I ZO 97/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Demendeckiego od rozpoznania sprawy sygn. akt I ZO 74/24 został złożony przez obrońcę sędziego P. J. Głównymi argumentami wniosku były wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości sędziego SN Tomasza Demendeckiego, wynikające z jego powołania na stanowisko sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Wnioskodawca podniósł również, że sędzia SN Tomasz Demendecki został wyznaczony do rozpoznania innych spraw, które są pochodną sprawy sędziego P. J. Obrońca wniósł również o niewyznaczenie do składu rozpoznającego wniosek sędziów SN powołanych przy udziale organu ukształtowanego wspomnianą ustawą. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, postanowił pozostawić go bez rozpoznania, uznając oba wnioski za niedopuszczalne z mocy ustawy. Sąd wskazał, że wnioski o wyłączenie sędziego muszą spełniać wymogi konstrukcyjne, w tym zawierać stosowne zarzuty, ich uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak bezstronności lub niezawisłości. Podkreślono, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności, zgodnie z art. 29 § 4 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Sąd odwołał się również do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które potwierdzają, że zarzuty dotyczące wadliwości procesu nominacyjnego nie są wystarczające do wyłączenia sędziego bez konkretnych dowodów na naruszenie jego bezstronności. Sąd Najwyższy stwierdził, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności, które pozwalałyby na zakwestionowanie niezawisłości sędziego Tomasza Demendeckiego lub niezależności sądu orzekającego z jego udziałem. Wniosek o wyłączenie sędziów SN, którzy potencjalnie mogliby zostać wyznaczeni do rozpoznania sprawy, został również uznany za niedopuszczalny, ponieważ polskie prawo procesowe nie przewiduje wyłączenia sędziego "in abstracto".
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego, kwestie niezależności sądów i KRS, interpretacja przepisów proceduralnych dotyczących wyłączenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i kontrowersji wokół statusu KRS i sposobu powoływania sędziów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzuty dotyczące sposobu powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa mogą stanowić podstawę do jego wyłączenia od rozpoznania sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące sposobu powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy, ani do kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wnioski o wyłączenie sędziego muszą spełniać wymogi konstrukcyjne i odnosić się do konkretnej sprawy, a nie do abstrakcyjnych zarzutów dotyczących sposobu powołania. Odwołał się do przepisów prawa, orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i TSUE, które potwierdzają, że wadliwość procesu nominacyjnego sama w sobie nie jest wystarczająca do wyłączenia sędziego bez konkretnych dowodów na naruszenie jego bezstronności.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego może być oparty na fakcie przydzielenia mu innych spraw, które są pochodną postępowań dotyczących strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo przywołanie sygnatur spraw, do których przydzielony jest sędzia, nie jest wystarczające do wykazania, że okoliczności te prowadzą do naruszenia przepisów prawa i wpływają na bezstronność sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wnioskodawca ma obowiązek wykazać, że podnoszone okoliczności prowadzą do naruszenia przepisów prawa, a samo wskazanie sygnatur spraw nie jest wystarczające. Ponadto, analiza wykazała, że sprawy te nie były ze sobą procesowo powiązane w sposób uzasadniający wyłączenie.
Czy możliwe jest wyłączenie sędziego "in abstracto" lub wyłączenie ogółu sędziów potencjalnie mogących orzekać w sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, polskie prawo procesowe nie przewiduje wyłączenia sędziego "in abstracto" ani możliwości wyłączenia ogółu sędziów orzekających w sądzie, przed którym sprawa zawisła.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym wyłączenie sędziego może nastąpić jedynie w odniesieniu do konkretnego sędziego wyznaczonego już do udziału w sprawie, a nie sędziego, który jedynie potencjalnie może zostać do sprawy wyznaczony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. J. | osoba_fizyczna | sędzia |
| Tomasz Demendecki | osoba_fizyczna | sędzia |
| obrońca sędziego P. J. | inne | wnioskodawca |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wyłączenie sędziego następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.
Pomocnicze
u.p.s.p. art. 128
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
u.SN art. 29 § 4
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioski o wyłączenie sędziego są niedopuszczalne z mocy ustawy, jeśli nie spełniają wymogów konstrukcyjnych. • Zarzuty dotyczące sposobu powołania sędziego przez KRS nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do wyłączenia. • Brak konkretnych okoliczności wskazujących na naruszenie bezstronności lub niezawisłości sędziego. • Polskie prawo nie przewiduje wyłączenia sędziego "in abstracto".
Odrzucone argumenty
Sędzia SN Tomasz Demendecki powinien zostać wyłączony z powodu wadliwego procesu powołania przez KRS. • Sędzia SN Tomasz Demendecki powinien zostać wyłączony z powodu przydzielenia mu innych spraw dotyczących sędziego P. J. • Sędziowie SN powołani przy udziale organu ukształtowanego ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. powinni zostać wyłączeni od rozpoznania wniosku o wyłączenie.
Godne uwagi sformułowania
wniosek o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od rozpoznania sprawy sygn. akt I ZO 74/24 pozostawić bez rozpoznania • wnioski należało pozostawić bez rozpoznania, albowiem są one niedopuszczalne z mocy ustawy • okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności • k.p.k. nie przewiduje wyłączenia sędziego in abstracto
Skład orzekający
Paweł Wojciechowski
przewodniczący
Tomasz Demendecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego, kwestie niezależności sądów i KRS, interpretacja przepisów proceduralnych dotyczących wyłączenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i kontrowersji wokół statusu KRS i sposobu powoływania sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa, roli Krajowej Rady Sądownictwa i sposobu powoływania sędziów, co jest tematem gorącej debaty publicznej i prawniczej.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy sposób powołania sędziego dyskwalifikuje go z orzekania?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.