiło ono przewinienie mniejszej wagi, odstąpił od wymierzenia kary.

Sprawa dotyczyła sędziego Sądu Rejonowego w T., X.Y., który został obwiniony o naruszenie art. 178 ust. 3 Konstytucji RP oraz przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Zarzucono mu podjęcie aktywności w sferze publicznej poprzez zajęcie czynnej postawy w bieżącym sporze politycznym, formułowanie własnego poglądu przeciwko konkretnym rozwiązaniom jednej z partii politycznych w związku z procesem legislacyjnym dotyczącym wyborów prezydenckich w 2020 roku. Dodatkowo, zarzucono mu uchybienie godności urzędu poprzez wskazanie, że rozpoznanie protestów wyborczych ma się toczyć przed Izbą Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN, której sędziowie zostali powołani w wadliwym prawnie procesie, publicznie kwestionując ich niezależność. Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, po rozpoznaniu sprawy, uznał obwinionego sędziego za winnego popełnienia zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych. Jednakże, biorąc pod uwagę, że czyn ten stanowił przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi, Sąd Najwyższy na podstawie art. 109 § 5 u.s.p. odstąpił od wymierzenia kary dyscyplinarnej. Kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążono Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi przewinienie dyscyplinarne, jeśli narusza zakaz działalności publicznej i godność urzędu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że aktywność sędziego w sferze publicznej, polegająca na zajęciu stanowiska w sporze politycznym i kwestionowaniu niezależności sądu, narusza zasady niezależności sądów i niezawisłości sędziów oraz godność urzędu, co jest przewinieniem dyscyplinarnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uznanie winy i odstąpienie od kary

Strona wygrywająca

X.Y. (obwiniony sędzia)

Strony

NazwaTypRola
X.Y.osoba_fizycznaobwiniony sędzia
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w P.organ_państwowyoskarżyciel
P. C.osoba_fizycznaobrońca
R. S.osoba_fizycznaobrońca (z substytucji)

Przepisy (9)

Główne

Konstytucja RP art. 178 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędzia nie może prowadzić działalności publicznej, która nie daje pogodzić się z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

u.s.p. art. 107 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Określa katalog przewinień dyscyplinarnych sędziów, w tym uchybienie godności urzędu.

u.s.p. art. 107 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Określa katalog przewinień dyscyplinarnych sędziów, w tym podejmowanie działalności publicznej nie dającej się pogodzić z niezawisłością sędziów.

u.s.p. art. 107 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Określa katalog przewinień dyscyplinarnych sędziów, w tym podważanie zaufania do niezawisłości, niezależności i bezstronności sędziego.

u.s.p. art. 109 § 5

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Pozwala na odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej, jeśli czyn stanowi przewinienie mniejszej wagi.

u.s.p. art. 133

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Reguluje kwestię kosztów postępowania dyscyplinarnego.

Pomocnicze

u.s.p. art. 11 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Odpowiedzialność dyscyplinarna obejmuje także czyny polegające na naruszeniu przepisów o postępowaniu w sprawach dyscyplinarnych.

u.s.p. art. 128

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Określa zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów.

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

Dotyczy odpowiedzialności za czyny popełnione w stanie niepoczytalności lub pod wpływem silnego wzburzenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czyn obwinionego sędziego stanowi przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi.

Godne uwagi sformułowania

aktywność w sferze publicznej poprzez zajęcie czynnej postawy w bieżącym sporze politycznym uchybił godności urzędu publicznie kwestionując skuteczność powołania sędziów czyn ten stanowi przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi

Skład orzekający

Marek Dobrowolski

przewodniczący-sprawozdawca

Maria Szczepaniec

członek

Marek Molczyk

ławnik

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja granic dopuszczalnej aktywności publicznej sędziów, zasady niezależności sądów i niezawisłości sędziów, a także stosowanie przepisów o odpowiedzialności dyscyplinarnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego kontekstu prawnego i politycznego związanego z wyborami w 2020 roku i reformami sądownictwa, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sytuacjach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z niezależnością sądownictwa, wolnością słowa sędziów i ich rolą w społeczeństwie, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.

Sędzia zabrał głos w debacie politycznej – czy to przewinienie dyscyplinarne?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I ZSK 42/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 kwietnia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Dobrowolski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Maria Szczepaniec
‎
Ławnik SN Marek Molczyk
Protokolant starszy inspektor sądowy Łukasz Kaczmarek
przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w P., obwinionego sędziego Sądu Rejonowego w T. X.Y. i jego obrońcy adwokata P. C. działającego z substytucji adw. R. S.,
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej sprawy dyscyplinarnej sędziego Sądu Rejonowego w T. X.Y., obwinionego o to, że: występując w piśmie z dnia 28 kwietnia 2020 roku skierowanym do Ambasadora Ingibjorg Sólrun Gisladóttir - Dyrektora Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, będąc sędzią Sądu Rejonowego w T., w nieustalonym miejscu, podjął aktywność w sferze publicznej poprzez zajęcie czynnej postawy w bieżącym sporze politycznym, formułując własny pogląd i opowiadając się przeciw konkretnym rozwiązaniom proponowanym przez jedną z partii politycznych w związku z procesem legislacyjnym spowodowanym zaistniałą sytuacją epidemiczną i zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 wywołującym chorobę COVID-19, polegającym na uregulowaniu kwestii dotyczących przeprowadzenia wyborów na urząd Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej zarządzonych - zgodnie z kalendarzem wyborczym - na dzień 10 maja 2020 roku, wbrew zakazowi wyrażonemu w art. 178 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) statuującemu, że sędzia nie może prowadzić działalności publicznej, która nie daje pogodzić się z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów oraz uchybił godności urzędu wskazując, jakoby rozpoznanie protestów wyborczych i stwierdzenie ważności wyborów toczyć się miało przed Izbą Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, w której członkowie - sędziowie Sądu Najwyższego - zostali powołani w wadliwym prawnie procesie wywołującym brak niezależności tej izby, publicznie kwestionując skuteczność powołania sędziów orzekających w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego w Warszawie, to jest podejmując się działania przynoszącego ujmę godności sędziego i podważającego zaufanie do jego niezawisłości, niezależności i bezstronności, to jest o przewinienie dyscyplinarne określone w art. 107 § 1 pkt 3, 4 i 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej powoływana jako: u.s.p.) w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 128 u.s.p.
orzeka:
I. uznaje obwinionego sędziego Sądu Rejonowego w T. X.Y. za winnego przewinienia służbowego opisanego w zarzucie, określonego w art. 107 § 1 pkt 3, 4 i 5 u.s.p. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 128 u.s.p., i przy przyjęciu, że czyn ten stanowi przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi, o którym mowa w art. 109 § 5 u.s.p., na podstawie art. 109 § 5 u.s.p., odstępuje od wymierzenia mu kary dyscyplinarnej;
II. na podstawie art. 133 u.s.p. kosztami postępowania dyscyplinarnego obciąża Skarb Państwa.
[M. T.]
[a.ł]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI