I ZPI 51/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej z powodu braku legitymacji wnioskodawcy oraz niespełnienia wymogów formalnych.
Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej rozpoznał wniosek D.G. o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora B.P. w sprawie o zniesławienie. Wniosek został odrzucony z dwóch powodów: po pierwsze, wnioskodawca nie wykazał statusu oskarżyciela prywatnego, który jest wymagany do złożenia takiego wniosku w sprawie z oskarżenia prywatnego. Po drugie, wniosek nie został sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego, a wnioskodawca, mimo wezwania, nie uzupełnił tego braku formalnego, nie wykazując jednocześnie swojej niezdolności do poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru.
Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek D.G. z dnia 6 czerwca 2022 r. o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora B.P. w sprawie o zniesławienie, wydał zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku. Podstawą odmowy były dwa kluczowe powody. Po pierwsze, stwierdzono brak legitymacji wnioskodawcy do wystąpienia z takim wnioskiem, ponieważ ściganie przestępstwa zniesławienia odbywa się z oskarżenia prywatnego, a do uzyskania zezwolenia na ściganie prokuratora wymagane jest wniesienie prywatnego aktu oskarżenia, czego D.G. nie uczynił. Po drugie, wniosek nie spełniał wymogów formalnych określonych w Prawie o prokuraturze, które stanowią, że wniosek taki, jeśli nie pochodzi od prokuratora, musi być sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego. Wnioskodawca, mimo wezwania do uzupełnienia tego braku, nie przedstawił odpowiednich dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową i dochodową, które uzasadniałyby ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W konsekwencji, wniosek został odrzucony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawca nie ma legitymacji do złożenia takiego wniosku, ponieważ ściganie przestępstwa zniesławienia odbywa się z oskarżenia prywatnego, a do uzyskania zezwolenia na ściganie prokuratora wymagane jest wniesienie prywatnego aktu oskarżenia.
Uzasadnienie
Przestępstwo zniesławienia jest ścigane z oskarżenia prywatnego. Zgodnie z art. 13 k.p.k., uzyskanie zezwolenia na ściganie, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela. W sprawach z oskarżenia prywatnego o zezwolenie na ściganie występuje zatem oskarżyciel prywatny, który musi najpierw wnieść prywatny akt oskarżenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zarządzenie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| B.P. | osoba_fizyczna | prokurator |
Przepisy (11)
Główne
Prawo o prokuraturze art. 135 § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Prokurator nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zezwolenia sądu dyscyplinarnego.
Prawo o prokuraturze art. 135 § 3
Ustawa Prawo o prokuraturze
Wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata albo radcę prawnego.
Prawo o prokuraturze art. 135 § 4
Ustawa Prawo o prokuraturze
Jeżeli wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej nie odpowiada warunkom formalnym pisma procesowego, przewodniczący sądu dyscyplinarnego odmawia, w drodze zarządzenia, jego przyjęcia.
k.p.k. art. 13
Kodeks postępowania karnego
Uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela.
k.k. art. 212
Kodeks karny
Ściganie przestępstwa określonego w art. 212 k.k. odbywa się z oskarżenia prywatnego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 78 § 1 i 1a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 88 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 89
Kodeks postępowania karnego
k.p.c. art. 117 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.k. art. 139 § 1
Kodeks postępowania karnego
Prawo o prokuraturze art. 171 § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak legitymacji wnioskodawcy do złożenia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, gdyż nie wniósł on prywatnego aktu oskarżenia. Wniosek nie spełnia wymogów formalnych, ponieważ nie został sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego. Wnioskodawca nie wykazał swojej niezdolności do poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru.
Godne uwagi sformułowania
nie uwzględnić wniosku D.G. [...] o ustanowienie adwokata z urzędu [...] z uwagi na niewykazanie odpowiednim dokumentem swojej sytuacji osobistej, majątkowej i wysokości dochodów odpowiednim dokumentem odmówić przyjęcia wniosku o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej B.P. [...] z uwagi na brak legitymacji do wystąpienia z wnioskiem oraz z uwagi na to, że wniosek został sporządzony i podpisany przez nieuprawniony podmiot Ściganie przestępstwa określonego w art. 212 k.k. odbywa się z oskarżenia prywatnego. Oznacza to, że oskarżyciel prywatny, aby uzyskać zezwolenie sądu dyscyplinarnego na ściganie prokuratora musi być „oskarżycielem”, czyli musi wpierw wnieść do sądu prywatny akt oskarżenia.
Skład orzekający
[M. T.]
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Niska
Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi złożenia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, w szczególności wymóg posiadania statusu oskarżyciela prywatnego i reprezentacji przez adwokata/radcę prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i nie stanowi przełomowej interpretacji prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 3/10
Sprawa ma charakter czysto proceduralny i dotyczy specyficznych wymogów formalnych wniosku, co czyni ją mało interesującą dla szerszego grona odbiorców.
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I ZPI 51/22 ZARZĄDZENIE Dnia 8 sierpnia 2023 r. 1. Na podstawie art. 78 § 1 i 1a w zw. z art. 88 § 1 w zw. z art. 89 k.p.k. w zw. z art. 117 1 § 1 k.p.c. w zw. z art. 135 § 14 oraz w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1247 z późn. zm. dalej powoływana jako: Prawo o prokuraturze) a contrario , nie uwzględnić wniosku D.G. z dnia 12 lipca 2022 r. o ustanowienie adwokata z urzędu, złożonego w związku z wnioskiem z dnia 6 czerwca 2022 r. w przedmiocie wydania zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Rejonowej […] B.P. z uwagi na niewykazanie odpowiednim dokumentem swojej sytuacji osobistej, majątkowej i wysokości dochodów odpowiednim dokumentem; 2. Na podstawie 13 k.p.k. oraz art. 135 § 3 w zw. z art. 135 § 4 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze odmówić przyjęcia wniosku o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej B.P. - prokuratora Prokuratury Rejonowej […], złożonego przez D.G., z uwagi na brak legitymacji do wystąpienia z wnioskiem oraz z uwagi na to, że wniosek został sporządzony i podpisany przez nieuprawniony podmiot, a wnioskodawca - pomimo wezwania - nie uzupełnił stwierdzonego braku formalnego w wyznaczonym terminie ; 3. Odpis zarządzenia doręczyć wnioskodawcy D.G. wraz z pouczeniem, że na pkt 1 zarządzenia nie przysługuje zażalenie, zaś na pkt 2 zarządzenia przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego - Izba Odpowiedzialności Zawodowej - w terminie zawitym 7 dni od dnia jego doręczenia. UZASADNIENIE W dniu 14 czerwca 2022 r. do Sądu Najwyższego Izby Dyscyplinarnej wpłynął wniosek z dnia 6 czerwca 2022 r. o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej B.P. - prokuratora Prokuratury Rejonowej […], złożony przez D.G., w sprawie o zniesławienie (k. 3-10, k. 15-17v). Zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2022 r. D.G. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 6 czerwca 2022 r. w sprawie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, poprzez sporządzenie i podpisanie wniosku przez adwokata bądź radę prawnego, stosownie do art. 135 § 3 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze, który wskazuje, że wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej (uchylenie immunitetu) jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata albo radcę prawnego będącego pełnomocnikiem w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyjęcia wniosku w trybie art. 135 § 4 Prawo o prokuraturze (k. 12). W dniu 7 lipca 2022 r. D.G. odebrał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 6 czerwca 2022 r. w sprawie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej (k. 19). W dniu 12 lipca 2022 r. (data nadania) D.G. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu celem sporządzenia wniosku w sprawie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej B.P. - prokuratora Prokuratury Rejonowej […] (k. 21-22). Następnie, zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2023 r. D.G. został wezwany do uzupełnienia wniosku z dnia 12 lipca 2022 r. poprzez wykazanie (odpowiednim dokumentem, tj. oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania) w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, że ze względu na swoją sytuację osobistą, majątkową i wysokość dochodów nie jest on w stanie ponieść, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie, kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, pod rygorem nieuwzględnienia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu (k. 25). Przesyłka zaadresowana do D.G. została zwrócona do tut. sądu po dwukrotnej awizacji w dniach 7 i 17 lipca 2023 r., zaś na podstawie art. 139 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 Prawo o prokuraturze, została ona uznana za doręczoną z dniem 25 lipca 2023 r. (k. 30). Należy zważyć, co następuje. Wniosek D.G. z dnia 6 czerwca 2022 r. o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej B.P. - prokuratora Prokuratury Rejonowej […] w sprawie o zniesławienie nie spełnia warunków do merytorycznego rozpoznania. Ściganie przestępstwa określonego w art. 212 k.k. odbywa się z oskarżenia prywatnego. Z kolei, prokurator nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zezwolenia sądu dyscyplinarnego (art. 135 ust. 1 ustawy z 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze). Prowadzi to do art. 13 k.p.k., który stanowi, że uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela. W sprawach z oskarżenia prywatnego o zezwolenie na ściganie występuje zatem oskarżyciel prywatny. Oznacza to, że oskarżyciel prywatny, aby uzyskać zezwolenie sądu dyscyplinarnego na ściganie prokuratora musi być „oskarżycielem”, czyli musi wpierw wnieść do sądu prywatny akt oskarżenia. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, jak również z samej treści wniosku nie wynika, żeby wnioskodawca D.G. wniósł prywatny akt oskarżenia. Niezależnie od powyższego, w myśl art. 135 § 3 ustawy Prawo o prokuraturze, wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, sporządza i podpisuje pełnomocnik będący adwokatem albo radcą prawnym. Zgodnie natomiast z art. 135 § 4 ustawy Prawo o prokuraturze, jeżeli wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej lub wniosek o zezwolenie na tymczasowe aresztowanie prokuratora nie odpowiada warunkom formalnym pisma procesowego określonym w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534, 1023 i 2447 oraz z 2022 r. poz. 655), przewodniczący sądu dyscyplinarnego odmawia, w drodze zarządzenia, jego przyjęcia. D.G., pomimo prawidłowego wezwania do uzupełnienia wniosku z dnia 12 lipca 2022 r. o ustanowienie adwokata z urzędu (k. 30), nie wykazał odpowiednim dokumentem, tj. oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, że mnie nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie, kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Tym samym wnioskodawca D.G. nie uzupełnił braków formalnych wniosku z dnia 6 czerwca 2022 r. w sprawie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, poprzez sporządzenie i podpisanie wniosku przez adwokata bądź radę prawnego. Zważywszy zatem na treść powołanego przepisu, a zarazem brak wymaganego przez ustawę statusu oskarżyciela, jaki powinien posiadać D.G., warunkującego możliwość przeprowadzenia postępowania, należało odmówić przyjęcia wniosku o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej. [as] [M. T.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI