I ZO 88/24

Sąd Najwyższy2024-06-28
SNinneodpowiedzialność zawodowa sędziówŚrednianajwyższy
Sąd NajwyższyIzba Odpowiedzialności Zawodowejwyłączenie sędziegoKrajowa Rada Sądownictwaniezawisłość sędziowskadopuszczalność wnioskuławnik

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek ławnika o wyłączenie sędziów SN z powodu ich powołania przez obecną KRS, uznając wniosek za niedopuszczalny i pozbawiony uzasadnienia faktycznego.

Ławnik SN Grzegorz Gołębiowski złożył wniosek o wyłączenie sędziów Marka Motuka i Marka Siwka od udziału w sprawie I ZSK 1/24, argumentując, że zostali oni powołani przez obecną Krajową Radę Sądownictwa, co jego zdaniem podważa ich niezawisłość. Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej uznał wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy, ponieważ ławnik nie jest stroną postępowania uprawnioną do składania takich wniosków. Dodatkowo, wniosek nie zawierał konkretnych zarzutów ani faktów wskazujących na brak bezstronności sędziów.

Wniosek ławnika Sądu Najwyższego, Grzegorza Gołębiowskiego, dotyczył wyłączenia sędziów SN Marka Motuka i Marka Siwka od udziału w sprawie o sygnaturze akt I ZSK 1/24. Głównym argumentem wnioskodawcy było to, że wskazani sędziowie zostali powołani do Sądu Najwyższego w wyniku postępowania kwalifikacyjnego przeprowadzonego przez obecną Krajową Radę Sądownictwa, co według wnioskodawcy narusza prawo do niezawisłego sądu. Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, rozpoznając wniosek na posiedzeniu w dniu 28 czerwca 2024 r., postanowił pozostawić go bez rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na dwóch głównych przesłankach. Po pierwsze, wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy, ponieważ zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania karnego (art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 44 k.p.k.), wnioski o wyłączenie sędziego mogą składać strony postępowania, a ławnik nie posiada takiego uprawnienia. Jedynym środkiem, jaki ławnik może zastosować w takiej sytuacji, jest samowyłączenie. Po drugie, nawet gdyby wniosek był formalnie dopuszczalny, to nie zawierał on wystarczających podstaw faktycznych. Przepisy (art. 41 § 1 i art. 42 § 1 k.p.k.) wymagają, aby wniosek o wyłączenie sędziego zawierał konkretne zarzuty i uzasadnienie, wskazujące na okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Wnioskodawca ograniczył się jedynie do stwierdzenia faktu powołania sędziów przez obecną KRS, nie przedstawiając żadnych dowodów na brak ich bezstronności w konkretnej sprawie. Sąd podkreślił, że wnioski o charakterze abstrakcyjnym lub pozbawione konkretnych okoliczności faktycznych uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ławnik nie jest stroną postępowania i nie jest uprawniony do składania wniosków o wyłączenie sędziego.

Uzasadnienie

Przepisy k.p.k. (art. 40 § 1 pkt 1 w zw. z art. 44 k.p.k.) jasno wskazują, że wnioski o wyłączenie sędziego mogą składać strony postępowania. Ławnik nie posiada takiego uprawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawić bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
Grzegorz Gołębiowskiosoba_fizycznawnioskodawca (ławnik SN)
Marek Motukosoba_fizycznasędzia SN (wnioskowany o wyłączenie)
Marek Siwekosoba_fizycznasędzia SN (wnioskowany o wyłączenie)

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio.

k.p.k. art. 44

Kodeks postępowania karnego

Przepisy rozdziału 2 „Wyłączenie sędziego” stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i ławników.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40 k.p.k., wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia.

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wyłączenie sędziego następuje, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wyłączenie sędziego następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ławnik nie jest stroną postępowania i nie ma uprawnień do składania wniosków o wyłączenie sędziego. Wniosek o wyłączenie sędziego musi zawierać konkretne zarzuty i uzasadnienie faktyczne, a nie tylko ogólne stwierdzenia dotyczące sposobu powołania sędziego.

Godne uwagi sformułowania

wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania wniosek nie spełnia warunków konstrukcyjnych wniosek ma charakter abstrakcyjny, tj. nie odnosi się do konkretnej sprawy lub dotyczy kwestionowania samego statusu sędziego

Skład orzekający

Maria Szczepaniec

przewodniczący

Marek Motuk

członek

Marek Siwek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do składania wniosków o wyłączenie sędziego oraz wymogów formalnych takich wniosków w postępowaniu karnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ławnika w Sądzie Najwyższym i postępowania przed Izbą Odpowiedzialności Zawodowej, ale zasady dotyczące wniosków o wyłączenie są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z wyłączeniem sędziego i rolą ławnika, co jest istotne dla praktyków prawa, ale nie zawiera nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia.

Ławnik SN nie może żądać wyłączenia sędziego – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady formalne.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I ZO 88/24
POSTANOWIENIE
Dnia 28 czerwca 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Maria Szczepaniec
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 28 czerwca 2024 r., bez udziału stron
wniosku ławnika SN Grzegorza Gołębiowskiego z dnia 23 maja 2024 r. w przedmiocie wyłączenia SSN Marka Motuka i SSN Marka Siwka od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I ZSK 1/24
postanowił:
wniosek pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
W dniu 24 maja 2024 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) ławnik SN Grzegorz Gołębiowski, wyznaczony do obsady orzeczniczej w sprawie o sygn. akt I ZSK 1/24 (termin rozprawy wyznaczony na dzień 24 lipca 2024 r.), wniósł o wyłączenie SSN Marka Motuka i SSN Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZSK 1/24.
Wnioskodawca uzasadniając swój wniosek podał
,
iż wskazani we wniosku sędziowie zostali powołani do Sądu Najwyższego w wyniku przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego przed obecną Krajową Radą Sądownictwa.
Zdaniem wnioskodawcy, udział osób powołanych przez obecnie ukształtowaną Radę Sądownictwa w składzie Sądu Najwyższego nie zapewnia stronom prawa do niezawisłego sądu ustanowionego ustawą, w należytym składzie, ze wszystkimi tego prawnymi konsekwencjami.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania, albowiem jest on niedopuszczalny z mocy ustawy.
Zgodnie z treścią art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40 k.p.k., wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia (art. 42 § 2 k.p.k.).
Przepisy Kodeksu postępowania karnego rozdziału 2 „Wyłączenie sędziego,” zgodnie z art. 44 k.p.k., stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i ławników.
Literalne brzmienie powołanego przepisu w sposób jednoznaczny zatem wskazuje, iż podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. Ławnik, zasiadający w składzie orzekającym w danej sprawie, nie jest zatem uprawniony do formułowania przedmiotowego wniosku, a jedynym żądaniem w tym zakresie mu przysługującym jest „samowyłączenie” w postaci uprzednio wspomnianego złożenia oświadczenia wiedzy.
Tym samym wniosek ławnika SN Grzegorza Gołębiowskiego
w przedmiocie wyłączenia
SSN Marka Motuka i SSN Marka Siwka
od udziału w rozpoznaniu sprawy prowadzonej pod sygn. akt I ZSK 1/24
już z tej przyczyny był niedopuszczalny.
Niezależnie od kwestii niedopuszczalności powyższego wniosku, poczynić należy uwagę, iż powyższy
nie zawiera w swej treści przywołania takich faktów, które uzasadniałyby wyłączenie SSN Marka Motuka i SSN Marka Siwka od rozpoznania wskazywanej przez wnioskującego sprawy.
Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.k. wyłączenie sędziego następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Rozpatrzenie wniosku o
wyłączenie sędziego obejmującego zarzut braku niezawisłości sędziego wymaga przede wszystkim wzięcia pod uwagę treści art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k., które
przewidują wyłączenie sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli
istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Każdy wniosek o wyłączenie sędziego musi spełniać wymogi konstrukcyjne, które pozwalają na jego merytoryczne rozpoznanie. Dotyczy to w szczególności wymagania, aby oprócz postawienia wniosku o wyłączenie sędziego od rozpoznania konkretnej sprawy, sformułowano stosowne zarzuty, ich uzasadnienie i – w miarę możliwości – wykazano lub chociażby uprawdopodobniono okoliczności wskazujące na brak bezstronności lub niezawisłości sędziego, którego wniosek dotyczy (wniosek
in concreto
) (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 maja 2020 r., I NWW 7/20). Braki konstrukcyjne wniosku obejmujące brak zarzutów, brak
ich uzasadnienia lub choćby uprawdopodobnienia przez podanie okoliczności faktycznych, na podstawie których można zweryfikować zasadność stawianych zarzutów (wniosek
in abstracto
), uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego.
Podkreślić należy, że podstawą do
pozostawienia
wniosku bez rozpoznania, jest
sytuacja, w której wniosek nie spełnia warunków konstrukcyjnych (nie
podaje
okoliczności faktycznych i ich oceny prawnej, uzasadnienia lub uprawdopodobnienia zawartych w nim twierdzeń) lub ma charakter abstrakcyjny, tj. nie odnosi się do konkretnej sprawy lub dotyczy kwestionowania samego statusu sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 maja 2020 r., I NWW 7/20, z 3 listopada 2022 r. I NWW 152/22).
W niniejszej sprawie wnioskujący ograniczył się jedynie do wskazania, że sędziowie SN Marek Motuk i SN Marek Siwek zostali powołani do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego SN w wyniku przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego przed obecną Krajową Radą Sądownictwa. Wnioskujący nie przytoczył natomiast żadnych konkretnych okoliczności, które mogłyby wskazywać na brak bezstronności tych sędziów.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[M. T.]
[ms]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI