I ZO 72/24

Sąd Najwyższy2025-03-27
SNinneodpowiedzialność zawodowa sędziówŚrednianajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegobezstronnośćneo-KRSodpowiedzialność zawodowapostępowanie wpadkoweśmierć obwinionego

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziów z powodu śmierci obwinionej sędzi.

Obrońca obwinionej sędzi złożył wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego, argumentując to wadliwym powołaniem ich na stanowiska przez neo-KRS. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek na posiedzeniu bez udziału stron. Jednakże, z uwagi na śmierć obwinionej sędzi, Sąd Najwyższy postanowił pozostawić wniosek o wyłączenie bez rozpoznania, powołując się na negatywną przesłankę procesową z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.

Wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego, Krzysztofa Wesołowskiego i Agnieszki Jurkowskiej-Chocyk, został złożony przez obrońcę obwinionej sędzi Sądu Okręgowego w R. X.Y. Argumentacja wniosku opierała się na twierdzeniu, że sędziowie powołani na stanowiska przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w nowym trybie, nie spełniają minimalnego standardu bezstronności. Wnioskodawca powołał się na orzecznictwo TSUE i ETPCz oraz art. 91 Konstytucji RP, wskazując, że orzeczenia z udziałem takich sędziów mogą być obarczone bezwzględną przyczyną odwoławczą. Podkreślono, że sędziowie ci musieliby oceniać własny status, co naruszałoby zasadę nemo iudex in causa sua. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu bez udziału stron, stwierdził, że z uwagi na śmierć obwinionej sędzi, niedopuszczalne stało się rozpoznanie wniosku. Zastosowano art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., który stanowi negatywną przesłankę procesową obligującą do umorzenia postępowania, w tym postępowań wpadkowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Wniosek o wyłączenie sędziów należało pozostawić bez rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że z uwagi na śmierć obwinionej sędzi, niedopuszczalne stało się rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziów. Negatywna przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. obliguje do umorzenia postępowania, w tym postępowań wpadkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawić wniosek bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
X.Y.osoba_fizycznaobwiniona sędzia
M. H.osoba_fizycznaobrońca obwinionej
Krzysztof Wesołowskiosoba_fizycznasędzia Sądu Najwyższego (wnioskowany do wyłączenia)
Agnieszka Jurkowska-Chocykosoba_fizycznasędzia Sądu Najwyższego (wnioskowany do wyłączenia)
Marek Dobrowolskiosoba_fizycznasędzia (w kontekście sprawy II ZOW 30/23)

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania karnego

Śmierć obwinionego stanowi negatywną przesłankę procesową obligującą do umorzenia postępowania, w tym postępowań wpadkowych.

Pomocnicze

k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa wniosku o wyłączenie sędziego z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności.

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa wniosku o wyłączenie sędziego.

k.p.k. art. 42 § § 1 i 4

Kodeks postępowania karnego

Podstawa wniosku o wyłączenie sędziego.

Dz.U. z 2018 r., poz. 3

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Przepisy dotyczące sposobu powołania sędziów przez neo-KRS, stanowiące podstawę argumentacji o braku bezstronności.

Konstytucja RP art. 91

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Reguła kolizyjna dotycząca bezpośredniej aplikacji prawa UE i umów międzynarodowych.

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przyczyna odwoławcza, która mogłaby obciążać orzeczenie z udziałem sędziów powołanych w nowym trybie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Śmierć obwinionej sędzi jako negatywna przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Argumentacja o braku bezstronności sędziów SN powołanych przez neo-KRS (niebadana z uwagi na śmierć obwinionej).

Godne uwagi sformułowania

negatywna przesłanka procesu wynikająca z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. obliguje bowiem do jego umorzenia w głównym nurcie, stanowiąc zarazem o niedopuszczalności prowadzenia postępowań wpadkowych. w judykaturze oraz piśmiennictwie przyjmuje się, iż osoby powołane na urząd Sędziego Sądu Najwyższego przez Prezydenta RP na skutek wniosku neo-KRS nie spełniają minimalnego standardu bezstronności

Skład orzekający

Zbigniew Korzeniowski

sędzia

Krzysztof Wesołowski

sędzia

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania wpadkowego w przypadku śmierci strony głównego postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji śmierci obwinionego w trakcie postępowania przed SN.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych związanych z powoływaniem sędziów i ich bezstronnością, choć ostateczne rozstrzygnięcie jest proceduralne z powodu śmierci obwinionej.

Śmierć obwinionej sędzi zamyka drogę do oceny bezstronności sędziów SN powołanych przez neo-KRS.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I ZO 72/24
POSTANOWIENIE
Dnia 27 marca 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Korzeniowski
w sprawie dotyczącej sędzi Sądu Okręgowego w R. X.Y., po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej 27 marca 2025 r., na posiedzeniu bez udziału stron, wniosku obrońcy obwinionej adw. M. H. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Krzysztofa Wesołowskiego oraz sędzi Sądu Najwyższego Agnieszki Jurkowskiej-Chocyk, od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 37/24,
na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.,
postanowił:
pozostawić wniosek bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Pismem z 24 kwietnia 2024 r. obrońca obwinionej - adw. M. H., wniósł na podstawie art. 40 § pkt 1 k.p.k. ewentualnie na podstawie przepisów art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. o wyłączenie SSN Krzysztofa Wesołowskiego oraz SSN Agnieszki Jurkowskiej-Chocyk, od rozpoznania wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego Marka Dobrowolskiego wymogów niezawisłości i bezstronności złożonego w sprawie II ZOW 30/23, z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności Sędziów w tej sprawie.
Argumentacja wniosku dotyczyła okoliczności powołania SSN Krzysztofa Wesołowskiego oraz SSN Agnieszki Jurkowskiej-Chocyk na stanowiska sędziów Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3).
Wnioskodawca podkreślił, że „w judykaturze oraz piśmiennictwie przyjmuje się, iż osoby powołane na urząd Sędziego Sądu Najwyższego przez Prezydenta RP na skutek wniosku neo-KRS nie spełniają minimalnego standardu bezstronności, a w konsekwencji, każdorazowo, orzeczenie wydane z ich udziałem obarczone jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”.
W ocenie wnioskodawcy standard orzeczniczy wypracowany w orzecznictwie TSUE i ETPCz poprzez regułę kolizyjną zawartą w art. 91 Konstytucji RP jest bezpośrednio aplikowany w porządku krajowym. Powyższe powoduje konieczność uwzględnienia powyższego standardu w wykładni przyjaznej prawu unijnemu m.in. regulacji art. 41 k.p.k.
Wnioskodawca wskazał, że SSN Krzysztof Wesołowski oraz SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk, zostali powołani do orzekania w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego, odpowiednio 03 marca 2022 r. oraz 29 listopada 2023 r., w tej samej procedurze, co SSN Marek Dobrowolski. W ocenie wnioskodawcy aktualizuje się w tym zakresie podstawa wyłączenia z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. Dokonując bowiem oceny trafności twierdzeń i zarzutów obrońcy obwinionej w tym zakresie wskazani sędziowie musieliby również pośrednio dokonywać oceny własnego statusu jako osób mogących utworzyć skład Sądu Najwyższego, który nie jest obarczony bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Z tego powodu powinni oni zostać wyłączeni od rozpoznania sprawy, ze względu na zasadę
nemo iudex in causa sua
.
Z informacji zawartych w aktach sprawy I ZO 72/24 wynika, że obwiniona sędzia Sądu Okręgowego w R. X.Y. zmarła.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o wyłączenie sędziego SN Krzysztofa Wesołowskiego oraz sędzi SN Agnieszki Jurkowskiej-Chocyk, należało pozostawić bez rozpoznania.
W niniejszej sprawie, ze względu na śmierć sędzi Sądu Okręgowego w R. X.Y., niedopuszczalne stało się rozpoznanie wniosku przez Sąd Najwyższy.
Negatywna przesłanka procesu wynikająca z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. obliguje bowiem do jego umorzenia w głównym nurcie, stanowiąc zarazem o niedopuszczalności prowadzenia postępowań wpadkowych.
Z tych motywów orzeczono jak w sentencji.
[M. T.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI