I ZO 74/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek sędziego o wyłączenie innych sędziów z rozpoznania sprawy dotyczącej niezawisłości i bezstronności.
Sędzia SN Barbara Skoczkowska złożyła wniosek o wyłączenie sędziów Marcina Krajewskiego i Marcina Łochowskiego od udziału w rozpoznaniu wniosku dotyczącego niezawisłości i bezstronności sędziego Marka Dobrowolskiego. Sąd Najwyższy uznał wniosek za niedopuszczalny, ponieważ zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania karnego oraz ustawy o Sądzie Najwyższym, tylko strony postępowania, a nie inny sędzia, są uprawnione do składania wniosków o wyłączenie sędziego. Dodatkowo, wniosek nie zawierał konkretnych faktów uzasadniających wyłączenie.
Wniosek sędzi SN Barbary Skoczkowskiej z dnia 14 lipca 2023 r. dotyczył wyłączenia sędziów Marcina Krajewskiego i Marcina Łochowskiego od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego Marka Dobrowolskiego wymogów niezawisłości i bezstronności. Sąd Najwyższy, rozpatrując ten wniosek, postanowił pozostawić go bez rozpoznania z uwagi na jego niedopuszczalność. Uzasadnienie opiera się na przepisach Kodeksu postępowania karnego (art. 42 § 1 w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.) oraz ustawy o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 5 i § 7). Zgodnie z tymi przepisami, wyłączenie sędziego może nastąpić na żądanie strony, z urzędu lub na wniosek strony. Sędzia, który uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go, składa oświadczenie wiedzy na piśmie, a nie składa formalny wniosek o wyłączenie. Sąd Najwyższy podkreślił, że sędzia wyznaczony do rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego lub testu niezawisłości nie ma legitymacji do wystąpienia z takim wnioskiem. Ponadto, nawet gdyby wniosek był dopuszczalny, nie zawierał on konkretnych faktów uzasadniających wątpliwość co do bezstronności wyłączanych sędziów, a jedynie odwoływał się do regulacji prawnych dotyczących ustroju sądownictwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia taki nie ma legitymacji do złożenia wniosku o wyłączenie innego sędziego. Uprawnionymi do złożenia takiego wniosku są strony postępowania.
Uzasadnienie
Przepisy k.p.k. i ustawy o Sądzie Najwyższym jednoznacznie wskazują, że wnioski o wyłączenie sędziego mogą składać strony postępowania. Sędzia może jedynie złożyć oświadczenie o samowyłączeniu, jeśli uzna, że zachodzi podstawa do jego wyłączenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
pozostawienie bez rozpoznania
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy (wniosek odrzucony)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| SSN Barbara Skoczkowska | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| SSN Marcin Krajewski | osoba_fizyczna | sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie |
| SSN Marcin Łochowski | osoba_fizyczna | sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie |
| SSN Marek Dobrowolski | osoba_fizyczna | sędzia, którego dotyczy wniosek o zbadanie niezawisłości |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania.
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wyłączenia sędziego.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § § 5
Sędzia wylosowany do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego lub testu niezawisłości nie ma legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie innego sędziego.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § § 7
Uprawnionym do złożenia wniosku o zbadanie zachowania standardów niezawisłości i bezstronności jest strona lub uczestnik postępowania.
Pomocnicze
k.p.k. art. 40
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Sędzia uznający podstawę wyłączenia składa oświadczenie wiedzy na piśmie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędzia nie jest stroną postępowania i nie posiada legitymacji do składania wniosków o wyłączenie innych sędziów. Wniosek o wyłączenie sędziego musi opierać się na konkretnych okolicznościach faktycznych, a nie tylko na przepisach prawa. Wniosek nie zawierał skonkretyzowanych faktów uzasadniających wątpliwość co do bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
Literalne brzmienie powołanego przepisu w sposób jednoznaczny zatem wskazuje, iż podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. Sędzia, zasiadający w składzie orzekającym w danej sprawie, nie jest zatem uprawniony do formułowania takowego postulatu, a jedynym żądaniem w tym zakresie mu przysługującym jest „samowyłączenie” w postaci uprzednio wspomnianego złożenia oświadczenia wiedzy. Wspomniana wątpliwość musi bowiem wynikać z pewnych okoliczności faktycznych, np. zachowania sędziego wyrażającego swój stosunek do sprawy, a nie zaś z regulacji prawnych konstytuujących ustrój sądownictwa.
Skład orzekający
Tomasz Demendecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do składania wniosków o wyłączenie sędziego oraz wymogów formalnych takiego wniosku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury w Sądzie Najwyższym (Izba Odpowiedzialności Zawodowej) i wniosków o wyłączenie sędziego w kontekście testu niezawisłości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości i niezawisłością sędziowską, co jest interesujące dla prawników.
“Sędzia chciał wyłączyć innych sędziów, ale Sąd Najwyższy odrzucił wniosek. Dlaczego?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I ZO 74/23 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Demendecki na posiedzeniu w dniu 15 grudnia 2023 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w kwestii wniosku SSN Barbary Skoczkowskiej z dnia 14 lipca 2023 r., w przedmiocie wyłączenia SSN Marcina Krajewskiego i SSN Marcina Łochowskiego od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Marka Dobrowolskiego wymogów niezawisłości i bezstronności, który został zarejestrowany pod sygn. akt I ZB 44/22 postanowił: pozostawić bez rozpoznania wniosek SSN Barbary Skoczkowskiej o wyłączenie SSN Marcina Krajewskiego i SSN Marcina Łochowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 44/22. UZASADNIENIE W dniu 14 lipca 2023 r. SSN Barbara Skoczkowska wniosła na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k., jako sędzia wyznaczona do obsady orzeczniczej w sprawie o sygn. akt I ZB 44/22, o wyłączenie SSN Marcina Krajewskiego i SSN Marcina Łochowskiego od rozpoznania wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Marka Dobrowolskiego wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie o sygn. II ZIZ 8/22. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania z uwagi na jego niedopuszczalność. Zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 k.p.k. wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia (§ 2). Podkreślenia wymaga przy tym, iż żądanie sędziego nie jest stricte wnioskiem o jego wyłączenie, gdyż ustawa odmiennie określa te czynności, lecz oświadczeniem wiedzy o podstawie jego wyłączenia z art. 41 § 1 k.p.k., ocena zaistnienia której należy do sądu (zob. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 42). Literalne brzmienie powołanego przepisu w sposób jednoznaczny zatem wskazuje, iż podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. Sędzia, zasiadający w składzie orzekającym w danej sprawie, nie jest zatem uprawniony do formułowania takowego postulatu, a jedynym żądaniem w tym zakresie mu przysługującym jest „samowyłączenie” w postaci uprzednio wspomnianego złożenia oświadczenia wiedzy. Zarówno w świetle regulacji kodeksowej z art. 41 k.p.k., jak i określonej w art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, sędzia wylosowany do rozpoznania tak wniosku o wyłączenie sędziego, jak i testu niezawisłości i bezstronności, nie ma legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie innego sędziego wyznaczonego do orzekania w tej sprawie. Powyższe przyjęcie uzasadnione jest nadto treścią w art. 29 § 7 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, zgodnie z którym uprawnionym do złożenia wniosku o zbadanie zachowania standardów niezawisłości i bezstronności jest strona lub uczestnik postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawach, o których mowa w art. 29 § 6 powoływanej ustawy. Tym samym wniosek SSN Barbary Skoczkowskiej z dnia 14 lipca 2023 r. w przedmiocie wyłączenia SSN Marcina Krajewskiego i SSN Marcina Łochowskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 44/22 już z tej przyczyny nie mógł wywrzeć oczekiwanego przez wnioskującego efektu. Niezależnie od kwestii niedopuszczalności powyższego wniosku, poczynić należy uwagę, iż powyższy nie zawiera w swej treści przywołania takich faktów, które uzasadniałyby wyłączenie SSN Marcina Krajewskiego i SSN Marcina Łochowskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 44/22 od rozpoznania wskazywanej przez wnioskującego sprawy. Wnioskujący nie przedstawił bowiem skonkretyzowanych okoliczności, mogących wzbudzić u przeciętnego i rozsądnie rozumującego obserwatora procesu uzasadnioną wątpliwość co do istnienia w sprawie o sygnaturze akt I ZB 44/22 kierunkowego nastawienia sędziego, która zestawiona z przedmiotem rozstrzygnięcia prowadziłaby do wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego . Podkreślić należy, iż wspomniana wątpliwość musi bowiem wynikać z pewnych okoliczności faktycznych, np. zachowania sędziego wyrażającego swój stosunek do sprawy, a nie zaś z regulacji prawnych konstytuujących ustrój sądownictwa. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [M. T.] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI