I ZO 40/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziego Tomasza Demendeckiego od udziału w sprawie dotyczącej wniosku o wyłączenie innego sędziego, aby uniknąć pozorów braku bezstronności.
Sędzia Tomasz Demendecki sam złożył oświadczenie o wyłączenie się od udziału w sprawie I ZO 109/23, która dotyczyła wniosku o wyłączenie sędziego Zbigniewa Korzeniowskiego. Sąd Najwyższy, rozpatrując tę kwestię, postanowił wyłączyć sędziego Demendeckiego, uznając, że jego udział w sprawie mógłby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, mimo że formalnie nie zachodziły przesłanki z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Sprawa dotyczyła wniosku o wyłączenie sędziego Tomasza Demendeckiego od udziału w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Sędzia Demendecki sam złożył oświadczenie o wyłączenie się od udziału w sprawie o sygn. akt I ZO 109/23, która z kolei dotyczyła wniosku o wyłączenie sędziego Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZO 91/23. Ta ostatnia sprawa wiązała się z wnioskiem o wyłączenie sędziów Antoniego Bojańczyka, Leszka Boska i Marii Szczepaniec od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 61/23, która dotyczyła oceny niezawisłości i bezstronności samego sędziego Tomasza Demendeckiego w sprawie o sygn. akt I ZSG 4/22. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o wyłączenie sędziego Demendeckiego, uznał, że choć nie zachodziły bezpośrednie przesłanki z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., to jednak istniały podstawy do wyłączenia na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. Sąd wskazał, że udział sędziego Demendeckiego w sprawie I ZO 109/23 mógłby być odebrany przez zewnętrznego obserwatora jako próba kształtowania składu orzekającego w sprawie, która bezpośrednio dotyczyła jego własnej bezstronności, co mogłoby naruszać wymogi niezawisłości i bezstronności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, istnieją podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że udział sędziego w sprawie, która pośrednio dotyczy jego własnej bezstronności, może być odebrany jako próba wpływania na skład orzekający, co uzasadnia wyłączenie sędziego dla zapewnienia pozorów bezstronności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
SSN Tomasz Demendecki
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| SSN Tomasz Demendecki | osoba_fizyczna | sędzia wnioskujący o wyłączenie |
| SSN Zbigniew Korzeniowski | osoba_fizyczna | sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie |
| SSN Antoni Bojańczyk | osoba_fizyczna | sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie |
| SSN Leszek Bosek | osoba_fizyczna | sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie |
| SSN Maria Szczepaniec | osoba_fizyczna | sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 40 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przesłanka bezpośredniego dotyczenia sprawy przez sędziego, która nie została uznana za wystarczającą w tym konkretnym przypadku.
u.p.u.s.p. art. 128
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość wywołania uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego z perspektywy zewnętrznego obserwatora. Potencjalne odebranie udziału sędziego jako próba kształtowania składu orzekającego w sprawie dotyczącej jego własnej bezstronności.
Odrzucone argumenty
Brak bezpośredniego zastosowania art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (sprawa nie dotyczy bezpośrednio sędziego Tomasza Demendeckiego).
Godne uwagi sformułowania
istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie kształtowanie przez niego składu orzekającego mającego podjąć decyzję co do składu wyznaczonego do rozpoznania sprawy usuwanie choćby pozorów braku bezstronności
Skład orzekający
Wiesław Kozielewicz
Prezes SN
Tomasz Demendecki
SSN
Zbigniew Korzeniowski
SSN
Antoni Bojańczyk
SSN
Leszek Bosek
SSN
Maria Szczepaniec
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów o wyłączeniu sędziego, zwłaszcza w kontekście zapewnienia pozorów bezstronności i niezawisłości sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w Sądzie Najwyższym, ale zasady ogólne mogą mieć zastosowanie w innych sądach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje zawiłości proceduralne związane z wyłączaniem sędziów w Sądzie Najwyższym i podkreśla znaczenie nie tylko faktycznej, ale i pozornej bezstronności.
“Sędzia sam prosi o wyłączenie: Sąd Najwyższy bada pozory bezstronności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I ZO 40/24 POSTANOWIENIE Dnia 18 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz na posiedzeniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w kwestii oświadczenia SSN Tomasza Demendeckiego z dnia 13 marca 2024 r., w przedmiocie wyłączenia go od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze akt I ZO 109/24, która dotyczy wniosku o wyłączenie SSN Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 91/23, w której przedmiotem jest rozpoznanie wniosku o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka, SSN Leszka Boska i SSN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 61/23, czyli rozpoznania wniosku o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Tomasza Demendeckiego w sprawie o sygn. akt I ZSG 4/22 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych postanowił: wyłączyć SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 109/23. UZASADNIENIE SSN Tomasz Demendecki w oświadczeniu z dnia 13 marca 2024 r., powołując się na art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., wskazał na konieczność wyłączenia go od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze akt I ZO 109/23, która dotyczy wniosku o wyłączenie SSN Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 91/23, w której przedmiotem jest rozpoznanie wniosku o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka, SSN Leszka Boska i SSN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 61/23, czyli rozpoznania wniosku o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Tomasza Demendeckiego w sprawie o sygn. akt I ZSG 4/22 Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wprawdzie w realiach sprawy nie zachodzi powód ujęty w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., gdyż rozstrzygnięcie w sprawie o sygn. akt I ZO 109/24, nie dotyczy bezpośrednio SSN Tomasza Demendeckiego, jednakże zachodzą w opisanym wyżej układzie faktycznym przesłanki do wyłączenia sędziego, o jakich mowa w art. 41 § 1 k.p.k. Z treści art. 41 § 1 k.p.k. wynika, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Dla stwierdzenia podstawy wyłączenia sędziego, wymagane jest zatem istnienie określonej kategorii okoliczności, która, jeżeli zestawić ją z przedmiotem rozstrzygnięcia w określonej sprawie, prowadzi do wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego, mającego ją rozstrzygnąć. Oznacza to, że pomiędzy podnoszonymi okolicznościami, które powinny mieć charakter rzeczywisty i obiektywny, a rozstrzygnięciem konkretnej sprawy musi zachodzić związek funkcjonalny, pozwalający na możliwości wyprowadzenia z nich wniosku o istnieniu uzasadnionej wątpliwości co do braku bezstronności rozstrzygnięciu tej sprawy. W uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt. SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67, znajdujemy wskazanie, że cyt. ,,Instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności.” Udział SSN Tomasza Demendeckiego w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 109/23, z perspektywy zewnętrznego obserwatora, mógłby zostać odebrany, jako kształtowanie przez niego składu orzekającego mającego podjąć decyzję co do składu wyznaczonego do rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 61/23, która to sprawa dotyczy bezpośrednio SSN Tomasza Demendeckiego. Kierując się powyższym rozstrzygnięto jak na wstępie [M. T.] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI