I ZO 88/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek ławnika o wyłączenie sędziów SN z powodu ich powołania przez obecną KRS, uznając wniosek za niedopuszczalny i pozbawiony uzasadnienia faktycznego.
Ławnik SN Grzegorz Gołębiowski złożył wniosek o wyłączenie sędziów Marka Motuka i Marka Siwka od udziału w sprawie I ZSK 1/24, argumentując, że zostali oni powołani przez obecną Krajową Radę Sądownictwa, co jego zdaniem podważa ich niezawisłość. Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej uznał wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy, ponieważ ławnik nie jest stroną postępowania uprawnioną do składania takich wniosków. Dodatkowo, wniosek nie zawierał konkretnych zarzutów ani faktów wskazujących na brak bezstronności sędziów.
Wniosek ławnika Sądu Najwyższego, Grzegorza Gołębiowskiego, dotyczył wyłączenia sędziów SN Marka Motuka i Marka Siwka od udziału w sprawie o sygnaturze akt I ZSK 1/24. Głównym argumentem wnioskodawcy było to, że wskazani sędziowie zostali powołani do Sądu Najwyższego w wyniku postępowania kwalifikacyjnego przeprowadzonego przez obecną Krajową Radę Sądownictwa, co według wnioskodawcy narusza prawo do niezawisłego sądu. Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, rozpoznając wniosek na posiedzeniu w dniu 28 czerwca 2024 r., postanowił pozostawić go bez rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na dwóch głównych przesłankach. Po pierwsze, wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy, ponieważ zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania karnego (art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 44 k.p.k.), wnioski o wyłączenie sędziego mogą składać strony postępowania, a ławnik nie posiada takiego uprawnienia. Jedynym środkiem, jaki ławnik może zastosować w takiej sytuacji, jest samowyłączenie. Po drugie, nawet gdyby wniosek był formalnie dopuszczalny, to nie zawierał on wystarczających podstaw faktycznych. Przepisy (art. 41 § 1 i art. 42 § 1 k.p.k.) wymagają, aby wniosek o wyłączenie sędziego zawierał konkretne zarzuty i uzasadnienie, wskazujące na okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Wnioskodawca ograniczył się jedynie do stwierdzenia faktu powołania sędziów przez obecną KRS, nie przedstawiając żadnych dowodów na brak ich bezstronności w konkretnej sprawie. Sąd podkreślił, że wnioski o charakterze abstrakcyjnym lub pozbawione konkretnych okoliczności faktycznych uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, ławnik nie jest stroną postępowania i nie jest uprawniony do składania wniosków o wyłączenie sędziego.
Uzasadnienie
Przepisy k.p.k. (art. 40 § 1 pkt 1 w zw. z art. 44 k.p.k.) jasno wskazują, że wnioski o wyłączenie sędziego mogą składać strony postępowania. Ławnik nie posiada takiego uprawnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
pozostawić bez rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Grzegorz Gołębiowski | osoba_fizyczna | wnioskodawca (ławnik SN) |
| Marek Motuk | osoba_fizyczna | sędzia SN (wnioskowany o wyłączenie) |
| Marek Siwek | osoba_fizyczna | sędzia SN (wnioskowany o wyłączenie) |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio.
k.p.k. art. 44
Kodeks postępowania karnego
Przepisy rozdziału 2 „Wyłączenie sędziego” stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i ławników.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40 k.p.k., wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia.
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wyłączenie sędziego następuje, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wyłączenie sędziego następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ławnik nie jest stroną postępowania i nie ma uprawnień do składania wniosków o wyłączenie sędziego. Wniosek o wyłączenie sędziego musi zawierać konkretne zarzuty i uzasadnienie faktyczne, a nie tylko ogólne stwierdzenia dotyczące sposobu powołania sędziego.
Godne uwagi sformułowania
wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania wniosek nie spełnia warunków konstrukcyjnych wniosek ma charakter abstrakcyjny, tj. nie odnosi się do konkretnej sprawy lub dotyczy kwestionowania samego statusu sędziego
Skład orzekający
Maria Szczepaniec
przewodniczący
Marek Motuk
członek
Marek Siwek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do składania wniosków o wyłączenie sędziego oraz wymogów formalnych takich wniosków w postępowaniu karnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ławnika w Sądzie Najwyższym i postępowania przed Izbą Odpowiedzialności Zawodowej, ale zasady dotyczące wniosków o wyłączenie są szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z wyłączeniem sędziego i rolą ławnika, co jest istotne dla praktyków prawa, ale nie zawiera nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia.
“Ławnik SN nie może żądać wyłączenia sędziego – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady formalne.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I ZO 88/24 POSTANOWIENIE Dnia 28 czerwca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szczepaniec po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 28 czerwca 2024 r., bez udziału stron wniosku ławnika SN Grzegorza Gołębiowskiego z dnia 23 maja 2024 r. w przedmiocie wyłączenia SSN Marka Motuka i SSN Marka Siwka od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I ZSK 1/24 postanowił: wniosek pozostawić bez rozpoznania. UZASADNIENIE W dniu 24 maja 2024 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) ławnik SN Grzegorz Gołębiowski, wyznaczony do obsady orzeczniczej w sprawie o sygn. akt I ZSK 1/24 (termin rozprawy wyznaczony na dzień 24 lipca 2024 r.), wniósł o wyłączenie SSN Marka Motuka i SSN Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZSK 1/24. Wnioskodawca uzasadniając swój wniosek podał , iż wskazani we wniosku sędziowie zostali powołani do Sądu Najwyższego w wyniku przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego przed obecną Krajową Radą Sądownictwa. Zdaniem wnioskodawcy, udział osób powołanych przez obecnie ukształtowaną Radę Sądownictwa w składzie Sądu Najwyższego nie zapewnia stronom prawa do niezawisłego sądu ustanowionego ustawą, w należytym składzie, ze wszystkimi tego prawnymi konsekwencjami. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania, albowiem jest on niedopuszczalny z mocy ustawy. Zgodnie z treścią art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40 k.p.k., wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia (art. 42 § 2 k.p.k.). Przepisy Kodeksu postępowania karnego rozdziału 2 „Wyłączenie sędziego,” zgodnie z art. 44 k.p.k., stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i ławników. Literalne brzmienie powołanego przepisu w sposób jednoznaczny zatem wskazuje, iż podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. Ławnik, zasiadający w składzie orzekającym w danej sprawie, nie jest zatem uprawniony do formułowania przedmiotowego wniosku, a jedynym żądaniem w tym zakresie mu przysługującym jest „samowyłączenie” w postaci uprzednio wspomnianego złożenia oświadczenia wiedzy. Tym samym wniosek ławnika SN Grzegorza Gołębiowskiego w przedmiocie wyłączenia SSN Marka Motuka i SSN Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy prowadzonej pod sygn. akt I ZSK 1/24 już z tej przyczyny był niedopuszczalny. Niezależnie od kwestii niedopuszczalności powyższego wniosku, poczynić należy uwagę, iż powyższy nie zawiera w swej treści przywołania takich faktów, które uzasadniałyby wyłączenie SSN Marka Motuka i SSN Marka Siwka od rozpoznania wskazywanej przez wnioskującego sprawy. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.k. wyłączenie sędziego następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Rozpatrzenie wniosku o wyłączenie sędziego obejmującego zarzut braku niezawisłości sędziego wymaga przede wszystkim wzięcia pod uwagę treści art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k., które przewidują wyłączenie sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Każdy wniosek o wyłączenie sędziego musi spełniać wymogi konstrukcyjne, które pozwalają na jego merytoryczne rozpoznanie. Dotyczy to w szczególności wymagania, aby oprócz postawienia wniosku o wyłączenie sędziego od rozpoznania konkretnej sprawy, sformułowano stosowne zarzuty, ich uzasadnienie i – w miarę możliwości – wykazano lub chociażby uprawdopodobniono okoliczności wskazujące na brak bezstronności lub niezawisłości sędziego, którego wniosek dotyczy (wniosek in concreto ) (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 maja 2020 r., I NWW 7/20). Braki konstrukcyjne wniosku obejmujące brak zarzutów, brak ich uzasadnienia lub choćby uprawdopodobnienia przez podanie okoliczności faktycznych, na podstawie których można zweryfikować zasadność stawianych zarzutów (wniosek in abstracto ), uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego. Podkreślić należy, że podstawą do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, jest sytuacja, w której wniosek nie spełnia warunków konstrukcyjnych (nie podaje okoliczności faktycznych i ich oceny prawnej, uzasadnienia lub uprawdopodobnienia zawartych w nim twierdzeń) lub ma charakter abstrakcyjny, tj. nie odnosi się do konkretnej sprawy lub dotyczy kwestionowania samego statusu sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 maja 2020 r., I NWW 7/20, z 3 listopada 2022 r. I NWW 152/22). W niniejszej sprawie wnioskujący ograniczył się jedynie do wskazania, że sędziowie SN Marek Motuk i SN Marek Siwek zostali powołani do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego SN w wyniku przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego przed obecną Krajową Radą Sądownictwa. Wnioskujący nie przytoczył natomiast żadnych konkretnych okoliczności, które mogłyby wskazywać na brak bezstronności tych sędziów. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [M. T.] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI